Financieel/Stan Huygens Journaal
1548956866
Stan Huygens Journaal

Gedenkteken voor Multatuli onthuld in Amsterdam

Koning eert hermelijn-hater

Koning Willem-Alexander tijdens zijn inhuldiging in Amsterdam.

Koning Willem-Alexander tijdens zijn inhuldiging in Amsterdam.

Koning Willem-Alexander was vandaag terug in de Nieuwe Kerk, waar hij zeven jaar geleden werd ingehuldigd. Hij komt er wel vaker, zoals jaarlijks voorafgaand aan de Dodenherdenking van 4 mei op de Dam. Maar vandaag was het om een echte hermelijn-hater te eren met een gedenksteen.

Koning Willem-Alexander tijdens zijn inhuldiging in Amsterdam.

Koning Willem-Alexander tijdens zijn inhuldiging in Amsterdam.

De schrijver Eduard Douwes Dekker (1820-1887) beter bekend onder zijn schrijversnaam Multatuli, was een regelrechte opponent van koning Willem III (1817-1890). De auteur hield de koning verantwoordelijk voor de corruptie en misstanden in de toenmalige kolonie Nederlands-Indië: het huidige Indonesië. Over een kleine maand brengt de koning er met koningin Máxima een staatsbezoek.

Koningin Beatrix in 1987 bij de onthulling van het beeld van Multatuli op de Torensluis in Amsterdam. Het was een eeuw na zijn overlijden.

Koningin Beatrix in 1987 bij de onthulling van het beeld van Multatuli op de Torensluis in Amsterdam. Het was een eeuw na zijn overlijden.

,,Aan u vraag ik”, schreef Multatuli in een petitie aan Willem III, ,,of het uw keizerlijke wil is dat uw meer dan dertig miljoen onderdanen daarginds, worden mishandeld en uitgezogen in uw naam?” Dezelfde woorden staan ook in zijn destijds schokkende boek Max Havelaar, dat verscheen in 1860. En naar aanleiding van de Troonrede van 1872, waarin de situatie in Oost-Indië aan bod kwam, deed de schrijver een openbaar beroep op de koning om vooral een oorlog in Atjeh te beginnen: ,,Uw gouverneur-generaal, sire, staat op het punt om onder gezochte voorwendsels ... de oorlog te verklaren aan de sultan van Atjeh, met het voornemen om deze souverein te beroven van zijn erfdeel. Sire, dit is noch dankbaar, noch edelmoedig, noch eerlijk, noch verstandig.”

De oorlog begon een jaar later en het bleef onrustig in Atjeh tot het verterek van de Nederlanders in 1942. Tienduizenden Indiërs kwamen om. Multatuli geldt als degene die in Nederland de discussie over het Nederlandse koloniale beleid op gang bracht.

Vandaag kreeg hij een eigen monument in hetzelfde gebouw waar Willem III werd ingehuldigd, betovergrootvader van koning Willem-Alexander. De onthulling door de huidige Nederlandse koning lijkt een verzoenend gebaar naar het gastland van komend staatsbezoek. Steeds weer klinken er stemmen die een nog nadrukkelijker berouw van ons land verlangen voor de opstelling van destijds.

De onthulling van vandaag zal ongetwijfeld van pas komen in één van de toespraken en in de gesprekken van de koning, over enkele weken in de toenmalige Nederlandse kolonie.