Financieel/Stan Huygens Journaal
1547597984
Stan Huygens Journaal

‘Rode Frankenstein’ mocht aapmens creëren

Stalin wilde communistisch superwezen

Britse spotprent uit 1871  waarop Charles Darwin vanwege zijn evolutietheorie als aap wordt afgebeeld.

Britse spotprent uit 1871 waarop Charles Darwin vanwege zijn evolutietheorie als aap wordt afgebeeld.

De moderne mens accepteert geen enkele ziekte meer. Lag vroeger het openbare leven alleen plat bij pest en cholera, nu gebeurt dat bij covid. Er zijn zelfs vacinaties tegen een griepje. In ons streven naar eeuwige gezondheid hebben wetenschappers inmiddels menselijke stamcellen aan een apenembryo toegevoegd. Wordt de superaapmens van Josef Stalin dan toch realiteit?

Britse spotprent uit 1871  waarop Charles Darwin vanwege zijn evolutietheorie als aap wordt afgebeeld.

Britse spotprent uit 1871 waarop Charles Darwin vanwege zijn evolutietheorie als aap wordt afgebeeld.

‘Ik wil een nieuwe onoverwinnelijk mens, ongevoelig voor pijn, resistent en onverschillig over de kwaliteit van het voedsel dat ze eten”, zou de Russische communistische dictator hebben gezegd. Volgens een bericht dat in 2005 verscheen in het Schotse dagblad The Scotsman zou hij een nietsontziend apenleger op de been willen brengen om zo de wereld te veroveren.

Nepnieuws

Het idee dat Stalin een geobsedeerde wetenschapper zou hebben opgedragen om aapsoldaten te scheppen, bleek achteraf nepnieuws. Maar helemaal onwaar is het verhaal niet. Een ‘Rode Frankenstein’ heeft echt bestaan.

In februari 1926 vertrok de Russische bioloog Ilya Ivanov naar Frans Guinee in West-Afrika om een van ’s werelds meest sensationele experimenten uit te voeren. Op dat moment gold hij als internationaal expert op het gebied van kunstmatige inseminatie. De geleerde werd geroemd wegens zijn baanbrekende methoden om hybride dieren te creëren.

Zebroïde

Zo bedacht hij met succes de zebroïde, een kruising tussen een zebra en een ezel en de żubroń (koe/wisent). De onderzoeker wilde nu iets radicalers uitproberen – een kruising tussen aap en mens. Jaren daarvoor, tijdens een congres van zoölogen in 1910, opperde hij het idee een apin te insemineren met menselijk sperma. Beiden waren immers volgens Darwins evolutietheorie nauw verwant met elkaar. Over welke rechten en plichten deze nieuw aapmens-creatuur zou moeten krijgen werd niet gesproken.

De Russische bioloog Ilya Ivanov

De Russische bioloog Ilya Ivanov

De reis was duur en het doel ervan controversieel. De Russische regering keurde het plan niet alleen goed, zij financierde het ook. Met 10.000 dollar op zak vertrok Ivanov naar Frans Guinee. De hooggeplaatste bolsjewieken die hem steunden zagen wetenschap als een middel hun droom van een socialistische utopie te verwezenlijken. Een geslaagd experiment zou het ultieme bewijs opleveren dat God niet bestond, waardoor de werkende klasse ‘bevrijd’ kon worden van de macht van de kerk. Daarnaast hoopte men via kunstmatige inseminatie de mens op een radicale manier te kunnen transformeren tot een nieuwe communistische übermensch, ontdaan van ‘primitieve’ eigenschappen zoals afgunst en hebzucht.

Zaad

Van het prestigeuze Pasteur Instituut in Parijs kreeg de geleerde toestemming de chimpansees in hun primatenonderzoekscentrum te gebruiken. Op 28 februari 1927 was het zover. Volgens zijn notities werden de chimpanseevrouwtjes Babette en Syvette geïnsemineerd met het zaad van ’een man wiens leeftijd niet precies bekend is - niet ouder dan dertig.’ De apinnen werden vastgebonden in netten en de ’medische’ behandeling' had meer weg van een verkrachting. Babette en Syvette raakten niet zwanger. Ook bij een derde chimpanseevrouwtje lukte het niet, ondanks 'vers verzameld sperma' van een 'vrijgezelle man van dertig die al kinderen heeft verwekt.’ Ivanov werkte verder aan plan-B: lokale mensenvrouwen insemineren met apensperma. Hen hierover informeren vond hij niet noodzakelijk. Maar ging zelfs de Franse autoriteiten te ver. Onverrichter zake keerde de bioloog huiswaarts.

Vrijwilligster

Overtuigd van zijn gelijk, zocht hij in de Sovjet-Unie naar nieuwe vrouwelijke proefpersonen. Het leverde tenminste één vrijwilligster op die per brief aangaf dat haar privéleven toch al was geruïneerd en dat ze graag 'voor de wetenschap’ moeder wilde worden van een aapmens. Helaas overleed de enige beschikbare zaaddonor Tarzan, een 26-jarige orang-oetan, onverwacht als gevolg van een herseninfarct. Tot een nieuw experiment is het nooit gekomen. Het grillige politieke klimaat maakte Ivanov in 1930 een van de vele Russische wetenschappers die werden beschuldigd van ‘sabotage’. Verbannen naar Kazachstan en stierf hij twee jaar later op 61-jarige leeftijd.

Voor zover bekend zijn er na Ilya Ivanov geen nieuwe aapmens-experimenten meer gedaan. Hoewel? Dit jaar hebben Chinese en Spaanse wetenschappers voor het eerst met succes menselijke stamcellen toegevoegd aan de embryo's van chimpansees, waarvan het DNA voor ruim 98 procent met elkaar overeenkomt. Het onderzoek kan nieuwe behandelingen voor ziekten opleveren en laat zien dat het in theorie mogelijk is apen met mensen te kruisen. Of deze ’menzees’ er ooit daadwerkelijk zullen komen is maar de vraag.