Nieuws/Financieel

Column: Hoera voor de robots

Veel lezers zal het niet zijn ontgaan dat ik in de problemen zit. Een korte verklaring acht ik dan ook wenselijk.

Donderdag kreeg ik een mailtje van een verslaggever van Nieuwsuur. Hij meldde mij dat in het boek De wereld van Cybersecurity en Cybercrime waarvan ik co-auteur ben, een aantal passages zijn gekopieerd zonder vermelding van de bronnen. Het gaat daarbij om passages van Wikipedia, twee krantenartikelen (NRC) en een stuk van een ICT jurist. Tot mijn verbijstering heb ik geconstateerd dat de verslaggever gelijk had en ik heb dan ook onmiddellijk geregeld dat het boek uit de handel is genomen en de kopers hun aankoopbedrag terugkrijgen. Ik heb inmiddels meer dan 25 boeken geschreven en dit is mij nog nooit overkomen. Ik ken de procedures en ook de extra controle op de tekst met een speciaal software programma om te voorkomen dat stukken van anderen zonder een goede bronvermelding in boeken terecht komen. Maar dat neemt niet weg dat ik voor deze fout de volle verantwoordelijk draag. Ik kan me zelf wel voor mijn kop slaan voor deze stommiteit. Ik zou zelf ook verontwaardigd zijn als anderen mijn passages zouden overnemen zonder bronvermelding. Mijn excuses aan de auteurs die ten onrechte niet als bron zijn vermeld, zijn dan ook welgemeend. Dat mag u als lezers ook weten.

Robots

De afgelopen jaren zijn er verschillende internationale studies verschenen over de maatschappelijke en economische effecten van digitalisering en innovatieve technologieën als kunstmatige intelligentie, het internet of things, big data-toepassingen, blockchain, robottechnologie enz. Deze studies laten sterk wisselende uitkomsten zien.

Aan de ene kant onderzoeken die voorspellen dat door de opmars van digitaliseringen en nieuwe technologieën 30%-50% van de bestaande banen het risico loopt geheel of gedeeltelijk weggeautomatiseerd te worden. Ook wel aangeduid als robotisering van de arbeidsmarkt. In de media verschenen vervolgens verontrustende berichten dat robots onze banen komen inpikken en dat de werkloosheid daardoor fors zal stijgen.

Vooral van de kant van vakbonden en linkse politieke partijen werd daarom gepleit voor maatregelen om deze automatisering af te remmen, zoals met een robotbelasting. Tegenover deze doemscenario-studies staan andere die aangeven dat robotisering op termijn per saldo gunstig uitpakt, zowel voor de groei van de economie als de werkgelegenheid.

Tegenover dit verlies staan nieuwe banen omdat de nieuwe technologie leidt tot meer koopkracht en vraag naar nieuwe producten, zoals de geschiedenis uitwijst.

Geen doemscenario’s

De wereld heeft inmiddels drie industriële revoluties achter de rug: de stoommachine, de verbrandingsmotor en staalindustrie en de opmars van computers. Ze tonen aan dat er tegenover het verlies aan banen in het verleden altijd voldoende nieuwe banen zijn gecreëerd. De vraag rijst wel of dit voor de huidige tech-revolutie ook geldt.

Wij zien verschillen. In vergelijking met het verleden liggen de snelheid en impact van de technologische ontwikkelingen een stuk hoger en daarmee ook de effecten op de werkgelegenheid en de inkomens van veel mensen.

Het betreft nu niet alleen ongeschoolde en laaggeschoolde werknemers maar ook hooggeschoolde functionarissen zoals architecten, doctoren, accountants en belastingadviseurs die een groot deel van hun werkzaamheden vervangen zien worden door slimme softwareprogramma’s en robots.

Winnaars

Maar vooral het afgelopen jaar zijn er verschillende internationale studies verschenen waarin afstand wordt genomen van doemscenario’s. Kort gezegd is de uitkomst van deze studies dat landen en bedrijven die tot de winnaars van de toekomst willen behoren juist volop moeten inzetten op digitalisering en nieuwe technologieën.

Landen en ondernemers die dit nalaten, missen de boot. Ze worden weggeconcurreerd en lopen een technologische achterstand op. Er is geen andere optie dan mee te doen en de nieuwe technologische mogelijkheden proberen in te zetten voor welvaart.

Duurzamere groei

De winnaars realiseren de volgende voordelen: een hogere economische groei, extra werkgelegenheid, een versterking van de technologische infrastructuur en de opmars van start-ups en scale-ups. Daarnaast kunnen ze een belangrijke bijdrage leveren aan knelpunten die de vergrijzing opleveren en aan het klimaatbeleid. Met technologische innovaties is het mogelijk een groene, duurzame groei te realiseren, zoals een schone waterstof economie, maar ook energie-arme productie- en bedrijfsprocessen.

Een mooi voorbeeld van de inzet van robots zien we in Born (Limburg) waar VDL Nedcar (autofabrikant) dankzij de inzet van industriële robots juist extra banen heeft gecreëerd. Bij de start in 2014 telde het bedrijf 1.500 werknemers en nu 6.000. Zonder deze robots had Nedcar niet meer bestaan. De voorstanders van een Nederlandse robotbelasting kunnen zelf bedenken dat met hun belasting de auto’s niet in Limburg gefabriceerd zouden zijn, maar in landen die juist volop inzetten op robots en ze een warm welkom bieden.

Toekomst

Er zijn ook schaduwkanten, maar die zijn oplosbaar. Om de kloof tussen succesvolle en minder kansrijke werknemers te verkleinen moet iedere werknemer, onder meer via om- en bijscholing betrokken worden bij digitalisering en technologie. Dat is ook nodig om een toename van de inkomensongelijkheid tegen te gaan.

Deze week verscheen een onderzoeksrapport van Berenschot in opdracht van de werkgeversorganisatie FME. De opvallende uitkomst is dat werknemers in de industriesector overwegend positief staan tegen de oprukkende trends van digitalisering en robotisering. Ze zijn ook optimistisch over de gevolgen van robotisering.

Positieve trend

Ook in recente internationale studies zien we dit terug. Er is sprake van een kentering ten opzichte van een aantal jaren terug. In de publieke opinie is er sprake van een positieve trend ten opzichte van digitalisering en robottechnologie.

Rutte III zou daarop moeten inspelen. Voor de toekomst van Nederland is het van groot belang dat Rutte III een bijdrage levert aan het beste Europese bedrijfsklimaat voor digitalisering, nieuwe technologie en klimaat-tech. Dit zou bij alle bewindslieden een topprioriteit moeten zijn. Vooral bij ons onderwijs dat onvoldoende inspeelt op de nieuwe (digitale) economie, veelal aangeduid als 4.0.

Lees meer over