Financieel/Stan Huygens Journaal
1463491362
Stan Huygens Journaal

De levende boodschap van Engelandvaarder Eddy Jonker:

’Vooral niet bang zijn’

— Hij was een van de weinige nog levende Engelandvaarders. Eddy Jonker (99) wist in 1943 in een bootje met vrienden over te steken. Eenmaal in het vrije Engeland werd hij uiteindelijk piloot bij de Royal Air Force, om actief tegen de Duitsers te kunnen vechten. Vorige week overleed hij, maar zijn verhaal blijft actueel.

Eddy Jonker thuis in Wassenaar:

Eddy Jonker thuis in Wassenaar:

Hij was een van de weinige nog levende Engelandvaarders. Eddy Jonker (99) wist in 1943 in een bootje met vrienden over te steken. Eenmaal in het vrije Engeland werd hij uiteindelijk piloot bij de Royal Air Force, om actief tegen de Duitsers te kunnen vechten. Vorige week overleed hij, maar zijn verhaal blijft actueel.

Eddy Jonker thuis in Wassenaar:

Eddy Jonker thuis in Wassenaar:

Zelf zei hij ooit: ,,Door die tocht heb ik geleerd te relativeren. Het geweld van die natuur, dat is zo indrukwekkend dat je eigenlijk de onbelangrijkheid van jezelf begint te beseffen. Maar je moet je ook niet op de borst slaan. Sommige jongens die ik kende haalden het niet. De een heeft geluk, de ander niet.” De bijna 180 Engelandvaarders die het haalden, vormen slechts 23 procent van het totaal dat het probeerde. De anderen werden gearresteerd of zijn verdronken.

Koning Willem-Alexander en Eddy Jonker bij de  Yvette II  in het Museum Engelandvaarders.

Koning Willem-Alexander en Eddy Jonker bij de Yvette II in het Museum Engelandvaarders.

Jonkers leeftijd betekende nog niet, dat hij in het verleden leefde. ,,Ik mail je wel”, zei hij vorig jaar nog toen hij extra informatie naar de redactie wilde sturen over het Museum Engelandvaarders in Noordwijk aan Zee. Het was zijn missie geworden om de geschiedenis levend te houden, want hij vond dat de samenleving maar weinig van de oorlog had geleerd. Vier jaar geleden was hij druk met de ontwikkeling van een app voor scholieren over de oorlogsjaren 1940-1945.

,,Het museum, dat heeft hij gedaan voor zijn vrienden die het niet gehaald hebben in de oorlog”, reageert zakenman Jaap Rosen Jacobson. Samen met Jonker richtte hij het museum op: ,,Het ging hem erom dat jonge mensen ervan leren. Niet zozeer over oorlogssituaties maar over alle onacceptabele situaties.”

Eddy Jonker genoot na zijn veilige overtocht van het vrije leven in Engeland.

Eddy Jonker genoot na zijn veilige overtocht van het vrije leven in Engeland.

Twee jaar geleden reikte Jonker de Engelandvaarders Award voor Vrijheid en Bevrijding in het Hotel van Oranje in Noordwijk. Geveild werden onder meer een choker van prins Bernhard en een Aloha-shirt van oorlogsheld Erik Hazelhoff Roelfszema. De opbrengst was voor het Engelandvaardersmuseum én voor educatieve projecten voor scholieren.

Jonker was onmiddelijk enthousiast over de herdenkingstocht die journalisten van De Telegraaf over de Noordzee wilden maken. Zij vertrokken acht jaar geleden in de Yvette II, een exact nagebouwde variant van de Yvette, die momenteel in het Oorlogsmuseum in Overloon ligt. In dat kleine, instabiele scheepje stak Jonker met drie andere mannen en een vrouw op 29 april 1943 vanuit Brielle over naar Sheerness. Ter nagedachtenis aan allen, of ze het haalden of niet, vond de tocht opnieuw plaats.

De  Yvette II  loopt binnen bij Ramsgate. Robert Croll (l.) juicht.

De Yvette II loopt binnen bij Ramsgate. Robert Croll (l.) juicht.

,,Onbegrijpelijk, dat mensen met deze bootjes de overkant haalden", zei prinses Beatrix op de Zwaluwenberg in Hilversum tijdens de laatste bijeenkomst van Engelandvaarders. Vol bewondering bekeek ze de Yvette II, die voor de gelegenheid was overgebracht naar het voormalige hoofdkwartier van prins Bernhard, waar hij zetelde als de eerste Inspecteur-Generaal der Krijgsmacht. Jonker vertelde haar dat regenwater hen in leven hield gedurende de vijf dagen op zee.

Het vijftal passeerde een Duitse oorlogsbodem, ze werden beschoten, ze maakten een zware storm mee, ze liepen op een zandbank en ze voeren door een mijnenveld, voordat een Britse marinier hen uit hun bootje haalde.

,,Voor mij is Eddy een held”, zei Telegraaf-journalist Epco Ongering, na zijn avontuur in de Yvette II. ,,Als talisman schonk hij alle bemanningsleden van de Yvette II een knoop van zijn RAF-uniform en nog altijd draag ik deze op zee bij me.”

Ook Robert Croll, voorzitter van het Vfonds dat de tocht sponsorde, heeft de knoop nog. ,,Ik heb hem vastgemaakt aan het identiteitsplaatje uit mijn diensttijd, voor het geval ons iets zou overkomen op zee.” Over Jonker zei hij: ,,Een oude man, jong van geest.”

Jonker sprak in een artikel ooit zijn boodschap voor jongeren uit: ,,Elke periode heeft zijn problemen en uiteindelijk gaat het om handelen. Of dat nu het winnen van een wereldoorlog is of het oplossen van een economische crisis. En dat aanpakken, dat handelen, kun je alleen maar doen met veel doorzettingsvermogen, door vooral niet bang te zijn en door je nek uit te durven steken. Het maakt niet uit of je nu in 1943 leeft of nu.”