Nieuws/Financieel

Column: Gemiste kans ECB

Mario Draghi, president van de Europese Centrale Bank
1 / 2

Mario Draghi, president van de Europese Centrale Bank

Bloomberg

Negen maanden lang, dertig miljard euro per maand. Dat is op z’n minst wat de ECB van plan is om in 2018 aan obligaties op de markt te gaan kopen. En als ze het nodig achten, kunnen ze ook na september 2018 nog gewoon doorgaan met het aankoopprogramma. De totale portefeuille van alle verruimingsprogramma’s is na ruim tweeënhalf jaar QE al gegroeid tot ruim 2250 miljard euro. Daar komt het komende jaar dus zeker nog zo’n 270 miljard bij.

Mario Draghi, president van de Europese Centrale Bank
1 / 2

Mario Draghi, president van de Europese Centrale Bank

Bloomberg

Is dat nodig? Nee. Ondanks de lovende woorden van Draghi over de werking van ‘zijn’ QE-programma, de claim is dat het een uiterst belangrijke bijdrage zou hebben geleverd aan de aanwas van ruim 7 miljoen banen in de Eurozone, is het effect op het uiteindelijke doel heel beperkt geweest. De inflatie staat nu op 1,5%, maar volgens de prognoses van de ECB moeten we in 2018 op een prijsstijging van een schamele 1,2% rekenen. Dan is die 2% dus nog ver weg! Enigszins pikant in dit licht is een recente studie van onderzoekers van de ECB. Zij berekenden een cumulatieve impact van +0,36 procentpunt op het prijsniveau over de gehele looptijd van QE…

Is dat die 2500 miljard euro waard geweest? Ik denk het niet. Hoog tijd om met dit controversiële programma te stoppen dus.

Het was gisteren inderdaad een uitgelezen mogelijkheid voor de ECB om een eind aan QE te maken. Nog een halfjaartje afbouwen en dan de geldkraan dicht. De economie draait op volle toeren, het ondernemersvertrouwen staat net als de meeste aandelenindices op recordhoogte, de rentes blijven laag, er is amper volatiliteit en de risico-opslagen zijn beperkt. Ideale omstandigheden om een stap terug te doen en de markt weer op eigen benen te laten staan. De centrale bank durfde dat echter niet aan.

Dat is wat mij betreft een gemiste kans. Ik kan mij niet aan de indruk onttrekken dat het beleid van de ECB gedicteerd wordt door de markt, in plaats van dat het ECB-beleid de markt dicteert. Het is niet voor niets dat het Italiaanse schuldpapier gisteren het meest positief reageerde. De haviken hebben zich opnieuw laten aftroeven door de duiven. Een cynische conclusie is dan dat als het doel van de ECB was om de markt niet te laten schrikken, de centrale bank daar met vlag en wimpel in geslaagd is.

Het betekent in elk geval één ding. Er bestaat in Frankfurt de vrees dat de markt zich uiteindelijk tegen zich keert. Er is dan namelijk geen speelruimte meer. Mocht er als gevolg van afbouw een crisis uitbreken, bijvoorbeeld in Italië, dan heeft de ECB geen middelen meer om naar te grijpen. De centrale bank heeft nu al de grootste moeite om de Duitse obligaties uit de markt te halen – een probleem dat overigens alleen maar groter wordt – terwijl het rente-instrument al ruim anderhalf jaar uitgeput is. De ECB heeft zichzelf in een hoek gemanoeuvreerd waar het nu niet meer met goed fatsoen uitkomt.

Dat is kennelijk zorg voor later. De liquiditeit vloeit rijkelijk en de markt neemt er nog eentje. Het feest gaat ook in 2018 gewoon nog door. Geniet er nog even van, maar drink met mate.

Stefan Koopman is markteconoom bij Rabobank.

Bekijk meer van