Entertainment/Cultuur
260885533
Cultuur

Toneelauteur Lars Norén overleden

Lars Norén.

Lars Norén.

De Zweedse toneelschrijver en regisseur Lars Norén is op 76-jarige leeftijd aan de gevolgen van Covid-19 overleden. Norén schreef naast romans meer dan veertig toneelstukken en ontving talloze prijzen voor zijn werk. Tot zijn bekendste stukken behoren ’Een soort Hades’, ’De nacht, de moeder van de dag’ en ’Demonen’.

Lars Norén.

Lars Norén.

Lars Norén werd in 1944 geboren in Stockholm, waar zijn ouders een hotel bezaten. Al op jonge leeftijd begint hij te schrijven, met name poezie, waarmee hij vanaf 1962 enigszins bekend wordt. Na de dood van zijn moeder in 1963 wordt hij een tijdje opgenomen in een psychiatrische kliniek. Tien jaar later debuteert hij als schrijver van dramateksten, al duurt het nog tot de jaren tachtig voordat hij zijn betere stukken schrijft, zoals ’De nacht, de moeder van de dag’ (1982), ’Demonen’ (1982) en ’Stilte’ (1984).

Zijn (soms deels autobiografische) realistische toneelstukken waren vaak familiedrama’s, waarbij geweld, alcoholisme, onderdrukte seksualiteit en verlatingsangst belangrijke thema’s zijn. In Nederland werd hij geïntroduceerd door dramaturg en regisseur Karst Woudstra, die veel van zijn stukken vertaalde en ook regisseerde, onder andere bij Toneelgroep Amsterdam.

In de jaren negentig is ’Een soort Hades’ (1996) een belangrijk keerpunt in zijn oeuvre. Norén richt zijn blik meer naar buiten, naar de verschoppelingen binnen de maatschappij. Het stuk werd oorspronkelijk geschreven voor de Zweedse televisie, maar werd door Toneelgroep Amsterdam omgewerkt tot een roemruchte theatervoorstelling, geregisseerd door Gerardjan Rijnders. Een paar jaar terug maakte Thibaud Delpeut bij Theater Utrecht een nieuwe bewerking van het stuk. Delpeut maakte niet veel later ook nog ’Thuislozen’ van dezelfde schrijver.

Adelheid Roosen speelde een van de ontheemden in ’Thuislozen’ (2018) van Lars Norén bij Theater Utrecht.

Adelheid Roosen speelde een van de ontheemden in ’Thuislozen’ (2018) van Lars Norén bij Theater Utrecht.

Controversieel was de door hemzelf geregisseerde opvoering van 7:3 (1999), waarin hij samenwerkte met rechts-extremistische gedetineerden. De gevangenen overvielen tijdens hun verlof in de opvoeringsperiode een bank, waarbij twee politieagenten om het leven kwamen.

Tot 2005 was Lars Norén artistiek leider van het Riksteatren in Stockhom. Zijn laatste stuk ’3.31.93’ werd in 2015 in Keulen gespeeld. Hij geldt als een van de belangrijkste toneelschrijvers van de twintigste eeuw en zijn stukken zijn inmiddels uitgegroeid tot moderne klassiekers.