Nieuws/Financieel
13301874
Financieel

Column: met slim klimaatbeleid geld verdienen

Willem Vermeend en Rick van der Ploeg: ’Bij links zien we vooral voorstellen voor gigantische lastenverzwaringen voor ondernemers.’

Willem Vermeend en Rick van der Ploeg: ’Bij links zien we vooral voorstellen voor gigantische lastenverzwaringen voor ondernemers.’

Volgens recente internationale studies onder het internationale bedrijfsleven worden de toekomstige bedrijfstrends vooral bepaald door klimaatverandering, de verdere digitalisering van productie en bedrijfsprocessen, de opmars van de online wereld, door robotisering en het toenemende gebruik van innovatieve technologieën, zoals kunstmatige intelligentie. Deze trends zullen ook bij kleinere bedrijven een rol gaan spelen. Helaas wordt in het Nederlandse mkb hier nog te weinig vaart gemaakt.

Willem Vermeend en Rick van der Ploeg: ’Bij links zien we vooral voorstellen voor gigantische lastenverzwaringen voor ondernemers.’

Willem Vermeend en Rick van der Ploeg: ’Bij links zien we vooral voorstellen voor gigantische lastenverzwaringen voor ondernemers.’

De studies maken ook duidelijk dat de coronacrisis niet tot ingrijpende nieuwe trends zal leiden. Zo zijn er nog geen signalen dat zoveel mogelijk thuiswerken de norm zal worden. Integendeel.

Veel bedrijven menen dat de praktijk nu al uitwijst dat de bezwaren overheersen en dat ’veel thuis’ per saldo ten kosten gaat van innovaties en efficiency. Wel zal het thuiswerken toenemen, maar de werkplek blijft bij de meeste bedrijven de norm.

Daarnaast blijkt ook dat ondernemingen, mede door ervaringen met de coranacrisis, streven naar een vermindering van (toe-)leveranciers en meer zelf in eigen huis willen hebben.

Gevolgen

Deze mondiale bedrijfstrends hebben een grote invloed op het beleid van regeringen. Omdat wij als internationaal handelsland een belangrijk deel van onze welvaart verdienen met behulp van internationale bedrijven, die goed zijn voor meer dan 2 miljoen voltijdsbanen, zal een nieuw kabinet, op deze trends moeten inspelen.

"Bij links zien we vooral voorstellen voor gigantische lastenverzwaringen voor ondernemers"

Kijken we naar de verkiezingsprogramma’s van de politieke partijen dan zijn we daarover niet optimistisch. In de meeste overheersen nationaal beleid en nationale oplossingen. Bovendien zien we in de programma’s ook weinig enthousiasme voor de noodzaak dat ons land de komende jaren een inhaalslag moet maken op het terrein van digitalisering en innovatieve technologieën.

Ook de wenselijke verbetering van ons bedrijfsvestigingsklimaat heeft geen prioriteit. Bij links zien we vooral voorstellen voor gigantische lastenverzwaringen voor ondernemers, die ons land minder aantrekkelijk maken voor bedrijven om zich hier te vestigen.

Klimaatneutraal

Wereldwijd wordt klimaatbeleid het belangrijkste vraagstuk voor de komende decennia. Ook bij de huidige kabinetsformatie is dit beleid een hoofdthema. Vooral dankzij de voorstellen van de Amerikaanse president Joe Biden en de zogenoemde Europese Green Deal (het miljardenklimaatplan van EU) staat de aanpak van de opwarming in veel landen nu hoog op de agenda.

Mede daardoor is er tevens sprake van een extra klimaatimpuls binnen het internationale bedrijfsleven en de internationale beleggingswereld. Steeds meer bedrijven kiezen voor een bedrijfsbeleid en meerjarige businessmodellen waarbij als doelstelling klimaatneutraliteit het uitgangspunt is.

"Bedrijven die bij klimaatneutraliteit voorop lopen gaan tot de meest renderende ondernemingen behoren"

Voor de realisatie word veelal gekozen voor een tijdstip rond 2030 of in de buurt daarvan. Deze opgave, waarbij de uitstoot van CO2 tot nul wordt verminderd, het zogenaamde net zero, kan alleen worden waargemaakt als de komende jaren bij alle bedrijfsprocessen en investeringen een klimaatneutrale bedrijfsvoering centraal komt te staan.

Het gebruik van digitalisering en innovatieve tech speelt daarbij een hoofdrol. In zijn nieuwe boek How to avoid a climate disaster bespreekt Bill Gates waardevolle technologische oplossingen.

Eigen bedrijfsbelang

De keuze voor klimaatneutraliteit is niet het gevolg van bedrijfsbestuurders die het ’klimaatlicht’ hebben gezien, maar vooral van een gezond eigen bedrijfsbelang. Saaie bedrijfseconomische langetermijnberekeningen en toekomstverkenningen maken duidelijk dat bedrijven die bij klimaatneutraliteit voorop lopen straks tot de meest renderende ondernemingen gaan behoren.

Dat komt ook doordat ze ten opzichte van concurrenten een technologische voorsprong opbouwen en ook andere voordelen hebben, zoals een goed bedrijfsimago en in staat zijn om gemakkelijker talentvol personeel aan te trekken. Bovendien hebben ze een betere overlevingskans als overheden klimaatheffingen verhogen.

In de internationale wereld van beleggingen en vermogensbeheer wordt op deze ontwikkelingen al volop ingespeeld. Groene beleggingen nemen explosief toe, mede doordat met ’groen’ soms hogere rendementen worden behaald dan in de klassieke beleggingssfeer.

Beleid faalt

Klimaatactivisten geloven niet in deze goede bedrijfsvoornemens en wijzen terecht op de nog steeds toenemende uitstoot en de mega klimaatvervuilers in de industrie. Daarom willen ze dat overheden met de inzet van forse klimaatheffingen, zoals een CO2-belasting en strenge klimaatvoorschriften bedrijven daartoe dwingen.

Ook huishoudens zouden door voorschriften en heffingen meer tot klimaatvriendelijkheid geprikkeld moeten worden. In veel landen wordt het klimaatbeleid gekenmerkt door nationale klimaatheffingen, lastenverhogingen voor burgers en bedrijven en bureaucratische klimaat en milieuvoorschriften.

Luister ook naar de podcast Kwestie van Centen met Willem Vermeend:

Onderzoeken en de praktijk tonen aan dat dit beleid niet werkt. Peilingen laten bovendien zien dat het maatschappelijke draagvlak voor deze aanpak gering is. In een eerdere column hebben we aangegeven dat dit draagvlak groter wordt als de opbrengst van deze heffingen wordt teruggesluisd naar burgers en bedrijven.

Alle recente onderzoeken wijzen uit dat met deze in hoofdzaak nationale aanpak de opwarming niet effectief kan worden aangepakt. De jongste voorspellingen wijzen zelfs uit dat aan het einde van deze eeuw de opwarming boven de 3 graden zal uitkomen.

Europees beleid

Omdat de uitstoot mondiaal en grensoverschrijdend is vraagt een effectief klimaatbeleid in hoofdzaak om een mondiaal beleid en samenwerking tussen landen. Voor Nederland zou bij het klimaatbeleid van het nieuwe kabinet een Europese aanpak centraal moeten staat.

Ook de klimaatdoorrekeningen van de verkiezingsprogramma’s laat zien dat we voor het halen van onze klimaatdoelstellingen en een effectief klimaat beleid de EU nodig hebben.

Kan Nederland daarmee afzien van nationaal beleid? Nee. Vooral op het terrein van de gebouwde omgeving, landbouw en mobiliteit moeten we zelf aan de slag.

Klimaatfouten

Daarnaast moeten we ook bij CO2-beprijzing voor een Europese aanpak kiezen. Daarvoor is een snelle aanscherping van het Europese emissierechten systeem (ETS) noodzakelijk, ook al omdat de Europese regeringsleiders recent hebben besloten tot 55% minder broeikasgas uitstoot in 2030.

De afgelopen jaren heeft ETS vooral veel kritiek geoogst, maar na substantiële hervormingen is er inmiddels sprake van een betere werking en is de CO2-prijs per ton CO2 gestegen tot de rond de 40 euro.

Bij de keuze voor een Europese aanpak moet het nieuw kabinet ook de eerder gemaakte klimaatfouten wegnemen. Zoals de omstreden keuze voor gasloze woningen en gebouwen en windparken op land.

Daarmee moeten we stoppen en dat geldt ook voor grootschalige zonneparken. In samenwerking met zuidelijke EU-landen kunnen we deze parken beter daar gaan ontwikkelen.

Willem Vermeend is internetondernemer en deeltijd hoogleraar economie aan de Open Universiteit. Hij was staatssecretaris en minister. Rick van der Ploeg is econoom en oud-staatssecretaris, momenteel hoogleraar aan de Universiteit van Oxford en de VU.

Reageren? Mail naar vragen@dft.nl.