1002929
Financieel

Misverstanden over Europa wegnemen

De verkiezingscampagne voor het Europees Parlement moet gebruikt worden voor een betere voorlichting over de voor- en nadelen van Europese samenwerking, vinden economen Willem Vermeend en Rick van der Ploeg.

In mei vinden er verkiezingen plaats voor het Europees Parlement. In de meeste landen moeten de campagnes nog beginnen. Maar duidelijk is al wel dat de politieke partijen die tegenstanders van de EU en de euro zijn in de peilingen goed scoren. Het valt op dat ze niet allemaal dezelfde opvattingen hebben. Sommige partijen willen dat hun land uit de euro stapt en terugkeert naar hun eigen vroegere munt, anderen willen het lidmaatschap van de EU opzeggen.

Hoewel de tegenstanders van de euro dat niet altijd onderkennen, betekent het opgeven van de euro ook het einde van de deelname aan de EU. Feitelijk maken ze daardoor deel uit van de politieke partijen die willen dat hun land uit de EU treedt. Volgens de huidige Europese wetgeving zal een lidstaat die de euro inruilt voor een eigen munt de EU moeten verlaten.

Tegenstanders van de euro die kiezers willen trekken met een eigen nationale munt hoor je daar niet over. Ze menen weg te komen met vage beweringen dat na het verlaten van de eurozone hun land met heronderhandelingen toch nog lid van de EU zou kunnen blijven. Dat zijn loze beloften die niet waar gemaakt kunnen worden.

Landen die de euro afschaffen kennen de consequenties; volgens de gangbare interpretatie van de Europese regels verliezen ze het lidmaatschap van de EU (zie ECB-rapport Withdrawal and Expulsion from EU and EMU). In november 2011 heeft de Europese Commissie nog een keer bevestigd dat een exit uit de euro, maar niet uit de EU, onmogelijk is.

Tegenstanders van de EU zouden daar tegen de kiezers eerlijk over moeten zijn en voorstanders van de EU doen er goed aan dit gevolg van de exit tijdens de Europese verkiezingscampagne in de schijnwerpers te zetten.

Samenwerking binnen de EU levert extra welvaart op

Over de voor- en nadelen van de euro zijn voor- en tegenstanders het hartgrondig oneens. Tegenstanders zien veelal uitsluitend nadelen, terwijl voorstanders de voordelen benadrukken. Maar bij het lidmaatschap van de EU ligt dat anders. Ook tegenstanders van de euro kunnen niet ontkennen dat deze samenwerking veel voordelen heeft opgeleverd op het terrein van het handelsverkeer, werkgelegenheid en welvaart.

Juist in de huidige internationale situatie die gekenmerkt wordt door globalisering en een toenemende wereldwijde concurrentie op allerlei terreinen, zoals handel, de strijd om bedrijfsvestigingen en talentvolle ondernemers en werknemers zijn deze voordelen van cruciaal belang. Dat geldt met name voor de kleine open economie van Nederland die sterk afhankelijk is van internationale handel.

Zelfs in het Verenigd Koninkrijk dringt het besef door dat het verlaten van de EU desastreuze gevolgen voor de handel, de werkgelegenheid en de economie zal hebben. Miljoenen verlies aan banen, een afname van het handelsverkeer en internationale bedrijven die het VK verlaten en hun vestiging naar een EU-lidstaat verplaatsen. Geen bangmakerij, maar de keiharde realiteit die ook voor andere lidstaten geldt als ze de EU verlaten.

Het internationale belang van de EU en de euro

De campagne is ook een goed moment om het internationale belang van de EU en de euro beter voor het voetlicht te brengen en een aantal misverstanden weg te nemen. Ondanks de opkomst van de yuan, de Chinese munt, zullen volgens valuta-experts de dollar en de euro de komende decennia de belangrijkste wereldmunten zijn.

Onder meer vanwege lagere kosten en risicobeperking en lagere kosten van het afdekken van wisselkoersrisico's hebben de meeste internationaal opererende bedrijven een voorkeur voor een vestiging in een dollar- of euro-economie.

Door de toenemende internationale concurrentie krijgen landen met een eigen, 'kleinere', munt steeds vaker te maken met ondernemers die kiezen voor een land met de dollar of euro als munteenheid. Dat leidt in die landen tot een fors verlies aan werkgelegenheid en zeker op termijn tot minder welvaart voor hun burgers.

Ook nieuwe bedrijven geven aan dat ze voor een vestiging binnen de EU en de eurozone kiezen vanwege de zakelijke voordelen die de EU heeft als het grootste economische machtsblok in de wereld. Zie onderstaande tabel.

Top 30 grootste economieën (BBP) van de wereld (biljoenen dollars)

(klik om te vergroten)

 

Munten van kleine landen zijn een speelbal

Een hardnekkig misverstand dat we ook in ons land bij tegenstanders van de euro zien, is de gedachte dat met een eigen munt een nationaal monetair beleid gevoerd kan worden. De praktijk laat zien dat deze studeerkamertheorie voor de munt van een kleine open economie als de onze niet geldt. Deze munten zijn een speelbal van ontwikkelingen in de wereldeconomie en de wereldvaluta.

Een goed voorbeeld is Nederland. Politiek Den Haag heeft ook voor de invoering van de euro nimmer een eigen monetair beleid kunnen voeren; wij volgden het beleid van Duitsland. De gulden was feitelijk aan de D-mark gekoppeld. Europese landen met eigen kleine munten als Zwitserland, Denemarken en Noorwegen hebben die ruimte ook niet: ze volgen direct of indirect de euro.

De bij tegenstanders van de euro populaire theorie dat je met een eigen munt via bijvoorbeeld devaluatie de groei van de economie zou kunnen bevorderen gaat in de huidige wereldeconomie niet meer op. Het levert hoogstens kortetermijnwerkgelegenheid op, maar op langere termijn stijgen de prijzen ten gevolge van de hogere invoerprijzen en daarna ook de lonen. Op de langere termijn leidt devaluatie dus tot hogere prijzen en lonen, maar niet tot meer werkgelegenheid en een sterkere economie.

Dat is de belangrijkste reden waarom de zuidelijke Europese landen deze vluchtweg niet willen bewandelen. Ze weten dat ze de tering naar de nering moeten zetten en dat de echte oplossing is dat ze daarnaast hun economie structureel moeten hervormen om internationaal hun concurrentiepositie te versterken.

Tot slot, ook bij sommige voorstanders van de euro moet een misverstand worden weggenomen. Voor een gezonde EU en eurozone is het helemaal niet nodig om een Europese politieke Unie op te tuigen. Goede afdwingbare financieel-economische afspraken en een adequate coördinatie op deze terreinen zijn voldoende. Ook is het een goed idee om het takenpakket van Brussel op te schonen.