Entertainment/Cultuur
874243237
Cultuur

’De testamenten’ ✭✭✭✭

Superieur vervolg op’The Handmaid’s Tale’

— Wat: roman

— Wie: Margaret Atwood

Atrice Elisabeth Moss als dienstmaagd Vanfred in de tv-serie die naar ’The Handmaid's Tale’werd vervaardigd. ,

Atrice Elisabeth Moss als dienstmaagd Vanfred in de tv-serie die naar ’The Handmaid's Tale’werd vervaardigd. ,

Atrice Elisabeth Moss als dienstmaagd Vanfred in de tv-serie die naar ’The Handmaid's Tale’werd vervaardigd. ,

Atrice Elisabeth Moss als dienstmaagd Vanfred in de tv-serie die naar ’The Handmaid's Tale’werd vervaardigd. ,

Nog voordat haar nieuwe roman officieel was verschenen, stond De testamenten van de Canadese schrijfster Margaret Atwood al op de shortlist van de Booker Prize 2019. Dit vervolg op Het verhaal van de Dienstmaagd (ook al op de shortlist van de ’Booker’, maar dertien jaar eerder) werd onlangs met veel trompetgeschal gepresenteerd.

Geen wonder, The Handmaid’s Tale zoals de Engelse titel van het boek uit 1985 luidt, werd bewerkt tot een uiterst succesvolle televisieserie, met wereldwijd veel fans. Het vervolg geeft opnieuw een kijkje in het streng religieuze land Gilead waar een totalitair regime heerst en waar vrouwen van al hun rechten zijn ontdaan. Dit keer echter, gloort er hoop.

Atwood koos voor haar nieuwste een breed perspectief. Centrale figuur is ’Tante Lydia’, angstaanjagend boegbeeld van de macht, die van binnenuit beschrijft hoe het eraan toe gaat in het vrouwonvriendelijke oord. Ze verzamelt belastende documenten van afvalligen, heeft heimelijk bewakingscamera’s geïnstalleerd en doet er alles aan om iedereen naar haar hand te zetten.

Via de sensitieve Agnes, een van de slachtoffers van het regime en Daisy, als baby met haar moeder uit Gilead ontsnapt, maar er inmiddels terug, wordt duidelijk dat er een jonge generatie vrouwen is die het niet langer accepteert: dienstmaagden die op bestelling kinderen baren, mannen die ongestraft vrouwen ’gebruiken’ en vrouwelijke seksualiteit die systematisch wordt onderdrukt. Met hulp van iemand van binnen het regime én van buitenaf, weten de twee vrouwen op doortastende wijze naar Canada te ontsnappen. Gilead wankelt.

Maatschappijkritiek

De Testamenten is een spannende en superieur geschreven roman, waarbij Atwood op niet misverstane wijze maatschappijkritiek levert zonder in de valkuil van het moralisme te vallen. Al vijftig jaar lang stelt de Canadese grande dame van de literatuur in haar werk onrecht aan de kaak, zoals de onderdrukking van vrouwen, religieus fanatisme, vreemdelingenhaat en othering (het uitsluiten van anderen gebaseerd op ras, sociale positie of geslacht).

’We moeten ons voortdurend bewust zijn van de verkeerde afslagen die men in het verleden heeft genomen zodat wij ze niet herhalen’, laat ze een personage in het boek zeggen. Een vaak aangehaalde uitspraak, maar Atwood is daar niet gerust op. Ze citeert aan het eind van haar roman Mark Twain: ’History does not repeat itself, it rhymes’. Er zijn helaas altijd figuren die uit zijn op macht en eigen belangen vóór die van anderen laten gaan.