Nieuws/Financieel
1290762820
Financieel

Willem Vermeend & Rick van der Ploeg

Column: Nederland moet volledig in lockdown

Het kabinet moet zo snel mogelijk een totale lockdown aankondigen die 4 tot zes weken duurt. Daarmee wordt niet alleen het virus effectief bestreden, maar kan ook de economie daarna snel herstellen. De zogenoemde BIK-regeling voor bedrijven moet ook worden ingetrokken. Het daarmee gemoeide overheidsbudget van €4 miljard moet worden besteed aan effectieve investeringsregelingen voor het mkb, de motor van de Nederlandse economie.

Steeds meer Europese landen krijgen te maken met een oplopende werkloosheid en strengere lockdowns vanwege de coronacrisis. Daardoor moeten ook de recente prognoses van economische denktanks worden bijgesteld. Voor de wereldeconomie werd voor 2020 een krimp verwacht van rond de 5% en een licht herstel in 2021.

Op basis van de laatste gegevens is de kans groot dat veel EU-landen ook begin 2021 nog te maken krijgen met een krimp en stijgende werkloosheid. Voor Nederland moeten we rekening gaan houden met het slechtste scenario dat het Centraal Plan Bureau (CPB) eind augustus 2020 heeft gepresenteerd. Daarin loopt de werkloosheid in 2021 op van 6% naar 10% (circa 900.000 werklozen). Deze oploop gaat snel.

Afgelopen vrijdag signaleerde deze krant al het banendrama bij Schiphol: 60.000 banen in de luchtvaartsector staan op de tocht.

Besmettingen

In de meeste Europese landen nemen de besmettingen met het coronavirus fors toe. Ook in Nederland is dit het geval en neemt de twijfel toe over de effectiviteit van de gedeeltelijke lockdown van het kabinet. In een eerdere column wezen wij op het jongste advies van het IMF. Deze denktank concludeert dat een totale lockdown de beste methode is om het virus in te dammen.

Deze strenge lockdown van 4-6 weken is volgens het IMF ook economisch gezien de beste oplossing met de minste econmische schade Voor een snel economisch herstel zijn korte strenge lockdowns effectiever dan langere milde lockdowns. Het risico is groot dat de gedeeltelijke lockdown van het kabinet onvoldoende effectief is. Daarom zou het kabinet nu al moeten besluiten tot een totale lockdown, zoals ook door het zogenoemde Red Team en andere experts wordt geadviseerd.

Zombiebedrijven

Het kabinet is nog steeds niet bezig met de toekomst van de Nederlandse economie. Bij alle overheidsmaatregelen om de coronacrisis te bestrijden, gaat het om financiële steun voor bestaande bedrijven, instellingen en zzp’ers waarmee voorkomen moet worden dat er banen verloren gaan. Voor deze aanpak bestaat zowel binnen als buiten de politiek een breed draagvlak. Werkgevers en vakbonden dringen zelfs aan deze steun voorlopig niet te versoberen om zo te voorkomen dat daardoor een kettingreactie op gang wordt gebracht van ontslagrondes. Dat risico bestaat, maar tegelijkertijd wordt het hoog tijd dat het kabinet en onze sociale partners zich ook gaan bezig houden met de toekomst van onze economie en het toekomstige verdienvermogen.

Volgens een Duitse studie blijkt dat een ruime meerderheid van de gepolste economen daar vreest dat Duitsland door de financiële steunpakketten voor het bedrijfsleven wordt opgescheept met een toename van zogenaamde zombiebedrijven. Dit zijn kansloze ondernemingen die alleen overleven vanwege de overheidshulp.

Ook in Nederland krijgen we daarmee te maken en moet worden nagedacht over een verstandige afbouw van de financiële overheidssteun.

De toekomst van onze economie

In verschillende Europese landen worden al maatregelen getroffen om de economie aan te jagen en deze met het oog op de toekomst te versterken. Daarbij gaat het om overheids- en bedrijfsinvesteringen in de fysieke en digitale infrastructuur, investeringen in het klimaat en nieuwe technologieën, zoals kunstmatige intelligentie en belastingverlagingen en investeringssubsidies voor bedrijven om bedrijfsinvesteringen aan te moedigen.

Tot op heden heeft politiek Den Haag nog geen slim investeringspakket voor de toekomst en versterking van de Nederlandse economie gelanceerd. Alle pogingen daartoe zijn voorlopig gesneuveld, waardoor ons land een serieus risico loopt in de Europese achterhoede te belanden.

Het paradepaardje van het kabinet Rutte dat bedoeld is voor onze economische toekomst, het zogenoemde Wopke-Wiebesfonds, is zowel in de Tweede Kamer als door experts buiten de politiek afgeserveerd; een amateuristisch en slecht investeringsplan.

BIK werkt niet

Deze week ‘sneuvelde’ ook de investeringssubsidie voor bedrijven, de zogenoemde BIK. Met deze tijdelijke subsidie is een totaal overheidsbudget gemoeid van 4 miljard. Het kabinet verwachtte dat daarmee vele duizenden extra banen gecreëerd zouden worden. Binnen de Tweede Kamer maar ook door veel economen wordt daaraan getwijfeld. Het Centraal Planbureau (CPB) werd vervolgens als scheidsrechter geraadpleegd en concludeerde dat de BIK nauwelijks tot extra banen zal leiden. Daarmee is de kans groot dat de oppositie deze regeling niet zal steunen.

Omscholing geen toverformule

Vooral binnen de vakbeweging wordt veel verwacht van omscholingsprogramma’s waarbij werknemers die het risico lopen hun baan te verliezen, worden omgeschoold naar een functie met een beter perspectief. Daarbij gaat het om een scholingstraject van werk naar werk. Op zich een fantastisch idee waar eigenlijk niemand tegen kan zijn. Doen dus? Helaas wijst de praktijk, niet alleen in Nederland, maar ook in andere landen uit dat het hier vooral gaat om wensdenken.

Voor verreweg de meeste werknemers biedt dit traject geen oplossing omdat hun oorspronkelijke functie/opleiding veelal niet in de buurt komt van eisen die gesteld worden aan de kansrijke banen. Die zijn er vooral in de zorg, bij technische functies en in het onderwijs. De praktijk wijst ook uit dat met deze trajecten een geweldige overheidsbureaucratie is gemoeid en dat talloze instellingen en commerciële bedrijfjes hier geld aan willen verdienen.

Studies laten dan ook zien dat de effectiviteit gering is. Onder de kop “Omscholing is druppel op de gloeiende plaat” waarschuwde bedrijfspsycholoog Gerard Karelse in deze krant voor hobbyisme en geldverspilling.

Wat dan wel?

Bij een maatregelenpakket van de overheid moet de nadruk liggen op ons midden- en kleinbedrijf. Dit is de motor en banenmachine van de Nederlandse economie. Onderzoek wijst uit dat relatief de meeste banen worden gecreëerd door bedrijven met minder dan 50 werknemers. Daarnaast zien we ook dat start-ups en scale-ups bij de banencreatie tot de koplopers behoren. Het voordeel van deze bedrijfjes is ook dat ze een belangrijke rol spelen bij innovaties en het gebruik van de nieuwste technologieën, met name in de zogenoemde smart industry.

Bedrijfsinvesteringen en werkgelegenheid in het mkb worden het best bevorderd met eenvoudige regelingen zonder overheidsbureaucratie. Voorbeelden zijn lagere werkgeverslasten, 100% vervroegde fiscale afschrijving en verruimingen van de mkb-subsidieregelingen voor het stimuleren van nieuwe technologie en klimaatinvesteringen. De BIK-pot van €4 miljard moet daarom besteed worden aan onze banenmotor.