Nieuws/Financieel
1334439
Financieel

Medische transparantie kan levens redden

Over de hele wereld zijn ziekenhuizen met onderzoeken bezig. Vooral de universitaire ziekenhuizen natuurlijk. Ze doen onderzoek naar veel voorkomende ziekten als kanker, hartziekten en diabetes. En ook naar zeldzamere ziekten. Daar komen regelmatig veelbelovende nieuwe behandelingen uit voort. Maar als je je wat meer verdiept in dit onderwerp, dan kom je ook tegen dat die onderzoeksresultaten nog te weinig worden gedeeld. Daar kom ik verderop op terug.

Als arts kun je onmogelijk kennisnemen van alle veelbelovende onderzoeken en nieuwe behandelingen. Want stel dat je als arts een patiënt met een zeldzame vorm van multiple sclerose of leukemie hebt, dan kan het levensverlengend of levensreddend zijn als je weet dat elders in de wereld een nieuwe, succesvolle behandeling is ingezet. Het is echter monnikenwerk en veel te tijdrovend om uit te zoeken welke mogelijke behandelingen relevant zijn voor jouw patiënt. Maar gelukkig bieden computerprogramma’s zoals Watson van IBM nu daarvoor een perfecte oplossing.

Watson en zijn ‘broertjes’

Watson en soortgelijke computerprogramma’s zijn het resultaat van de razendsnelle ontwikkelingen binnen het vakgebied cognitive computing: zelflerende, intelligente computerprogramma’s. Watson en zijn ‘broertjes’ kunnen enorme hoeveelheden data doorzoeken en daar intelligente conclusies uit trekken. Dat betekent een zoektocht door een verzameling van encyclopedieën, boeken, tijdschriften, blogs, wetenschappelijke artikelen, rapporten, websites, enzovoorts. Maar dan wel razendsnel. Binnen enkele seconden komt er een relevant antwoord op de vraag. Dat is natuurlijk binnen de medische wetenschap een geweldige doorbraak. En de meest vooruitstrevende ziekenhuizen gebruiken Watson ook al. Een mooi voorbeeld daarvan, vind ik, is het Memorial Sloan Kettering-ziekenhuis in New York.

Dat zet Watson in voor kankerbehandelingen op maat voor patiënten. Watson gaat in enkele seconden door al het laatste medische oncologische onderzoek en ontdekt daarin patronen en verbanden. Dat wordt vervolgens gekoppeld aan de medische geschiedenis van een patiënt. Daar rolt dan een specifieke behandeling uit. Daar zit namelijk juist bij kanker een enorme variëteit in. Het resultaat is in dit New Yorkse ziekenhuis dat Watson tot duidelijke betere diagnoses en behandelplannen komt dan een arts van vlees en bloed. Simpelweg omdat al die data over in dit geval kanker en kankeronderzoek voor een mens niet zijn te behappen, maar voor een computer wel. Een mooi voorbeeld van wat Watson voor patiënten kan betekenen, vind ik.

Vrijelijk onderzoeksresultaten delen

Als ik dit zo op een rijtje zet, dan wordt eigenlijk gelijk duidelijk dat hoe meer relevante data Watson en zijn ‘soortgenoten’ kunnen napluizen, des te doeltreffender diagnoses en mogelijke behandelingen kunnen worden gegenereerd. Het liefst heb je dat alle ‘deurtjes openstaan’. Dat onderzoeksresultaten van het Nederlandse AMC vrijelijk worden gedeeld met ziekenhuizen in Kaapstad en Houston, en andersom. Maar zoals ik hiervoor al aanstipte: dat is nog niet het geval. Veel wordt nog afgeschermd, ten dele, of geheel. Ook omdat er vaak veel geld gemoeid is met wetenschappelijk onderzoek.

Andere structuren

Hoe kun je dat nou doorbreken? Want eigenlijk is iedereen erbij gebaat als Watson zo vrijelijk mogelijk onderzoeksresultaten en succesvolle nieuwe behandelingen van ziektes kan raadplegen. Patiënten zijn erbij gebaat omdat het hun kansen op genezing vergroot. Ziekenhuizen kunnen betere en succesvollere behandelingen bieden en verzekeraars hebben uiteindelijk minder kosten als behandelingen effectiever worden. Toch is de realiteit dat ziekenhuizen nog lang niet altijd alle onderzoeksresultaten onderling uitwisselen. Patiëntenverenigingen, ziekenhuizen en verzekeraars hebben wel invloed, maar krijgen nog niet alle deuren open. Misschien moet er dus internationaal een andere structuur komen van kostendeling van medisch wetenschappelijk onderzoek? Wellicht kun je op regeringsniveau afspraken gaan maken over het delen van medische onderzoeksgegevens.

Politiek het voortouw

Ik besef dat ik binnen het toch beperkte kader van een column de zaken wat schematisch en simpel voorstel. Maar de kern van de zaak is wel degelijk dat er een hoop gezondheidswinst kan worden behaald en veel levens kunnen worden gered als alle neuzen dezelfde kant op wijzen als het om medisch wetenschappelijk onderzoek gaat. Als al het medisch onderzoek werkelijk openbaar is, dan winnen we daar allemaal bij. Daarom denk ik dat de politiek het voortouw moet gaan nemen om dit voor elkaar te krijgen. Nederland kan dan misschien gidsnatie zijn. Per slot van rekening hebben minister Schippers van Volksgezondheid en Kamp van Economische Zaken samen met partijen als het AMC, het Antoni van Leeuwenhoek en verschillende verzekeraars vorig jaar al een eerste stap gezet. Zij sloten een convenant voor meer transparantie als het gaat om onderzoeksresultaten met betrekking tot oncologie. Het begin is er dus. Nu graag uitbreiding naar andere medische vakgebieden en zoveel mogelijk landen. Dan kan uiteindelijk iedere wereldburger de meest adequate behandeling krijgen.

 

Robert Schuckink Kool, Bright New World