Nieuws/Financieel
10382
Financieel

Interview met Steven Maijoor

’Bijwerkingen lage rente zijn zorgelijk’

— De Nederlands topman van de Europese financiële waakhond Esma Steven Maijoor werkt aan betere bescherming van beleggers. Het systeem is inmiddels stabieler, zegt hij, maar particulieren die vanwege de lage rente meer rendement zoeken, stappen opnieuw in risicovolle beleggingen.

De Nederlands topman van de Europese financiële waakhond Esma Steven Maijoor werkt aan betere bescherming van beleggers. Het systeem is inmiddels stabieler, zegt hij, maar particulieren die vanwege de lage rente meer rendement zoeken, stappen opnieuw in risicovolle beleggingen.

’Overwaardering is opnieuw een van de grote risico’s’, zegt de voormalige AFM-bestuurder. Maijoor geldt als gezaghebbend. In de wandelgangen van het Amsterdamse congres van de European Investment Conference CFA over risicobeperking in de financiële sector heet de statige Nederlander onder bankiers en juristen „zeer invloedrijk”, „scherp” en „de man die je wel te vriend wilt houden”.

Zijn zachte toon misleidt. Maijoor en Esma, de Europese Autoriteit voor Markten en Effecten, kunnen anders dan tijdens de kredietcrisis binnenkort ter plekke producten in heel Europa verbieden. Hij duidt op het congres voor vierhonderd aanwezigen de richting, de straffen en de kansen vanuit het instituut dat Europa in het leven riep om een volgende biljoenen verslindende kredietcrisis te voorkomen.

Die regels zijn in de kroeg niet snel uit te leggen, erkent hij. „Da’s lastig. Maar uiteindelijk zijn ze er om consumenten in Europa te beschermen.” Ondanks geweeklaag van aanbieders van beleggingen over regeldruk kreeg Maijoors Esma de sector wél in het gelid. In 2018 gaat met Mifid II de grootste vernieuwing van de financiële wereld in jaren in.

Maijoor krijgt echter ook te kampen met de gevolgen van de Brexit. Als de Britten vertrekken verliest Maijoor toezicht op het zwaartepunt in de financiële wereld; op aandelenbeurzen, maar ook de risicozoekers zoals hedgefondsen die vooral vanuit Londen opereren.

Hoe schopt het Britse vertrek uit de EU het financieel toezicht in de war? De City is invloedrijk.

„Dat is complex. Er zijn veel continentale Europeanen die beleggen in Londen, en visa versa. Er zijn veel Britse consumenten die beleggen in Luxemburgse fondsen. Dat daar straks een nieuwe regeling voor komt, waarvan onzeker is of die zo goed zal zijn als die oude, heeft op zich al een grote economische impact.”

Wat zijn de financiële gevolgen?

„We hebben veertig jaar gewerkt aan de interne markt. Die heeft grote voordelen, zoals efficiënter en goedkoper beleggen dankzij schaalvoordelen. Dat zijn economische voordelen van het Verenigd Koninkrijk en continentaal Europa. Dat partijen die graag zaken met elkaar doen dit moeilijker kunnen, leidt tot hogere kosten. Dat raakt de economische groei. In Europa probeer je kosten te drukken door veel schaal te maken voor fondsen. Met een minder grote markt na de Brexit, is de kans groter dat je kosten hoger worden.”

Kan Brexit de Europese vernieuwing beperken?

,,Nou, Europa moet zijn kapitaalmarktunie nu snel verder uitbouwen. Want zij heeft altijd sterk gesteund op het bancaire systeem. Daar hebben we met de kredietcrisis een hoge prijs voor betaald. Doordat we daar zo van afhankelijk van zijn geweest, heeft het herstel van het financiële systeem ook langer geduurd. De kapitaalmarkt is bovendien nog eens veel diverser dan banken alleen, met beurzen, beleggingsfondsen tot durfkapitaal en crowdfunding.”

Hoeveel levert het Europees toezicht op?

„Voor beleggers komt er een eenduidiger prospectus in heel Europa. De hele derivatenhandel is transparanter gemaakt. De faillissementswetgeving wordt eenduidiger. Als je over de grens wilt investeren moet je, zeker met wat hoger risico, kunnen weten wat je rechten zijn. Als we een goede kapitaalmarkt willen, moeten mensen bereid blijven te beleggen in de kapitaalmarkt. Als je een redelijke opbrengst wilt op je besparingen bij deze lage rentes, moet je de kapitaalmarkt op. Daar moeten we risico’s voor de belegger verminderen.”

De kredietcrisis begon in 2008. De nieuwe Mifid II-regels zijn voor 2018. Het duurt erg lang.

„Nou, onderschat niet hoe in veertig jaar onze financiële markten verweven zijn geraakt. Dat ontvlechten is zeer complex. Dan moet je in jaren denken. We hebben met de Amerikanen goed onderhandeld om de derivatenhandel op elkaars regels aangesloten te krijgen. Dat heeft mij mijn hele eerste termijn gekost, vijf jaar, op één enkel dossier. Dat geldt ook voor prospectussen, beleggingsfondsen en beurzen. En dan heb je het nog niet over banken en verzekeraars.”

Esma mag zelf ingrijpen. Wat kunt u doen?

„Het stoppen van de verkoop van financiële producten binnen de 28 lidstaten. Welke producten daarvoor in aanmerking komen, daarvoor is het te vroeg. Maar ik heb gekeken naar de cfd’s (contracts for differences, beleggers speculeren op de onderliggende waarden zoals aandelen of obligaties – red.) die in Nederland zijn verkocht. Je kunt je afvragen wat een gewone belegger daarmee moet. Veel van deze producten komen uit Cyprus. We hebben met Cyprus ervoor gezorgd dat bedrijven zijn beboet die deze cfd’s vanuit Cyprus verkopen naar de rest van Europa.”

Welk gevaar schuilt in de aanhoudend lage rente?

„Met zo’n lage rente zien we dat beleggers meer in risico’s, zoals producten met een hefboom gaan zitten. Of kiezen voor producten met een langere looptijd, met wellicht minder liquiditeit. We zien aan onze data dat beleggingsfondsen minder liquide producten met meer hefboomwerking nemen om extra rendement te krijgen. Dat leidt tot het klassieke risico van overwaardering. De lastige bijwerking van al die ruime monetaire steun, is de overwaardering van activa. Dat vergroot de risico’s op een correctie op enig moment.”

Hefbomen, overwaardering. Hier echoën de ingrediënten van de kredietcrisis.

„Er zijn delen hetzelfde, delen verschillend. Europa werkt aan betere regels voor securitisatie (het bundelen van bankleningen – red.), een van de praktijken die hebben geleid tot de kredietcrisis, en we hebben de derivatenhandel veiliger gemaakt. We zien wel hoge risico’s in het bancaire systeem. We weten dat de Europese bankensector gebukt gaat onder hoge percentages van leningen waarbij terugbetalingsproblemen zijn. We zijn zeer bezorgd over de bijwerkingen van het lage rentebeleid.”

Wat kan de belegger doen?

„Die moet meer gevoeligheid krijgen voor risico’s. In een supermarkt moet je goed weten wat je koopt, je moet je informeren. Dat geldt met beleggingen net zo.”

Steven Maijoor

1964

Geboren Hongkong

1987

Bedrijfseconomie

1994

Hoogleraar School of Business Universiteit van Maastricht

2004

Bestuurder AFM

2004

Lid Committee of European Securities Regulators

2009

Voorzitter International Forum of Independent Audit Regulators

2012

Voorzitter European Securities Markets Authority