1634566
Financieel

Column: Krachtige sell-off bewegingen AEX zeldzaam

Ineens breekt er paniek uit op de aandelenmarkten, een snelle en krachtige sell-off beweging. De neerwaartse weg wordt vandaag met opnieuw een zeer forse neerwaartse gap vervolgd. Tot hoever gaat dit door?

Visie technische analyse:

De euforie die de aandelenmarkten afgelopen jaar en ook in de eerste maand van dit jaar in zijn greep hield heeft plaatsgemaakt voor paniek. De daling die we gisteren in de VS zagen, hebben we op dagbasis al jarenlang niet meer gezien. In de afgelopen twee weken zagen we in de meeste Europese aandelenmarkten al duidelijke verslechteringen in het technische beeld ontstaan. In Amerika vonden de eerste negatieve signalen eind vorige week plaats. Als we kijken naar de situatie sinds begin 2016 dan zagen we steeds meer versteilingen in de aandelenmarkten. Veelal een 3 tot 5 opwaartse versteilingen die zorgden voor een versnelling van de opwaartse trend.

In de afgelopen maand gaf ik aan dat deze situatie steeds meer leek op een klassieke blow-off beweging, een zeer steile opgaande versnelling die vaak optreedt aan het einde van een krachtige opwaartse middellangetermijntrend. Zodra deze worden gebroken, kan er een forse tegenreactie ontstaan. Twee weken geleden werden in Europa deze steil opgaande trends gebroken. In de AEX ging het hierbij om een sinds de 1e handelsdag van dit jaar aanwezige stijgende wig die onder de 569,50 werd gebroken. Einde vorige week werd daarna de definitieve trendomkeer in het middellangetermijnbeeld gegeven. Hij brak neerwaarts door de sinds februari 2016 stijgende bodemlijn. Deze steunlijn was toen te vinden bij 553. Een cruciale steunlijn waaronder een forse correctie kon starten. Deze correctie is nu in volle gang. Een terugval van gisteren was al fors, maar de vrije val van vandaag zorgt voor een krachtig vervolg.

1e doelzone correctieve tegenreactie bij 505 - 510

Als er paniek uitbreekt in de aandelenmarkten is het zeer lastig om aan te geven tot waar de indices zullen terugvallen, vooral op dagbasis. Vandaag zal de AEX met een enorme neerwaartse gap gaan openen. Gisteren zagen we al een forse neerwaartse gap die tussen de 545,15 en 549,95 lag, vandaag zal deze gap aanzienlijk groter zijn. Zo zullen direct de eerstvolgende steunpunten worden gebroken. Deze zijn te vinden bij 540,35 (dieptepunt op 2 januari) en de bodems van de november-consolidatie bij 534,60 en 535,30. In deze zone is ook het 200-daags gemiddelde te vinden. In mijn analyse van gisteren gaf ik aan dat een belangrijke richtzone voor een correctieve tegenreactie bij de zone 505 – 510 is te vinden. Dit was overigens een richtzone voor de komende periode, maar tijdens een periode van paniek kan een dergelijke zone snel op de borden komen.

Bij deze zone liggen de bodems van de zomermaanden van 2017. Hier werd toen een dubbele bodem gevormd tijdens de enige 2 kleine correcties van vorig jaar. Tevens ligt hier de toppenzone van 2015. Deze toppenzone zorgde destijds voor het startpunt van een zware en langdurige correctieve tegenreactie. De AEX viel toen ongeveer 25% terug tot aan het dieptepunt van februari 2016 waar destijds een zeer belangrijke langetermijnbodem werd gevormd bij 378. Een belangrijke richtzone voor een forsere correctie in de markt. Mocht de AEX daaronder zakken dan ligt de volgende doelzone bij 475 – 485. Zover is het nu nog niet en mocht het zover komen dan is er sprake van een forse correctie.

Zeer brede neerwaartse gap

Uiteindelijk zal deze terugval naar mijn mening zorgen voor een volgende belangrijke bodem binnen de grenzen van de stijgende langetermijntrend. De sinds 2009 stijgende langetermijntrend is nog steeds intact en voordat deze in gevaar komt, mag nog een aanzienlijke verdere daling worden ingezet. Als we kijken naar de stijgende bodemlijn sinds 2009 op de logaritmische maandgrafiek, dan is deze rond de 465 te vinden. Voor vandaag moeten we dus bezien tot hoever de AEX zal wegzakken in een krachtige neerwaartse voortzetting. Zowel de RSI als de MACD zullen op zeer lage niveaus terecht komen waardoor de kans groot is dat een tijdelijke bodem gevormd zal worden.

Steunpunten boven de doelzone van 505 – 510 zijn verder nog te vinden bij de zone 519 – 521, de 527 en de 512,80 en 515,80. Deze sell-off volgt op de recente blow-off situatie en het is momenteel nog niet te zeggen waar een tijdelijke bodem gevormd zal worden. De kans op een tegenreactie na een forse neerwaartse opening is zeker aanwezig vandaag of in de komende dagen, maar de neerwaartse tegenreactie is in volle gang. Dit is de eerste forsere correctie sinds begin 2016. In de afgelopen twee jaar zagen we de aandelenindices steeds verder versteilen, waarbij het aantal correctieve tegenreacties beperkt bleef in aantallen en in procenten. Ondanks de snelheid van deze sell-off is een krachtige tegenreactie normaal en gezond voor de vorming van een volgende bodem in het stijgende langetermijntrendkanaal. Wel zijn dergelijke krachtige sell-off bewegingen zeldzaam waardoor er geen duidelijke neerwaartse tendens is te zien.

Grafiek AEX-index op dagbasis

Internationale situatie

In de afgelopen maanden zagen we de indices steeds verder versteilen terwijl de intermarktindicatoren steeds meer risicosignalen afgaven. Dit zorgde voor een toenemend risico in de aandelenmarkten. Zo braken de verschillende 10-jaars rentes door hun langere dalende toppenlijnen en vormden in de afgelopen maanden hogere middellangetermijnbodems. Momenteel zijn deze rentes aanbeland bij belangrijke volgende weerstanden. De trend blijft krachtig en opwaarts gericht maar een tijdelijke pauze lijkt normaal. Dit geldt ook voor de eurodollar. Ook hier zien we een krachtige opwaartse trend en een aanzienlijke stijging in de afgelopen maanden. Mijn volgende koersdoel van 1,27 werd al bijna behaald en een tijdelijke consolidatie is normaal. Ik acht de kans overigens groot dat dit valutapaar zijn opwaartse weg zal vervolgen in het komende jaar. Als we kijken naar de VIX (volatiliteitsindex) dan zagen we in het afgelopen half jaar een groot bodempatroon in ontwikkeling. Vorige week werd dit patroon opwaarts geactiveerd.

Gisteren volgde een extreme stijging in de VIX. De Europese indices gaven in de afgelopen weken geleden bijna gelijktijdig belangrijke topvormingsignalen waarbij de meest steile blow-off fase al twee weken geleden werd gebroken. Vorige week volgde de neerwaartse doorbraak onder belangrijke stijgende middellangetermijnbodemlijnen. De vrije val waarin zij zijn beland zorgt voor een forse correctie in het langeretermijnbeeld. Bij de DAX ligt bijvoorbeeld de eerste belangrijke richtzone rond de 11.900. Hier liggen de bodems van 2017, maar een verdere daling is zeker niet uit te sluiten in de komende periode. In de VS zagen we steeds steilere opgaande trends in de afgelopen 2 jaar waarbij het aantal kleine correcties (tegenreacties groter dan 5%) zeer minimaal is gebleven. Vorige week werd de meest steil stijgende bodemlijn (blow-off fase) neerwaarts gebroken waarna gisteren in een snel tempo ook de volgende opwaartse bodemlijnen werden gebroken. De neerwaartse ruimte in deze indices is nog steeds aanzienlijk voor de komende tijd. Maar net als bij de AEX geldt bij de andere indices ook dat de huidige sell-off in de komende dagen voor een bodem kan zorgen waarna een krachtige herstelbeweging wordt ingezet. De kans dat hiermee ‘de bodem’ van deze correctieve fase wordt gezet, is echter beperkt.