Entertainment/Cultuur
434165623
Cultuur

Open en licht, maar ook erg uitgekauwde thema’s

Welkomstkus van vrolijke Zonnevriend bij vernieuwd Museum Arnhem

De Zonnevriend (Asis Rafiki) van Monika Dahlberg is dé blikvanger van het nieuwe museum.

De Zonnevriend (Asis Rafiki) van Monika Dahlberg is dé blikvanger van het nieuwe museum.

Borsten en billen. Dat is het eerste wat de bezoeker ziet, als hij vanaf het station naar het vernieuwde Museum Arnhem loopt. In de meizon glinstert de glazen Borstentros, het lievelingsbeeld van kunstenares Maria Roosen aantrekkelijk op het gras. Er tegenover verwelkomt Asis Rafiki, Swahili voor ’zonnevriend’, een fonkelnieuw beeld van de Keniaans-Nederlandse Monika Dahlberg het publiek met getuite rode lippen. Kom binnen! Kom kijken!

De Zonnevriend (Asis Rafiki) van Monika Dahlberg is dé blikvanger van het nieuwe museum.

De Zonnevriend (Asis Rafiki) van Monika Dahlberg is dé blikvanger van het nieuwe museum.

Het welkom bij het museum dat al in de jaren tachtig als een van de eerste serieus werk maakte van het verzamelen van kunst van vrouwelijke kunstenaars, is vrolijk, feestelijk en hartelijk. Dahlbergs Afrikaanse beeld met gouden masker, bolle billen en de westerse Mickey Mouse-oren is fotogeniek, verbindt jong en oud, zwart en blank, en heeft alles in zich om uit te groeien tot het icoon van het museum dat vier jaar gesloten was wegens een grootscheepse renovatie en uitbreiding. Het oude gebouw voldeed niet meer aan de hedendaagse eisen voor klimaatbeheersing en veiligheid.

Uitnodigend

De gemeente Arnhem, eigenaar van het pand, en de provincie Gelderland besteedden 23 miljoen aan de verbouwing. Het resultaat mag er, zeker architectonisch gezien, zijn. Het voorheen nogal gesloten ogende museumgebouw is nu open, uitnodigend en licht. De oude neoclassicistische Heerensociëteit voor oud-Indiëgangers, in 1873 ontworpen door de toenmalige sterarchitect Cornelis Outshoorn, die ook voor het Amstel Hotel tekende, is weer het extraverte pand wat het was met veel glas en doorzichten naar de beeldentuin en de Rijn.

"Pierre Janssen draait zich om in zijn graf"

Hier is het café Pierre gevestigd, genoemd naar de legendarische museumdirecteur Pierre Janssen, die als geen ander via televisieoptredens in de jaren zeventig kunst voor het grote publiek toegankelijk wist te maken. Het café is net als de beeldentuin gratis toegankelijk voor iedereen. Want het museum wil graag gastvrij zijn, maar vooral ’inclusief en divers’.

Ook de nieuwbouw van Benthem Crouwel Architects (bekend van de ’badkuip’ van het Stedelijk Museum Amsterdam) heeft diezelfde vriendelijke, lichte uitstraling. De oude Rijnzaal, die zo’n prachtig zicht bood op de rivier, werd daarbij leidend. In veelvoud is die sfeer van die zaal terug te vinden. Natuur en architectuur gaan daarbij hand in hand. De tegels op de buitenmuren verwijzen naar de kleuren van het zand van de Veluwe en het ijs van de laatste ijstijd waarin de stuwwal waarop het museum is gebouwd, is ontstaan. Prettig, zeker, maar het contrast met de overige expositiezalen is groot. Die zijn toch weer gesloten, want zonder ramen en verstoken van daglicht.

Maatschappij

Niettemin is de blik in de drie openingsexposities Tenminste houdbaar tot, Van links naar rechts en Open nadrukkelijk op de maatschappij gericht. De collectie wordt niet kunsthistorisch gepresenteerd, maar thematisch, waarbij de inmiddels overbekende en behoorlijk uitgekauwde thema’s als klimaat, milieu, lichaam en identiteit de boventoon voeren. Zo vrolijk makend als de tuin is, zo somber word je in de overvolle zalen, waar de ’queer-ecologische’ blik (wat dat ook precies mag zijn) als leidraad is gekozen.

Alle ’woke-vinkjes’ kunnen worden afgeturft in de volle zalen.

Alle ’woke-vinkjes’ kunnen worden afgeturft in de volle zalen.

Cathelijne Bouwkamp, de wethouder van cultuur van Arnhem, vindt het geweldig dat het museum, dat vanaf vrijdag 13 mei officieel de deuren opent, alle ’woke’-vinkjes afturft, van kolonialisme tot modern imperialisme. Het toont wat haar betreft aan dat het museum middenin de samenleving staat en doelgroepen aanspreekt die zich voorheen mogelijk niet herkenden in de museumpresentaties. Pierre Janssen die juist altijd zo laagdrempelig, enthousiasmerend en glashelder over kunst sprak draait zich echter om in zijn graf. Hij wist dat wie met de tijdgeest trouwt snel weduwnaar is.