Nieuws/Financieel
1067910
Financieel

Welke index volgt een ETF eigenlijk?

De eerste ETF’s volgden grote, breed samengestelde indices op basis van marktkapitalisatie zoals de S&P500. ETF-aanbieders maken steeds vaker gebruik van indices met andersoortige wegingen, bijvoorbeeld op basis van prijzen of strategieën zoals minimum volatility.

Beursindices volgen een specifieke markt of beleggingscategorie en hebben verschillende functies. Ze vormen een graadmeter voor het sentiment onder beleggers, onthullen markttrends en dienen als vergelijkingsmaatstaf (benchmark) voor onder andere vermogensbeheerders. Voor ETF's is een index hét beleggingsdoel op zich omdat zij hetzelfde rendement willen leveren.

Er bestaan, subindices meegerekend, vele duizenden indices die landen, sectoren, regio’s en allerlei  beleggingscategorieën volgen. Behalve bekende benchmarks zoals de Dow Jones Industrial Average, S&P500 en in Nederland de AEX Index worden de indices van Morgan Stanley (MSCI), Barclays en FTSE veel gebruikt. Een aanzienlijk deel daarvan wordt inmiddels gevolgd door de ruim 1.500 ETF’s waaruit beleggers tegenwoordig de keuze hebben.

Het is voor ETF-beleggers dus verplichte kost om te weten op welke manier indices samengesteld kunnen worden. Al is het maar omdat een naam niet altijd het volledige verhaal vertelt. Zo bundelt de belangrijke benchmark MSCI World niet aandelen uit alle werelddelen, maar bestaat de index uit ruim 1.500 aandelen uit 24 ontwikkelde landen!

Indices op basis van marktkapitalisatie

Marktkapitalisatie, ofwel de beurswaarde van een onderneming, is van oudsher de meest gebruikte methode om aandelenindexen te wegen. De eerste ETF’s die op de markt verschenen, volgden breed samengestelde, traditionele indices zoals MSCI World, DAX of S&P500. Dat zijn benchmarks die het gewogen gemiddelde van de aandelen in de index weerspiegelen. In een marktkapitalisatie-index krijgen bedrijven met een hoge beurswaarde meer weging dan die met een kleine marktkapitalisatie. Zo weegt Shell stevig mee in de AEX en heeft Apple het meeste gewicht in de S&P500. Een nadeel van marktgewogen indices is dat stijgende aandelen een groter belang krijgen, terwijl dalers wegzakken.

Naast bovenstaande large cap of mega cap indices kunnen ETF’s minder bekende indices volgen met gewogen gemiddeldes van bedrijven met piepkleine, kleine of medium marktkapitalisaties. Dat zijn in Nederland de Midkap voor middelgrote bedrijven en de AScX voor kleine ondernemingen. Hoewel Midkap en Small Cap-indices vaak aandelen bundelen uit hetzelfde land als hun breed samengestelde equivalenten kunnen ze uitgedrukt in risico en rendement heel verschillend zijn.

Prijsgewogen indices

Dit soort indices is zeldzamer dan hun marktgewogen tegenhangers, maar mag niet onvermeld blijven omdat de bekendste aandelenindex ter wereld, Dow Jones Industrial Average-index, van dit mechanisme gebruik maakt, evenals de Japanse Nikkei 225 index. Aandelen tellen bij de Dow Jones zwaarder mee in de weging naarmate hun absolute koers hoger is. Daardoor kunnen industriële conglomeraten als General Electric relatief bescheiden meetellen in een prijsgewogen index. Een nadeel van een prijsgewogen index is dat aandelen met een hoge beurskoers de index meer laten bewegen dan die met een lage koers. Daarnaast telt de index maar dertig aandelen en daardoor is de Dow misschien niet de meest betrouwbare graadmeter. 

Indices op basis van fundamentele waarden

Bij de samenstelling van fundamentele indices wordt niet gekeken naar marktkapitalisatie, maar naar meerdere economische kerngegevens van ondernemingen. Het gaat om variabelen die de financiële omvang van een onderneming duiden, zoals de boekwaarde, kasstroom, gemiddelde omzet en winst over de afgelopen vijf jaar, dividenden en het aantal werknemers. Bij een land gaat het om het bruto binnenlands product, landoppervlakte, energieconsumptie en bevolkingsomvang.

Het idee van een fundamentele index is geen decennium oud, maar wereldwijd is er voor tientallen miljarden euro’s belegd in ETF’s die gebruik maken van dit principe. Een op dit moment bij beleggers populaire fundamentele indexsamenstelling is een weging op basis van dividend. Dividend is een objectieve meting van de waarde en winstgevendheid van een bedrijf, en een belangrijke bron voor rendement. Het nadeel van dit soort indices is dat fundamentele waarden ook niet alles zeggen. Voor de val van Lehman Brothers leek er met de financiële kerngegevens van veel financiële instellingen niet veel aan de hand en ook de val Griekenland heeft obligatiebeleggers verrast.

Indices op basis van een beleggingsstrategie

Door het succes van minimum volatility ETF’s zijn ‘anders gewogen ETF’s’ dit jaar goed voor meer dan 40% van de totale kapitaalinstroom. Minimum volatility ETF’s bieden blootstelling aan aandelen die het minst gevoelig zijn voor de ups en downs op de aandelenmarkt. De historie heeft aangetoond dat de rendementen gecorrigeerd voor risico van deze ETF’s beter zijn dan hun evenknieën die gebruik maken van gewogen indices. Strategie-ETF’s volgen veelal een speciaal voor de strategie ontwikkelde index, de zogeheten strategie-index.

Gelijk gewogen index

Bij een gelijk gewogen index hebben alle componenten een even grote weging. Bij een index met 20 aandelen vertegenwoordigen alle aandelen 5% in de index. Het belangrijkste voordeel van een gelijk gewogen index ten opzichte van een naar marktkapitalisatie gewogen index is diversificatie. Dit type index wordt soms gebruikt voor grondstoffen. Een nadeel van de op gelijke weging gebaseerde index is een hoger verloop van de gewogen componenten en regelmatige herbalancering, wat extra kosten met zich kan meebrengen.