Financieel/Geld

Betaalbaarheid van woningen groot probleem

Huizengekte loopt nog verder op

Door Richard van de Crommert

De periferie hoort volgens makelaar Sven Heinen voortaan bij de stad.

De periferie hoort volgens makelaar Sven Heinen voortaan bij de stad.

FOTO RICHARD MOUW

De periferie hoort volgens makelaar Sven Heinen voortaan bij de stad.

De periferie hoort volgens makelaar Sven Heinen voortaan bij de stad.

FOTO RICHARD MOUW

Eigenlijk is die oververhitte markt voor niemand goed. De betaalbaarheid wordt een groot probleem. Als de gemeente wat kan doen, zou het wat moeten doen om de gekte te keren.

Wie hebben er het meeste last?

Starters. Daarvoor zijn simpelweg geen woningen te koop. Een starter is voor mij iemand die een woning wil kopen van anderhalve ton. Voor deze groep wordt wonen in Amsterdam bijna onmogelijk. De gemiddelde prijs voor een koopwoning bedraagt in de stad inmiddels 350.000 euro. Het aantal koopwoningen in Amsterdam bedraagt 30 procent van het totaal aantal woningen. Dat is al niet veel, maar dat staat ook nog eens onder druk.

Hoe komt dat?

Daar zijn vele redenen voor. Maar een belangrijke is dat woningen in Amsterdam steeds vaker als beleggingsobjecten worden gezien. Dat was voor een deel altijd al zo. Veel beleggers storten zich op de hoofdstad. Maar tegenwoordig wordt bijna een derde van alle koopwoningen gekocht voor óf studerende kinderen óf voor verhuur van woningen. Zeventien procent van alle woningen in de stad wordt gekocht door particulieren die drie of meer woningen op hun naam hebben staan. Daarmee worden steeds meer koopwoningen onttrokken aan de voorraad van de stad. Dat is een serieus probleem.

Toch staan kopers in de rij.

Ik verbaas me wel eens over de rijkdom in ons land. Meer dan vijftig procent van alle huizen wordt inmiddels gekocht door kopers, die op basis van hun inkomen, de woning niet geheel kunnen financieren. We zien vooral dat familiehypotheken worden ingezet. Dat is fiscaal interessant. Daarnaast wordt er regelmatig belastingvrij geld geschonken. Ouders maken een woning in Amsterdam betaalbaar voor veel kinderen. Na de bankencrisis is het gebruik van schenkingen toegenomen. Dat komt mede door de lage rente. Ook dit is slecht voor de starters die die back-up vaak niet hebben.

Verkopen de corporaties geen betaalbare woningen voor starters?

Dat aanbod wordt steeds minder. Corporaties zorgden met de verkoop van sociale huurwoningen voor voor de broodnodige smeerolie die nu opdroogt. Nu de corporaties op de rem trappen, zijn het wederom de starters die de klos zijn. Als het zo doorgaat wordt het voor steeds meer mensen onbetaalbaar om überhaupt in Amsterdam te kunnen wonen.

Moet de gemeente ingrijpen?

Er moet een oplossing komen. Zoveel is duidelijk. De gemeente kan daar een rol in spelen.

Extra huizen bouwen?

Dit jaar worden er bijna achtduizend nieuwbouwwoningen opgeleverd, onder andere in de Houthavens, Noord en IJburg. Dat zorgt voor een klein beetje verlichting van de markt. Elke druppel is welkom, maar dit zijn wel druppels op de gloeiende plaat. Het houdt de boel in beweging en dat is goed, maar de aantallen zijn te beperkt. De huidige plannen voor nieuwbouw zijn allemaal prachtig, maar als er nu nieuwbouwwoningen worden aangeboden, wordt er bij sommige projecten gekozen om per opbod te verkopen in plaats van met vaste prijzen te werken. Zo groot is de huidige vraag.

Stopt deze gekte ooit?

Jazeker. Ooit stopt het. Ik herinner me dat we in 2007 en 2008 aan tafel zaten toen de huizenprijzen ook op records stonden. Wat we nu meemaken is extremer dan toen. Maar er komt zeker een keerpunt. We zijn nu al vier jaar achtereen aan het pieken. Waar ik echter van overtuigd ben is, dat de trek naar de stad de komende jaren blijft doorzetten. Want hier in de stad is de werkgelegenheid. Alleen al om die bevolkingsgroei op te vangen moeten er tienduizenden woningen bijkomen. Ik kan de gemeente alleen maar oproepen om grote projecten naar voren te schuiven. Er moet een groter aanbod komen met oog voor evenwicht van de stad, want er is een chronisch tekort van alle soorten woningen. De druk op de markt is nu zo hoog dat het ongezonde vormen heeft aangenomen.

Kan de gemeente dat wel?

Ik hoop het. Er was de afgelopen jaren sprake van veel korte termijnplanning. Nog niet eens zo lang geleden zei wethouder Van Poelgeest helemaal niets meer te willen bouwen in de stad. Zo stopte hij met het verder opspuiten van IJburg, terwijl iedereen zag dat de trek naar de stad al was ingezet.

Is huizen bouwen alleen voldoende?

Omdat de huizenmarkt zo vergroeid is met de economie van de stad, moet er veel, heel veel, geïnvesteerd worden in openbaar vervoer. Niet alleen in Amsterdam, maar in de hele regio. Durf weer. Het moet mogelijk worden om in Almere de metro naar het Leidseplein te nemen en daar in dertig minuten te zijn. De NoordZuidlijn moet snel worden doorgetrokken worden naar Purmerend. Amsterdam moet veel groter gaan denken. De periferie hoort er ondertussen bij. Het stopt niet bij de gemeentegrenzen. Niet meer.