1132941
Financieel

Rutte 2 moet oudere kiezers terugwinnen

De economen Willem Vermeend en Rick van der Ploeg sporen het kabinet aan om meer rekening met ouderen te houden. Ze vinden dat het kabinet Rutte 2 slecht reageert op de boosheid van de oudere generatie op het beleid. Door deze verkeerde aanpak dreigt de coalitie van VVD en PvdA veel oudere kiezers te gaan verliezen. Ze menen dat Rutte 2 zelf het initiatief moet nemen om alle bezwaren en klachten over het ouderenbeleid op een rijtje te zetten en daar serieus op in gaan en open staan voor goede suggesties. Via het internet moet iedereen in staat worden gesteld met het kabinet in discussie te gaan.

Veel ouderen lopen over naar 50Plus

Naarmate de economische crisis voortduurt en de bezuinigingen en lastenverzwaringen van het kabinet Rutte 2 steeds meer voelbaar worden neemt ook de discussie toe of de lasten daarvan wel eerlijk over de bevolking worden verdeeld. Veelal wordt er vanuit gegaan dat het moet gaan om een verdeling naar draagkracht. Anders gezegd de sterkste schouders zouden de zwaarste lasten moeten dragen. Van burgers met hoge inkomens en hoge vermogens zou het kabinet een hogere bijdrage mogen vragen dan van huishoudens die er minder warmpjes bij zitten. Volgens opiniepeilingen wordt deze gedachte door een overgrote meerderheid van de kiezers gedeeld. Toch is de afgelopen weken in politiek Den Haag de vlam in de pan geslagen.

Henk Krol, de politieke aanvoerder van 50Plus in de Tweede kamer, vindt dat ouderen de klos zijn. Volgens Krol worden vooral 65-plussers, ongeveer 16% van onze bevolking, door Rutte 2 ‘aan alle kanten gepakt’. Hoewel de coalitie van VVD en PvdA deze bewering met cijfers probeert te weerleggen, laten verschillende peilingen zien dat Henk binnen de oudere generatie een gevoelige snaar heeft geraakt. Bovendien neemt het aantal oudere kiezers toe en worden ze politiek gezien een nog belangrijker factor om rekening mee te houden.

Als er nu verkiezingen worden gehouden zou 50Plus met zestien zetels in de Tweede Kamer komen. Op dit moment heeft deze partij slechts twee zetels. Het gaat hier weliswaar om dagkoersen, maar ze maken wel duidelijk dat het kabinet het vertrouwen van een belangrijke kiezersgroep dreigt te verliezen. Eerder kreeg het kabinet Rutte 2 een groot deel van de bevolking over zich heen met de introductie van de nivellerende zorgpremie. Dat leidde toen tot een vrije val van de VVD in de peilingen. Nu krijgt vooral de PvdA de zwaarste klap te verduren.

Gaan we af op de reacties in de media en op het internet dan is dat mede het gevolg van de irritatie die is ontstaan over de opmerking van PvdA-fractieleider Samsom over rijke ouderen. Tijdens een bijeenkomst van het blad Libelle zei hij dat ouderen niet de enige zijn die de lasten van de economische crisis dragen. De PvdA-voorman merkte daarbij op dat bij een eerlijke verdeling van de bezuinigingspijn het redelijk is dat ook 50-plussers naar draagkracht een bijdrage leveren. Daarbij wees hij er op deze bevolkingsgroep gezamenlijk de beschikking heeft over 30 tot 40 procent van het totale particuliere vermogen in Nederland. Volgens de gegevens van het Centraal Bureau voor de Statistiek liggen de werkelijke cijfers nog veel hoger: meer dan 70 procent is in handen van mensen boven de 50. Kijken we naar de 65-plussers dan is dat rond de 30 procent.

Veel ouderen zijn boos op het kabinet

De PvdA leider vond ook dat Krol ouderen te veel beloften zou hebben gedaan die hij gezien de crisis en de lege schatkist niet zou kunnen waar maken. Samsom kreeg toen niet alleen te maken met een boze 50Plus-voorman, maar ook met ouderenbonden en ingezonden stukken in kranten en boze twitterberichten.

De belangrijkste kritiek vatten we hier kort samen. Een belangrijk deel van het vermogen van ouderen wordt gevormd door het bezit van een eigen woning die op dit moment veelal in waarde daalt en niet of nauwelijks te verkopen is. Door de optelsom van maatregelen van vorige kabinetten, het zogenoemde lenteakkoord en het regeerakkoord krijgen veel ouderen te maken met een opeenstapeling van lastenverzwaringen. Een deel wordt bovendien getroffen door pensioenkortingen en straks door de forse bezuinigingen op de AWBZ. Daarnaast blijkt uit de boze reacties dat veel spaarzame ouderen bang zijn dat ze in de toekomst eerst hun bezit, inclusief hun eigen huis, moeten opeten voordat de staat een bijdrage levert aan hun zorgkosten. Ook wordt er op gewezen dat steeds meer 50plussers de kans lopen om hun baan te verliezen en daarna niet meer aan het werk komen.

‘Onbetrouwbare’ overheid treft economie

Ouderen beklagen zich ook over de ‘onbetrouwbaarheid’ van de overheid bij de vermogenstoetsen in de zorg. Op het moment dat de schatkist geld nodig heeft worden die aangescherpt. Aan de andere kant worden werkenden aangespoord om zelf meer voor oudedagsvoorzieningen te sparen. En als ze gepensioneerd zijn, zien ze de vermogenstoets als een straf op prudent sparen. Bij veel kiezers ontstaat daardoor het beeld van een ‘onbetrouwbare’ overheid en een toenemende onzekerheid. Ze gaan daardoor nog meer op hun centen passen, terwijl het geld moet rollen om de economie weer aan de gang te krijgen. De werkloosheid die snel aan het oplopen is, wordt daarmee eerder vergroot dan verkleind.

Martin van Rooijen, oud-staatssecretaris financiën (CDA), en belastingexpert heeft recent van deze optelsom aan kritiek een goed doortimmerde samenvatting gegeven (Volkskrant 7 feb. 2013) die het kabinet ter harte zou moeten nemen. Rutte 2 dreigt dezelfde fout te maken als bij de volkswoede over de effecten van de inkomensafhankelijke zorgpremie. De geest is uit de fles en het helpt niet om er op te wijzen dat ouderen met lagere inkomens worden ontzien. Ook helpt het niet te wijzen op CBS-cijfers die laten zien dat de inkomens en vermogens van veel ouderen de afgelopen tien jaar aanzienlijk zijn toegenomen. Bij veel ouderen is het gevoel ontstaan dat ze bij het VVD-PvdA kabinet niet meer meetellen en dat ze in de termen van Henk Krol ‘aan alle kanten gepakt’ worden. De politieke praktijk leert dat je dit gevoel, deze beeldvorming, niet kan bestrijden door Krol op zijn nummer te zetten en er op te hammeren dat hij de cijfers niet kent en te veel beloofd.

Kabinet dreigt oudere kiezers te verliezen

De voorman van 50Plus vertolkt een breed gedragen gevoel. Daarnaast heeft dit afnemende vertrouwen in de politiek een negatief effect op onze economie. Het wordt hoog tijd dat Rutte 2 daarmee rekening gaat houden. Hoe? In de eerste plaats moet bij het inkomensbeleid geen onderscheid worden gemaakt tussen jong en oud. Het gaat om draagkracht, niet om leeftijd. Daarnaast moet het kabinet zelf het initiatief nemen om alle klachten en bezwaren die van ouderen afkomstig zijn op een rijtje te zetten. Open ook een speciale overheidswebsite en ga met ouderen en hun vertegenwoordigers in discussie. Maak vooral duidelijk dat dit kabinet echt luistert en open staat voor kritiek en goede suggesties. Alleen dan kan de coalitie van VVD en PvdA voorkomen dat een steeds grotere deel van de 50Plus-generatie zijn heil gaat zoeken bij Henk Krol.