Nieuws/Financieel

Hoezo, geen tapering?

Hoera, het beleid van ongebreideld geld wordt voortgezet! De eerste reactie was een jubelstemming, daarna weer twijfelachtig. Is dit nieuws wel zo positief? En wat heeft tot deze hoogst eigenaardige draai van Bernanke, de voorzitter van de Fed die per jaareinde afzwaait, geleid?

Eind mei zette Bernanke voor het eerst voorzichtig het begrip ‘tapering’ uit in de markt. Hiermee werd bedoeld een mogelijk aanstaande eerste stap in het afbouwen van het kwantitatieve verruimingsprogramma (zgn. QE3),  Dit verruimingsprogramma, geïnitieerd in september 2012,  betreft het door de Fed uit de kapitaalmarkt opkopen van staatsleningen en hypotheek gedekte obligaties ter waarde van gezamenlijk USD 85 miljard per maand.

Doelstellingen QE3 niet behaald

Bij de initiatie van QE3 werd gemeld dat het opkoopprogramma ‘oneindig’ zou doorlopen zolang 1) de verwachte inflatie niet boven de 2,5% uit zou komen en/of 2) de werkloosheid onder de 6,5% zou vallen. Terzijde herinner ik mij dat ik dat toen een onverstandig standpunt vond, al was het maar omdat een direct verband tussen QE en werkloosheid niet vanzelfsprekend is. Maar goed, daarmee was de aankondiging van de aanstaande tapering, eind mei, eigenlijk ook een verrassing. Immers geen van beide benoemde doelstellingen was toen (of nu) behaald!

En nu is dus plots weer besloten, geheel tegen de marktverwachting in, om de tapering toch weer uit te stellen tot nader order. Waarom?

Het officiële standpunt van de Fed is dat de economie mogelijk toch niet sterk genoeg zou zijn om het broze herstel van de arbeidsmarkt in stand te houden. Er was de laatste weken sprake inderdaad van een lichte verzwakking van de macrocijfers, maar niet noemenswaardig – anders had de markt zelf wel rekening gehouden met dit besluit.

Een andere verklaring is de nog steeds lage inflatieverwachting. Niet ondenkbaar, want de angst voor deflatie c.q. een Japanscenario leeft zeer binnen de Fed en met name bij Bernanke zelf.

Ook niet ondenkbaar is dat de angst voor verder oplopende rentes dan wel de angst voor het onbekende doorslaggevend is gebleken. Inderdaad zagen wij reeds verscheidene voortekenen in de markt sinds het begin van de taperingdiscussie (immers de markt anticipeert): stijgende lange rentes, goud onder druk en opkomende markten onder druk op zowel aandelen-, obligatie- als valutavlak.  

Bernanke bezorgd om zijn erfenis

Een verklaring die eerder psychologisch van aard is, doch één die ik geenszins uitsluit, is de volgende: Greenspan, de illustere voorganger van Bernanke, is na zijn vertrek alom verguisd vanwege zijn ruime monetaire beleid (m.i. niet geheel terecht, maar daar zal ik een andere keer op ingaan). De onverwachte aankondiging van tapering, terwijl de doelstellingen nog niet behaald waren, kan wel eens voornamelijk hierdoor zijn ingegeven. Te weten dat Bernanke de geschiedenis wil ingaan als de man die ook de afbouw heeft ingezet. Tegelijk is recent naar voren gekomen dat de race om de opvolging beslecht lijkt ten gunste van mevrouw Janet Yellen, zelf een voorstander van kwantitatieve verruiming. Allicht begint haar overwicht reeds te gelden en is Bernanke teruggefloten.

Een combinatie van de verklaringen ligt natuurlijk het meest voor de hand, angst voor het onbekende en met name stijgende rentes, een economie die nog geen definitieve kracht laat zien en de toenemende invloed van Yellen. Hoe het ook zij, het is daarmee niet per se een teken van vertrouwen en wat mij betreft zelfs een gemiste kans: op wat stress in opkomende markten na (hetgeen alweer aan het draaien was), vond ik het een teken van kracht dat de meeste ontwikkelde aandelenmarkten rond recordniveaus noteerden en juist dat ook de obligatiemarkt dit met haar ‘genormaliseerde rente’ bevestigde.  Daarnaast creëert het besluit onzekerheid en daar houden de markten niet van.

Roger Dayala is senior beleggingsadviseur bij Insinger de Beaufort. Zijn bijdragen worden op persoonlijke titel gedaan.