Nieuws/Financieel
1237699432
Financieel

’Pensioenfondsen betalen prijs hoge Europese staatsschulden’

Amsterdam - De pogingen van de Europese Centrale Bank (ECB) om met het opkopen van staatsschuld de economie in de eurozone te stimuleren, werkt inmiddels totaal averechts. Nederlandse pensioenfondsen betalen daarvoor de prijs. De onconventionele ingrepen van de ECB hebben bovendien kiemen gelegd voor een nieuwe crisis, concludeert oud-minister van Financiën Hans Hoogervorst.

In een bijdrage op persoonlijke titel donderdag in vakblad Economisch Statistische Berichten (ESB) roept Hoogervorst, nu voorzitter van de International Accounting Standards Board, de beleidsmakers op direct pas op de plaats te maken. De in Frankfurt zetelende centrale bank moet direct de monetaire teugels aantrekken.

Deze week stelde ECB-president Mario Draghi juist dat de centrale bank extra instrumenten kan inzetten om de economie te ondersteunen. Die houding pakt funest uit, betoogt de liberaal Hoogervorst.

De ECB heeft als enig doel, het bevorderen van prijsstabiliteit. Dat probeert Frankfurt door de inflatie richting maar net onder 2% te bewegen. Dat is momenteel 1,2%, ondanks een massief opkoopprogramma van staatsschulden.

De beleidsrente van de ECB is in die poging negatief geworden: banken betalen om schuld te mogen stallen. De angst bij de ECB is dat Europa door deflatie wordt getroffen en in een crisis als in de jaren dertig wordt gezogen.

Maar net als economen van de Bank for International Settlements, de bank van de centrale banken, is Hoogervorst niet bang dat deflatie nu zal leiden tot aanhoudende recessies, zoals in de jaren dertig. De situaties zijn volgens hem aantoonbaar niet te vergelijken.

Grote risico’s

Sinds de uitbraak van de financiële crisis in 2008 trekt de Europese Centrale Bank ook alles uit de kast om de instorting van de muntunie te voorkomen. „De operatie om de euro te redden moge zijn geslaagd, maar veel onderliggende problemen zijn niet opgelost. De risico’s zijn enorm dat de patiënt alsnog zal overlijden”, concludeert Hoogervorst.

De Nederlandse pensioenfondsen betalen momenteel de tol, schrijft hij in het economenblad ESB. „Nederlandse pensioenfondsen betalen indirect voor het in stand houden van hoge Europese staatsschulden”, aldus de oud-politicus.

„Een voor Nederland specifiek probleem is dat de lage rentestand de dekkingsgraad van de pensioenfondsen fors onder druk zet. Ondanks de forse koersstijgingen van de aandelenmarkten in de laatste tien jaar, begint de lage rente nu echt te bijten”, constateert hij.

„De pensioenfondsen investeren een groeiend aandeel van hun beleggingen in activa met een negatief reëel rendement”, ziet hij. „Mocht in toekomst de rente weer oplopen dan zullen de toekomstige verplichtingen weliswaar dalen, maar mogen er ook forse correcties in de bestaande aandelen- en obligatieportefeuilles worden verwacht.”

Te lijdzaam

Hoogervorst waarschuwt Nederlandse politici en beleidsmakers. Omdat binnen de eurozone alleen Nederland een op kapitaaldekking gebaseerd pensioenstelsel heeft, heeft Europa weinig oog voor dit belangrijke nadeel van het lagerentebeleid, ziet Hoogervorst. „Het is opmerkelijk hoe lijdzaam deze problematiek door de Nederlandse politiek word geaccepteerd.”

Tijd voor ingrepen, betoogt de Nederlander. Zo zouden er aan het doorrollen van de door de ECB opgekochte staatsschuld voorwaarden van structurele hervormingen kunnen worden verbonden in landen waarvan de staatsschuld onhoudbaar groot is, zoals Italië.

De ECB roept daar al toe op. Hoogervorst: „Maar in veel landen zal de politiek dit alleen doen als het echt moet. Zolang de ECB klaarstaat met onvoorwaardelijke steun zal dat waarschijnlijk niet gebeuren.”

Dit beleid blijft niet zonder gevolgen. Frankfurt lijkt met zijn gereedschapskist vol onconventionele maatregelen stuurloos te worden. Het werkt inmiddels in onbekend gebied met miljardeningrepen.

Hoogervorst: „De ECB is zo diep verdwaald in economisch niemandsland dat het de vraag is of hij de weg terug naar conventioneel beleid zal kunnen vinden. Bij een nieuwe economische neergang is de kans groot dat het monetair beleid nog extremer zal worden.”