1166143
Financieel

Extra bezuinigingen zijn onverstandig

De economen Willem Vermeend en Rick van der Ploeg vinden dat het kabinet Rutte II in 2013 geen extra bezuinigingen moet doorvoeren om te kunnen voldoen aan het Europese vereiste van een begrotingstekort onder 3% van het BBP. Ze zijn ook van mening dat de afgesproken versoepeling van het ontslagrecht en de beperking van de WW-uitkeringsduur voorlopig in de ijskast gezet moeten worden.

Zwaar weer

Begin dit jaar ging politiek Den Haag er nog van uit dat we 2012 zouden afsluiten met een lichte economische groei en dat ons land op weg was naar economisch herstel. Deze week werd duidelijk dat de Nederlandse economie er veel slechter voor staat en in zwaar weer verkeert. Volgens De Nederlandsche Bank (DNB) zal onze economie in 2012 met 1 procent. krimpen en pas in de tweede helft van 2013 weer licht gaan groeien.

Maar over het gehele jaar gezien zal ons nationaal inkomen, het Nederlandse Bruto Binnenlands Product (BBP), toch nog een krimp laten zien: –0,6 procent. Daarmee komt de economische groei in zowel 2012 als 2013 lager uit dan werd voorzien. Voor een deel is dat het gevolg van de tegenvallende ontwikkeling van de wereldeconomie. Maar ook de economische malaise in eigen land speelt een rol. We zien een stijgende werkloosheid, hogere lasten voor burgers en bedrijven, meer faillissementen, dalende huizenprijzen en consumenten die de hand op de knip houden; veel gezinnen lijden al jaren koopkrachtverlies.

Bij een groot aantal bedrijven worden bedrijfsinvesteringen uitgesteld. Niet alleen vanwege de onzekerheid over de economische situatie, maar ook omdat ze moeilijk aan bankkredieten kunnen komen. Daarnaast wordt onze economie zwaar getroffen door de overheidsombuigingen die bestaan uit bezuinigingen op de overheidsuitgaven en belastingverhogingen voor burgers en bedrijven. Bovendien liggen zowel het consumenten- als producentenvertrouwen op een laag niveau.

Groei valt tegen

In normale omstandigheden rust de economische groei in Nederland vooral op drie pijlers: export, bestedingen van consumenten en overheidsuitgaven. Op dit moment draait onze economie op slechts één motor: de export. Maar door de Europese schuldencrisis en vertragingen in de wereldhandel hapert deze motor. Op basis van de voorspellingen van het Centraal Plan Bureau (CPB) ging politiek Den Haag er van uit dat de Nederlandse economie in de periode 2013-2017 met gemiddeld 1,5 procent per jaar zou groeien. Dit groeicijfer is ook gebruikt bij de opstelling van het regeerakkoord, maar is bij de doorrekening verlaagd tot 1,25 procent. Die verlaging is het gevolg van het ombuigingspakket van bijna 16 miljard euro dat in het akkoord is opgenomen. Deze overheidsbezuinigingen en belastingverhogingen hebben een negatieve uitwerking op onze economie, ze remmen de groei.

Uit de prognose van DNB blijkt dat het kabinet Rutte II er rekening mee moet houden dat de groei nog lager zal uitkomen. De rekensommen die bij het regeerakkoord zijn gemaakt kloppen niet meer. Zo hebben de rekenmeesters van de Bank berekend dat het overheidstekort (EMU-saldo) zowel in 2013 als 2014 3,5 procent zal zijn. In het akkoord wordt er van uit gegaan dat het tekort in 2013 rond de 2,6% BBP zou liggen.

Vooral op aandringen van de VVD hebben de onderhandelaars van het regeerakkoord een ombuigingspakket samengesteld waarmee het mogelijk zou zijn om in 2013 te voldoen aan de Europese eis: een begrotingstekort onder de 3 procent BBP. Gaan we af op de becijferingen van DNB dan zal Rutte II in 2013 niet aan deze eis kunnen voldoen. Alleen met een extra ombuigingsbedrag van 3-4 miljard euro lijkt het mogelijk onder de 3 procent BBP te blijven. Tot op heden heeft het kabinet daarover nog geen besluit genomen en gezegd eerst te wachten op cijfers van het CPB. Dat uitstel is niet nodig, want het is zonneklaar dat deze niet veel zullen afwijken van DNB.

Geen extra ombuigingen

Met het oog op de huidige economische malaise en de snel oplopende werkloosheid zou het kabinet er verstandig aan doen kenbaar te maken dat er boven op de afgesproken 16 miljard euro geen extra ombuigingen zullen plaatsvinden. Een aanvullende bezuinigingsoperatie zal onze economie nog verder de put in helpen. Rutte II kan zich overigens niet achter Brussel verschuiven. Vanuit de Europese Commissie komen signalen dat landen die bezig zijn met een solide ombuigingspakket op begrip mogen rekenen als ze in 2013 de grens van 3 procent BBP zullen overschrijden.

Daar komt nog bij dat in een toenemend aantal Europese landen twijfel ontstaat over het harde ombuigingsbeleid dat op dit moment bijdraagt aan de neergang en krimp van de Europese economie. Daardoor is ook de kritiek op het beleid van de Verenigde Staten verstomd. De VS heeft vanaf het begin van de kredietcrisis 2008-2009 gekozen voor een stimuleringsbeleid waarmee de economie wordt aangejaagd.

Dat beleid heeft wel geleid tot een hoog begrotingstekort en hoge staatsschuld. Maar de Amerikanen wijzen er fijntjes op dat daardoor hun economie snel uit de crisis kwam en al jaren beter presteert dan de Europese. In 2012 komt de groei in de VS waarschijnlijk uit boven de 2 procent, terwijl de eurozone krimpt. Zonder onmiddellijk het Amerikaanse beleid te kopiëren zouden wij ons in Europa toch eens wat vaker moeten afvragen of we wel goed bezig zijn.

Rick van der Ploeg is hoogleraar economie in Oxford en hoogleraar politieke economie aan de UvA. Van 1998 tot 2002 was hij PVDA-staatssecretaris in het kabinet-kok II. Van der Ploeg studeerde economie aan de Universiteit van Sussex en promoveerde in 1981 bij de Universiteit van Cambridge. Hij heeft circa 100 publicaties op zijn naam staan met onder meer de titels ‘Is de econoom een vijand van het volk?’ en ‘een schaap in wolfskleren.’

Willem Vermeend is internetondernemer en bijzonder hoogleraar Economics and E-Business aan de Maastricht School of Management ( MSM). Daarnaast vervult hij diverse bestuursfuncties en commissariaten bij nationale en internationale bedrijven, waaronder Randstad. Vermeend had ook een actieve rol in de politiek. Vanaf 1994 tot 2002 was Vermeend PVDA-staatssecretaris van Financiën en minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid in de kabinetten Kok I en II. Hij schreef diverse boeken, zoals de Kredietcrisis, de Wij-Economie en de Wereld van het Internet.