Nieuws/Financieel
10366
Financieel

ECB waarschuwt voor onrust op markt door politiek

’Onzekerheid neemt toe’

Frankfurt - De politieke onzekerheid vergroot het risico op schokken op de wereldwijde aandelenmarkten. Ook het nieuwe beleid van de Amerikaanse president Trump kan tot schokken leiden.

Dat schrijft de Europese Centrale Bank in haar halfjaarlijkse Financial Stability Review die donderdag werd gepubliceerd. Daarin waarschuwt de centrale bank voor ’verhoogde politieke onzekerheid’.

Trump

Het meest recente voorbeeld daarvan was de verkiezing van Donald Trump tot nieuwe president in de VS. Dat leidde tot hogere aandelenkoersen, maar een verkoopgolf op de obligatiemarkt. „Dat komt door wat de markt verwacht van het toekomstig beleid in de VS. Er wordt vooruit gelopen op een stimulerend begrotingsbeleid. Dat zou in de VS leiden tot hogere rentes, meer groei en een stijgende inflatie”, zei Vitor Constancio, vice-president van de ECB in een toelichting op het rapport.

Of die beweging op de obligatiemarkt doorzet, durfde hij niet te zeggen. „Niemand weet of de trend doorzet. Maar het is wel een correctie, en laat zien dat de markten gevoeliger zijn voor schokken door politieke onzekerheid.” Dat brengt bovendien het risico met zich mee dat landen structurele hervormingen op de lange baan schuiven.

Referendum Italië

Ook het aanstaande referendum in Italië over een hervorming van de grondwet werpt zijn schaduw op de financiële markten vooruit. Constancio: „De afgelopen weken zijn de rentes op Italiaanse staatsobligaties gestegen, dat breidt zich ook uit naar Spanje en Portugal. Dat hangt samen met de uitslag die markten verwachten.”

Volgens peilingen wijzen de Italianen de wijzigingen af, waardoor het politieke lot van premier Renzi ook onzeker is. Maar de kans op een Italiaans ’nee’ betekent volgens Constancio niet dat de ECB nu al koortsachtig maatregelen neemt om zich in te dekken. „Qua beleid kunnen we nu nog niks doen. We moeten zien hoe het uitpakt. Afhankelijk van de schok die de uitslag met zich meebrengt, bepalen we wat we moeten doen.”

Ook op gevolgen van economisch beleid in de VS wil de ECB nog niet vooruit lopen. Constancio: „Op basis van uitspraken tijdens de campagne kunnen er protectionistische maatregelen genomen worden. Of niet, want iedere dag horen we tegenstrijdig nieuws. Het heeft dus geen zien om te speculeren, we moeten eerst zien wat er komt.”

Wel benadrukt hij dat de ECB klaar staat om in te grijpen: „We hebben altijd een stabiliserende rol gehad in het creëren van gunstige financiële condities voor huishoudens en bedrijven. Dat blijven we doen, ook bij nieuwe schokken.”

Rente

De stijgende rente is goed nieuws voor de Europese bankensector, maar dat neemt niet weg dat banken nog altijd met structurele problemen kampen, schrijft de ECB in het rapport. De ultralage rente heeft de winstgevendheid daar aangetast, maar dat is niet de enige oorzaak voor de lage winstgevendheid. „Niet alleen de lage rente of de hoeveelheid leningen die niet worden afgelost zijn het probleem. Het zit ook in de overcapaciteit binnen de sector, en de hoge kosten van banken. In Europa liggen die bijvoorbeeld veel hoger dan in Scandinavische landen”, geeft Constancio de financiële sector een veeg uit de pan.

Wachten tot de rente weer omhoog gaat, is voor de sector dus niet de weg naar meer stabiliteit. „Daarvoor moeten banken zelf aan de slag, bijvoorbeeld door hun businessmodel aan te passen en te snijden in de kosten.”

Groeiverwachting

Ondanks de stijgende risico's zijn er volgens de tweede man van de ECB geen redenen om de groeiverwachting bij te stellen. „Wij gaan nog steeds uit van ons basisscenario van een economische groei van 1,6% en 1,25% inflatie in het voorjaar van 2017.”

De ECB verwacht dat consumentenbestedingen, een belangrijke bron van het economisch herstel, in geregistreerde personenauto’s wijzen op een groei in het derde kwartaal. Ook de stijging van de werkgelegenheid zou gunstig moeten uitpakken op de koopbereidheid van consumenten.

Bovendien heeft de eurozone zich tot nu toe veerkrachtig getoond, bijvoorbeeld na het Brexit-referendum. De ECB houdt wel rekening met negatieve effecten voor de eurozone als de uittrede daadwerkelijk vorm krijgt, zeker voor landen die veel met het VK handelen. Mogelijk zit er ook een voordeeltje aan de Brexit voor de eurozone, bijvoorbeeld wanneer banken hun activiteiten vanuit de City naar de eurozone verplaatsen.