Nieuws/Financieel
1068086
Financieel

Omgekeerde wereld

Een oordeel geven over Egypte is niet iets dat ik licht  opvat, zeker nu het aantal dodelijke slachtoffers met de dag stijgt. Het Midden Oosten en Noord Afrika (MONA) is sowieso een bijzonder lastige regio om te becommentariëren.

Je kunt er niet de doorsnee economische modellen op loslaten bij het doen van research, maar je moet een zorgvuldig onderzoek doen naar feiten en de lange termijn ontwikkelingen in ogenschouw nemen.

MONA verliest momentum, ondanks de sterke groei in olieproducerende landen. MONA is nu in tweeën verdeeld: het noorden en het zuiden. Niet veel anders dan Europa, maar wel een beetje de omgekeerde wereld. In Europa ziet het noorden er gezond uit en die regio moet zien hoe het de zuidelijke helft uit de economische zorgen haalt.

In MONA is het het zuiden dat probeert om het noorden uit politieke problemen te houden, omdat ze vrezen voor het risico van het overslaan van de populaire vraag naar meer democratie en meer politieke aansprakelijkheid  voor de hachelijke situatie waarin hun economie en maatschappij verkeren. Dit is waarschijnlijk niet de diplomatieke uitleg, maar wel de realiteit.

Het heeft een tijdje gewerkt voor de MONA-landen, toen er nog politieke oppervlakkigheid heerste. Tot voor kort waren er zelfs een paar MONA-landen die werkten met drie- tot vijfjaren begrotingen. De groeipolitiek was,  gedreven door de olieprijs, gebaseerd op de noodzaak voor het snel creëren van banen en het voldoen aan de basisbehoeften van de bevolking.

Maar het tij is gekeerd en de MONA-overheden zijn niet voorbereid voor de uitdagingen, omdat ze er niet in geslaagd zijn de economieën en de politiek te hervormen voordat hun economieën piekten in 2007. Dus bleven de economische en politieke systemen intact.

Egypte staat op het punt zijn economische steun en waarschijnlijk ook zijn militaire steun van de VS te verliezen, die het dankt aan het Camp David akkoord met Israël. Intussen hebben de buurlanden, die een groot belang hebben bij een stabiele uitkomst, snel $12 miljard gedoneerd voor steun aan Egypte. Vooral om de verkoop van graan veilig te stellen, aangezien Egypte een van ’s werelds grootste graanimporteurs is (vooral vanuit de VS).

Voor een nuchtere toeschouwer is Egypte een paradox. De democratisch gekozen president en regering  zijn weggejaagd door hetzelfde leger dat Hosni Mubarak heeft verjaagd. De belangrijkste politieke stromingen staan nu tegenover elkaar zonder kans om er uit te komen. Een compromis lijkt onmogelijk, net zoals een terugkeer van de democratisch gekozen Mohammed Morsi. Geen verrassing voor een nieuwe democratie. Historisch gezien slaat de slinger in zulke landen steeds door van het ene extreme naar het andere. De oude democratieën in Europa zijn een product van de ontwikkeling van eeuwen. Maar ondanks deze kennis blijven we er op aandringen dat nieuwe democratieën bijna van de ene dag op de andere hoge democratische standaarden overnemen.

Als we kijken naar de invloed van Egypte op de markten, betwijfel ik of de invloed op de olieprijs meer is dan misschien $2 stijging als gevolg van de politieke risico’s. Het echte risico is dat het Suezkanaal dicht gaat, wat alle betrokken partijen, inclusief de VS, willen voorkomen. Lukt hen dat niet, dan zouden we een extra premie kunnen zien van $20 tot $25 bovenop de premie voor dat politieke risico.  De aandelenmarkten in de regio zijn een ander verhaal. De beurs in Egypte is nog steeds open, al staan de koersen zo’n 60% onder de piek van 2007. Maar de markten zijn kleiner dat de meeste S&P 500 fondsen.

Kijkend naar de landkaart ben ik er bezorgd over dat de noordelijke MONA helft nu in grote onrust verkeert. Syrië, Jordanië, Egypte en de Palestijnse gebieden gaan economisch gezien van kwaad tot erger. Bovendien zit Iran op zwart zaad. We zien dus een regio die economisch én politiek hoogst ontvlambaar is. Slechts weinig bedrijven zijn bereid risico’s te nemen door hun mensen daar te laten werken, ondanks de olie. Toeristen keren de regio de rug toe en de kapitaalvlucht vanuit de MONA landen naar de VAE en Dubai houdt aan, waar de toch al opgezwollen economieën nog verder worden opgeblazen.

Om MONA op de been te houden, moet het zuiden, net als het noorden van Europa, meer geld inbrengen. Maar ook begeleiding en bemiddeling. Historici vertellen ons ook dat lange termijn oplossingen moeten voortkomen uit respect, begrip en economische voordelen en die moeten worden geleverd door MONA, niet door Europa en de VS.

Ik heb er nog steeds vertrouwen in dat Egypte en de rest van MONA een goede toekomst hebben. Maar voordat MONA een gemeenschappelijk standpunt kan bepalen en een oplossing vindt voor niet alleen voor het probleem Egypte, maar ook voor de andere genoemde landen, zal het lijstje met landen nog wel groeien.

Op korte termijn zal de bevolking de grote verliezer zijn, maar ik blijf positief voor de lange termijn vooruitzichten van MONA, aangezien ik vast geloof in de micro economie. Het individu, of het kleine bedrijf, dat het beter wil doen, sneller is en transparanter tewerk gaat zal zegevieren, ondanks de tegenwind.

John Hardy is een internationaal vermaard valuta (Forex) specialist en veelvuldig te zien op CNBC en Bloomberg TV. Hij is hoofd valuta bij Saxo Bank