1048116
Financieel

We hebben  economische groei nodig

De economen Willem Vermeend en Rick van der Ploeg stellen vast dat de door het CDA voorgestelde maatregelen ,de zogenoemd tegenbegroting, niets opleveren; geen extra groei en banen, maar wel een hoger begrotingstekort. Ze vinden ook dat nieuwe verkiezingen die  sommige oppositiepartijen willen voorkomen moeten worden voorkomen: de Nederlandse economie zal daardoor verder in het slop raken. Rutte 2 moet volgens de economen de weeffout bij de formatie herstellen en nieuwe partijen in de coalitie opnemen zodat in de Senaat een meerderheid ontstaat.Daarnaast moet het kabinet de groei stimuleren. Ze doen daarvoor een voostel en sluiten zich aan bij VVD-econoom Johannes Witteveen

Tijdens het debat over de Prinsjesdagstukken is duidelijk geworden dat Rutte 2 het risico loopt dat belangrijke begrotingsvoorstellen voor 2014 in de Eerste Kamer zullen sneuvelen. De coalitie van VVD en CDA heeft in de Senaat geen meerderheid en moet daarvoor een beroep doen op de oppositie. Daarbij werd vooral gekeken naar het CDA. Met steun van de christendemocraten zou Rutte 2 het voorgestelde ombuigingspakket van €6 miljard kunnen binnen halen. Maar afgelopen donderdag maakte CDA-fractieleider Buma bekend dat hij niet bereid is de begroting van het kabinet te steunen;

Rutte 2 doet volgens hem te weinig met de alternatieve voorstellen van het CDA. Tijdens het Kamerdebat over de Miljoenennota 2014 hadden de PVV en het SP ook al duidelijk gemaakt dat het pakket van Rutte 2 de prullenbak in moet.  Deze twee partijen hebben het zich zelf gemakkelijk gemaakt door nog voor het debat begon een motie van wantrouwen tegen het kabinet in te dienen. Ze hebben ook geen moeite gedaan om met eigen alternatieve voorstellen te komen.  Het CDA heeft dat wel gedaan en daar valt waardering voor op te brengen. Maar wie de effecten van het CDA-alternatief beziet, vraagt zich wel af hoe Buma kan volhouden dat met zijn pakket Nederland uit de crisis wordt geholpen. 

Uit de analyse van de rekenmeesters van het Centraal Plan Bureau ( www.cpb.nl) blijkt daar helemaal niets van. Ten opzichte van de kabinetsvoorstellen wil het CDA € 1,5 miljard extra bezuinigen, vooral op sociale zekerheid,zorg en onderwijs en daarnaast aan burgers en bedrijven een lastenverlichting geven van € 2,5 miljard. Per saldo leidt dit pakket er toe dat het begrotingstekort met 1,1 miljard stijgt, terwijl het CDA, gezien ook de Europese afspraken er altijd op gehamerd heeft dat het tekort juist moet dalen. Ook voor de groei en de werkgelegenheid levert het CDA-alternatief niets op. Kortom: geen pakket om mee de boer op te gaan.

Politiek Den Haag heeft onze economie schade toegebracht

Eerlijkheidshalve moet gezegd worden dat een goed alternatief dat onze economie aanjaagt en banen schept moeilijk te vinden is. Dat is vooral het gevolg van de harde afspraken met Brussel over een ombuigingspakket van € 6 miljard en een dreigende Europese boete van ruim € 1 miljard als dit bedrag niet wordt gerealiseerd.

Het grootste probleem van onze economie zijn de lage consumenten bestedingen. De koopkracht van huishoudens daalt tot 2014 al vier jaar achter elkaar. De afgelopen tien jaar heeft onze economie ook zware schade opgelopen door het beleid in politiek Den Haag. In deze periode zagen we vijf verschillende kabinetten op het toneel verschijnen, met vaak tegenstrijdige beleidspakketten. Deze politieke onrust, maar ook de nadruk op bezuinigingen

en lastenverzwaringen en nauwelijks op hervormingen en economische groei, heeft er toe bijgedragen dat het vertrouwen van  consumenten en producenten nu op een historisch laag niveau ligt.

Nieuwe verkiezingen leiden tot een verdere schade voor de economie

Het beleid van Rutte 2 zal een echt economisch herstel niet dichterbij brengen. We mogen al blij zijn als we volgend jaar een half procentje economische groei scoren. Die is dan  niet te danken aan het kabinet, maar aan het geleidelijke herstel van de Europese economie waar Nederland als exportland van zal profiteren. Ook nieuwe verkiezingen, zoals sommige oppositiepartijen willen, lossen niets op. Volgens de CPB-doorrekeningen van hun recente verkiezingsprogramma’s wordt ons land daar niet beter van, eerder slechter. Bovendien leiden verkiezingen tot een verdere vertraging van het herstelproces. Daarnaast tot een ernstige internationale reputatieschade voor ons land en de kans op hogere rentebetalingen over onze staatsschuld.

Het kabinet heeft weinig keuzes. Proberen om met D’66 en GroenLinks een meerderheid te realiseren of de confrontatie met de Senaat aangaan en afwachten waar het schip zal stranden. Een ander mogelijkheid is de coalitie aan te vullen met nieuwe partners die tot een meerderheid in de Eerste Kamer leiden. Maar los daarvan zal Rutte 2 toch een poging moeten doen om onze economie op te peppen.

Een  impuls om de economie vlot te trekken

Gezonde overheidsfinanciën waarbij richting een overschot wordt gekoerst, zijn van essentieel belang voor onze economie en groei. Maar voor bijna alle economen en internationale denktanks staat vast dat door bezuinigingen en lastenverzwaringen tijdens een krimpende economie de economische neergang wordt versterkt. De tekorten en schulden worden daarmee niet opgelost. De economische geschiedenis leert dat ze alleen maar effectief verminderd worden met behulp van groei. Hiervoor gaven we al aan dat de rijksbegroting geen financiële ruimte biedt voor een groei-impuls.

Maar het verleden laat zien dat er een methode is om zonder geld uit de schatkist te gebruiken een vastgelopen economie weer vlot kan worden getrokken. Dat kan door extra investeringen van bijvoorbeeld € 10 miljard in onze infrastructuur; die is internationaal verouderd en werkt remmend op economische groei.

De bekende liberale econoom en VVD-prominent ,Johannes Witteveen ,heeft daarvoor recent gepleit. In onze eerdere columns hebben wij aangegeven dat  het bij deze investeringen  moet gaan om goed renderende projecten zoals bijvoorbeeld investeringen in lokale en regionale duurzame energieparken; daardoor beperken we onze CO2-uitstoot, worden we minder afhankelijk van het buitenland en hebben we een nieuwe energiebron als ons gas op is. Ook met een gemoderniseerde afsluitdijk kan duurzame energie worden opgewekt. Investeringen in (tol)wegen, snelle railverbindingen, openbaar vervoer en super snel internet kunnen eveneens mooie rendementen opleveren.

Extra economische groei en werkgelegenheid

Deskundigen gaan er van uit dat met een dergelijk investeringspakket van rond de 10 miljard euro langjarige rendementen behaald kunnen worden die liggen tussen gemiddeld 4%-5%. Dit pakket moet  in samenwerking met het bedrijfsleven ( publiek private samenwerking, PPS) uitgevoerd worden. Het bedrijfsleven en de rijksoverheid financieren in het kader van deze PPS ieder € 5 miljard. De overheid financiert dit bedrag niet uit de begroting maar uit een staatslening waarover op dit moment minder dan 2% rente voldaan hoeft te worden. We benadrukken dat bij een dergelijke PPS-opzet het bedrijfsleven niet alleen nodig is voor medefinanciering, maar ook voor de knowhow die binnen de overheid in onvoldoende mate aanwezig is.

Critici van dit idee zullen er onmiddellijk op wijzen dat we met deze aanpak onze staatschuld met € 5 miljard verhogen. Dat is waar, maar tegenover deze zeer beperkte verhoging staat  een goed renderend investeringsproject, waardoor de rentelasten over de overheidsschuld per saldo dalen. Bovendien heeft dit PPS-project ook veel andere voordelen: een verbetering van onze infrastructuur, meer duurzame energie en extra economische groei en werkgelegenheid, vooral in de bouw.

Deze groei is goed voor de schatkist en maakt het gemakkelijker om het begrotingstekort en de staatschuld te verminderen. Kijken we naar de staatsschulden van andere landen, dan zullen we met die extra € 5 miljard niet uit de pas gaan lopen. Ons land blijft met circa 76% BBP onder het gemiddelde van de eurozone dat rond de 90% BBP ligt. Nederland blijft internationaal gezien met een wat hogere staatsschuld nog steeds een solide financieel land en kan tegelijk scoren met goed renderende investeringen waarmee de groei wordt aangejaagd.