Nieuws/Financieel
1279688765
Financieel

Column: groeifonds wordt een politieke speelbal

Hoelang houdt een onafhankelijke commissie het vol boven het Wopke-Wiebesfonds?

Hoelang houdt een onafhankelijke commissie het vol boven het Wopke-Wiebesfonds?

Het kabinet gaat de komende vijf jaar €20 miljard lenen om een Nationaal Groeifonds op te zetten. Met dit fonds, het zogenoemde Wopke-Wiebesfonds, genoemd naar de initiatiefnemers, de ministers Wopke Hoekstra (Financiën) en Eric Wiebes (Economische Zaken), moet de groei van onze economie worden aangejaagd. Het geld is bestemd voor projecten op het gebied van kennisontwikkeling, onderzoek, innovatie en infrastructuur.

Hoelang houdt een onafhankelijke commissie het vol boven het Wopke-Wiebesfonds?

Hoelang houdt een onafhankelijke commissie het vol boven het Wopke-Wiebesfonds?

Die projecten moeten er voor zorgen dat Nederland ook voor de volgende generaties over een sterke economie kan beschikken die banen en welvaart mogelijk maakt. Een onafhankelijke commissie van deskundigen adviseert het kabinet over de beste voorstellen die in aanmerking komen voor financiering. De commissie moet daarbij kijken naar het effect op de groei van de Nederlandse economie (het bbp-effect) en de maatschappelijke voor- en nadelen.

Het is op zich wenselijk dat het kabinet, ook met het oog op de toekomst, wil zorgen voor een sterke economie die kan bijdragen aan welvaart en welzijn. Mede uit onze eigen politieke ervaringen menen wij dat een dergelijk fonds daarvoor niet de beste oplossing is.

Verleiding

Ondanks alle waarborgen om dit te voorkomen, zal het fonds een politieke speelbal worden. Ministers, de Tweede Kamer, maar ook beleidsambtenaren zullen de verleiding niet kunnen weerstaan om ondernemertje te gaan spelen. Ervaringen met het zogenoemde Fonds Economische Structuurversterking (1995-2010) stemmen somber: via dit fonds werden al snel eigen politieke belangen en doelstellingen gefinancierd.

„Laat ze geen 20 miljard weggooien”, waarschuwde Sweder van Wijnbergen donderdag terecht op de NRC-opiniepagina. Van Wijnbergen, hoogleraar economie aan de UvA en voormalig secretaris-generaal op het ministerie van Economische Zaken, kwalificeert het Fonds als een ’amateuristisch’ investeringsplan dat niet goed doordacht is. Ook de wel gehoorde redenering dat het kabinet gratis kan lenen klopt vanwege het risico niet.

Inmiddels is het Fonds om allerlei redenen onder kritiek bedolven. Zo eisen linkse politieke partijen dat uit het fonds ook investeringen gefinancierd moeten worden die welvaart en welzijn bevorderen en dat de Tweede Kamer uiteindelijk zeggenschap over de projecten moet hebben.

Karretje

Bovendien zullen belangengroepen Kamerleden voor hun karretje gaan spannen. Daarnaast valt op dat in de toelichting bij het fonds Wiebes niet refereert aan zijn eerdere prima idee om met klimaatinvesteringen de industrie te verduurzamen. Ook zonder een advies van de commissie van deskundigen kan via het fonds deze financiering snel gerealiseerd worden. Maar voor de echte oplossing moet het kabinet meer gaan investeren in ons internationale vestigingsklimaat en het midden- en kleinbedrijf.

In politiek Den Haag overheerst nog steeds de gedachte dat Nederland een sterke economie heeft die ook in de toekomst zal zorgen voor groei, en welvaart. Kijken we naar de feiten, internationale trends en economische voorspellingen, dan is voor dit optimisme geen enkele reden.

Handelspositie

Van oudsher worden onze economische groei en werkgelegenheid voor een belangrijke deel bepaald doordat Nederland een sterke internationale positie heeft opgebouwd als mondiaal handelsland met een aantrekkelijk vestigingsklimaat. Deze opbouw is mede te danken is aan de voordelen die we als euroland kunnen bieden aan bedrijven en investeerders. Door onze handelspositie en vestigingsklimaat hebben een toenemend aantal internationale bedrijven voor Nederland gekozen. Inmiddels is onze handel goed voor meer dan twee miljoen banen en circa 30% van onze welvaart, maar voor de toekomst wordt zwaar economisch weer voorspeld.

Los van de negatieve gevolgen van de coronacrisis wordt onze economie vooral bedreigd door een verslechtering van onze handelspositie en bedrijven die minder enthousiast over ons land zijn en een vestigingslocatie in een ander euroland overwegen. Onze handel staat met name onder druk door de mondiale trend van anti-vrijhandel en protectie. Steeds meer landen kiezen voor nationale maatregelen waarbij burgers en bedrijven worden beschermd tegen het buitenland. Door deze trend verliest Nederland banen en welvaart.

Kopgroep

Tot voor kort behoorde Nederland nog tot de mondiale kopgroep van landen met het beste vestigings- en ondernemersklimaat. Die positie heeft ons land veel buitenlandse bedrijven, extra investeerders en banen opgeleverd. Door verschillende oorzaken is dit klimaat in Nederland verslechterd, zoals hoge werkgeverslasten, een minder concurrerend belastingklimaat en achterblijvende technologische vernieuwingen. Maar ook door een vijandige houding tegen het internationale bedrijfsleven en concurrerende landen die ons hebben ingehaald met een aantrekkelijker vestigings- en ondernemersklimaat. Daarbij spelen deze landen slim in op de digitale wereld waarbij het voor bedrijven heel gemakkelijk is om te verhuizen.

Voor het herstel van de Nederlandse economie en onze toekomstige welvaart moet politiek Den Haag in samenwerking met de sociale partners aan de slag gaan met twee polderoplossingen. Voor het versterken van het groeivermogen van onze economie zou in het bedrijfsleven de nadrukmoeten liggen op het midden- en kleinbedrijf. Deze motor van onze economie telt ruim 250.000 vooral kleinere bedrijven, die samen goed zijn voor ruim 70% van onze werkgelegenheid. Met een gericht miljarden pakket zou bij deze bedrijven de productiviteitsgroei aangezwengeld moeten worden.

Fiscale regelingen

Met het oog op vernieuwingen, innovaties en het bevorderen van het gebruik van de nieuwste technologieën kan vooral de zogenoemde smart industry daaraan een belangrijke bijdrage leveren. Ingewikkelde subsidieregelingen en deskundige commissies zijn hier niet nodig. Tech- en klimaatinvesteringen kunnen eenvoudig worden gestimuleerd door de introductie van een zogenoemde 100% fiscale afschrijving en een verruiming van de fiscale verliesverrekening. Bij deze, eerder in het verleden toegepaste succesvolle regeling, mogen bedrijven het investeringsbedrag in één keer volledig van hun fiscale winst aftrekken.

Mede tegen de achtergrond van de eerder vermelde internationale ontwikkelingen en de gevolgen van de coronacrisis, is tevens een herwaardering van onze publieke sector nodig. Bij deze herwaardering moet vooral geïnvesteerd worden in efficiëntie, deskundigheid en meer ruimte voor de professionaliteit van de medewerkers. Bovendien moet de publieke sector veel meer dan nu een bijdrage gaan leveren aan economische en maatschappelijke vernieuwingen.

Op dit moment gaat het grootste deel van het geld van deze sector naar sociale zekerheid en zorg en lopen we aan tegen onbetaalbaarheid in de toekomst. In andere landen ligt de nadruk meer op een versterking van hun economie.

Reageren? Mail naar [email protected].

Luister naar onze nieuwe podcast ’Meer koopkracht? Vergeet het maar’

safe-and-fast iconVeilig betalen
box icon14 dagen bedenktijd
safe-and-fast iconVeilig betalen
box icon14 dagen bedenktijd