Entertainment/Cultuur
641869622
Cultuur

Satie-vertolker Reinbert de Leeuw (81) was boegbeeld ensemblecultuur

Pianist, dirigent en componist Reinbert de Leeuw is overleden.

Pianist, dirigent en componist Reinbert de Leeuw is overleden.

Dirigent, pianist en componist Reinbert de Leeuw (81) is overleden. Dat heeft een woordvoerster namens de familie en vriendenkring laten weten. De Leeuw was mede-oprichter van het Schönberg Ensemble (thans Asko|Schönberg) waarmee hij 45 jaar heeft opgetreden.

Pianist, dirigent en componist Reinbert de Leeuw is overleden.

Pianist, dirigent en componist Reinbert de Leeuw is overleden.

De Leeuw was een grootheid op het gebied van de hedendaagse muziek. Hij was destijds een van de Notenkrakers die zich afzette tegen de gevestigde culturele orde. Als dirigent werd hij boegbeeld van de befaamde Nederlandse ensemblecultuur, hij werkte samen met 's werelds grootste componisten zoals Messiaen en Ligeti.

Hij was een voorvechter van het muzikale experiment. De basis daarvoor legde hij in 1969, toen hij optrok met componisten als Louis Andriessen en de inmiddels overleden Misha Mengelberg. Ze waren betrokken bij het revolutionaire operaproject Reconstructie in Carré. Het project zette musici, kunstenaars en schrijvers op de kaart die niet de conventionele paden wilden bewandelen.

De Leeuw is er altijd voorstander van gebleven om eigentijdse muziek op het podium te brengen, inclusief zijn eigen stukken. Die overtuiging vormde de basis voor het Schönberg Ensemble dat De Leeuw begin jaren zeventig met een handjevol conservatoriumstudenten oprichtte. 'Vergeten' componisten als Erik Satie en Georges Antheil zette hij opnieuw op de kaart.

Reinbert de Leeuw is bij het grote publiek vooral bekend om zijn vertolkingen van composities van de componist Erik Satie waarmee hij in de jaren zeventig roem oogstte. Volgens de jury zorgde De Leeuw ervoor dat Satie ’openbaar kunstbezit’ werd.

De Leeuw is veel gelauwerd. Hij kreeg in 2018 de Prins Bernhard Cultuurfonds Prijs uit handen van koningin Máxima. Ook is hij Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw en won hij in 2013 de Edison Oeuvreprijs. Twee jaar geleden kreeg hij een eredoctoraat van de Katholieke Universiteit Leuven. Dit jaar nog werd De Leeuw genomineerd voor een Grammy, met de cd 'Kurtág: Complete Works for Ensemble & Choir'.

Verlies

Het Akso Schönberg-ensemble waarbij De Leeuw lang betrokken was betreurt het verlies. „We zijn aangeslagen. Tot op het laatste moment heeft hij tussen ons in gestaan en bleef hij het ensemble inspireren”, aldus directeur Fedor Teunisse van het ensemble.

In 2014 was Reinbert de Leeuw te gast in het programma Zomergasten. De componist, pianist en dirigent, welke laatste functie volgens De Leeuw ‘zwaar wordt overschat’, zal ook kijkers die niet gehinderd werden door enige kennis van (moderne) klassieke muziek hebben geboeid. Hij kon bevlogen over muziek praten.

Wakker schudden

De Leeuw, geboren in 1938, studeerde onder meer aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag. In de jaren zestig was hij betrokken bij de Aktie Notenkrakers. Deze groep jonge componisten voerde actie om het in hun ogen ingeslapen muziekleven wakker te schudden. Zo verstoorden de Notenkrakers in 1969 een concert in het Amsterdamse Concertgebouw.

In 1974 richtte hij samen met studenten van het Haags conservatorium het in binnen- en buitenland vermaarde Schönberg Ensemble op. Voor het uit dit ensemble geformeerde strijkkwartet schreef Reinbert de Leeuw zijn alom geprezen Etude. Toen De Leeuw al ver in de zeventig was, dirigeerde hij dit Asko Schönberg-ensemble nog steeds. Later was hij docent aan het conservatorium. Ook trad hij op hoge leeftijd nog geregeld op als gastdirigent.

Volgens sommigen kon de fervente roker wel eens nukkig zijn. In 2013 weigerde hij publicist Thea Derks toestemming om een boek over hem uit te geven. Volgens hem bevatte het boek ‘lacunes’ en stond het ‘onjuistheden’. De biografie verscheen echter toch en werd goed ontvangen.

Op vrijdag 21 februari wordt in het Muziekgebouw Amsterdam afscheid genomen van de componist. Hij wordt begraven op begraafplaats Zorgvlied in Amsterdam.