Nieuws/Financieel
1219892971
Financieel

Column: In sombere wereld wint Boris Johnson met zijn piratennest

De Britse premier Boris Johnson.

De Britse premier Boris Johnson.

Het nieuws wordt momenteel gedomineerd door somberheid over onze economische en leefbare toekomst. Vrijwel alle landen krijgen te maken met lagere groeicijfers en de negatieve gevolgen van de opwarming van de aarde. Deze ontwikkelingen kun je echter niet kan bestrijden met somberheid, maar met optimisme. Een uitzondering op ons optimisme is de coup van Boris Johnson: een piratennest aan de Noordzee, vlak voor de kust van Europa.

De Britse premier Boris Johnson.

De Britse premier Boris Johnson.

Internationale denktanks worden steeds somberder over onze economische toekomst. Zo laat de nieuwste voorspelling van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) zien dat de wereldeconomie het slechtst draait sinds de financiële crisis in 2008 en 2009. De wereldeconomie groeit dit jaar maar met 3%, terwijl tot voor kort de mondiale groei nog in de buurt lag van bijna 4%.

Als belangrijkste oorzaken voor de lage groei noemt het IMF de handelsconflicten, vooral tussen China en de VS, de opmars van het protectionisme en de geopolitieke spanningen. Vergeleken met 2018 doet vrijwel elk land het in 2019 economisch slechter. Dit geldt ook voor Nederland. Voor ons land gaat het IMF voor dit jaar uit van 1,8% groei en voor 2020 van 1,6%.

Anti-globalisering

Daarnaast wijst het IMF op signalen die wijzen op een stagnatie van de globalisering. Steeds meer bedrijven worden terughoudend als het gaat om te investeren in grensoverschrijdende productie. Ze krijgen te maken met de internationale trend die anti-vrijhandel is en waarbij vrijhandelsverdragen onder vuur liggen. President Donald Trump is met zijn beleid van ’America First’ op dit vlak de grote roerganger.

In een toenemend aantal landen zien we dat onder druk van populistische partijen, regeringen kiezen voor protectie, waarbij eigen bedrijven en eigen werknemers tegen de boze buitenwereld beschermd worden. Dat doen ze volgens de Trump-methode: door ze op verschillende terreinen te bevoordelen en voor het buitenland barrières op te werpen. Voor handelslanden als Nederland is dit een funeste ontwikkeling die zeker op termijn slecht zal uitpakken voor onze economische groei en werkgelegenheid. Dit geldt ook voor de fiscale voorstellen van de OESO. Daarbij worden landen verplicht om hun bestaande winstbelasting voor grote internationale bedrijven deels te vervangen door een heffing op basis van omzet. Dit voorstel bevoordeelt grotere Europese landen en heeft negatieve gevolgen voor ons land, zoals een miljardenverlies aan belastinginkomsten.

Klimaatverandering

Somberheid zien we ook op het vlak van het falende internationale klimaatbeleid. De uitstoot van broeikasgassen neemt mondiaal nog steeds toe en wereldwijd worden we steeds vaker geconfronteerd met de gevolgen van de verdere opwarming van de aarde. Sommige klimaatactivisten hebben de moed al opgegeven en preken de ondergang van de aarde. Voor enig optimisme moeten ze niet bij het IMF zijn. Deze denktank waarschuwt ervoor dat klimaatverandering negatieve gevolgen kan hebben voor economieën. Daarbij gaat het onder meer om extra lastenverzwaringen voor burgers en bedrijven maar ook om een lagere arbeidsproductiviteit. In een eerdere column hebben wij er op gewezen dat een ambitieus klimaatbeleid voor landen en bedrijven juist extra kansen en voordelen biedt, zoals een groene economisch groei.

Klimaatwinnaars

Landen en bedrijven die nu voorop gaan lopen bij verduurzaming en het zo snel mogelijk terugdringen van de uitstoot van CO2 zijn de nieuwe helden van de toekomst. Deze zogenoemde klimaatwinnaars hebben niet alleen een goed gevoel over de klimaatwinst die ze boeken, maar ze kunnen tegelijk ook pronken met een hoge plek op de internationale ranglijsten van goed renderende landen en bedrijven. Dit laatste komt doordat deze winnaars veelal koploper zijn als het gaat om het investeren in slimme klimaattechnologie en andere innovatieve tech, zoals kunstmatige intelligentie. Onderzoek wijst uit dat we met het huidige sombere klimaatbeleid onze aardbol niet kunnen redden. Daarvoor hebben we in ieder geval de massale inzet van innovatieve technologieën nodig, onderzoek en ontwikkeling op dit vlak en het stimuleren van slimme klimaat start-ups.

Feeststemming in Nederland

In de wereld die gedomineerd wordt door pessimisme vallen ons drie optimisten op: Nederland, Donald Trump en Boris Johnson. In ons land koesteren we nog steeds het feestgedruis rond de optimistische voorspellingen in de Prinsjesdagstukken. Daarnaast benadrukt politiek Den Haag dat Nederland op alle belangrijke wereldranglijsten in de top tien staat. Daarbij gaat het onder meer om concurrentiekracht, innovatievermogen, onderwijsniveau, sociale stelsel, gezondheidszorg, maar ook het feit dat wij een gelukkige bevolking hebben. Nederland scoort hier internationaal met hoge waarderingen. Maar wie deze lijstjes goed bekijkt, valt op dat de meeste scores behaald zijn met ’oud’ beleid dat inmiddels is uitgewerkt. Voor onze toekomstige welvaart hebben we dan ook nieuw beleid nodig, waarvan de kern in ieder geval optimisme moet zijn.

Optimisten

Zelfs tegenstanders van de Amerikaanse president Donald Trump en de Britse premier Boris Johnson hebben deze optimisten nog niet op somberheid kunnen betrappen. Trump heeft al aangekondigd dat hij de komende presidentsverkiezingen gaat winnen en dat hij in zijn tweede termijn zijn America First-beleid verder zal uitbouwen en de VS nog machtiger zal maken. Volgens recente peilingen heeft Trump bij een goed draaiende Amerikaanse economie een grote kans op een tweede termijn.

Wie deze week naar Boris Johnson keek bij de persconferentie over het Brexitakkoord dat hij op de valreep met de EU sloot, zag een stralende optimist. En naast hem stond een somber kijkende Jean-Claude Juncker (voorzitter Europese Commisie) die waarschijnlijk al dacht aan een ’piratennest’ voor de kust van Europa. Bij het eerdere akkoord met Johnsons voorganger Theresa May was de kern goede vriendschap tussen het VK en de EU. Bij Johnson staat de concurrentiestrijd met de EU voorop.

Paradijs

De droom van Boris die hij al eerder publiekelijk heeft uitgedragen, is van het Verenigd Koninkrijk een internationale vrijhandelsstaat te maken, naar het model van Singapore. Met super lage belastingen en zo weinig mogelijk overheidsbemoeienis en regels moet het Verenigd Koninkrijk het aardse paradijs voor het bedrijfsleven worden. Daarmee kan Boris wereldwijd bedrijven lokken en Europese bedrijven beconcurreren. Ook in het geval dat het Lager Huis zijn akkoord verwerpt, zal hij deze droom willen realiseren. Dat wordt dan wel op een later tijdstip, maar dat is geen echt probleem. Door zijn akkoord is zijn populariteit bij de kiezers nog verder toegenomen en voorspellen de bookmakers bij nieuwe verkiezingen een grote overwinning voor Johnson. De komende jaren zal de EU pijnlijk herinnerd worden aan de sombere blik van Jean-Claude Juncker.