Nieuws/Financieel

Koninginnendrama bij ABN Amro

Olga Zoutendijk, president-commissaris ABN Amro.

Olga Zoutendijk, president-commissaris ABN Amro.

ABN Amro

Amsterdam - Bij ABN Amro is de bestuurscrisis die de bank in 2016 teisterde helemaal terug. President-commissaris Olga Zoutendijk stapt op om een confrontatie met bestuursvoorzitter Kees van Dijkhuizen te vermijden.

Olga Zoutendijk, president-commissaris ABN Amro.

Olga Zoutendijk, president-commissaris ABN Amro.

ABN Amro

„Kees en ik”, waren regelmatig de eerste drie woorden die Zoutendijk gebruikte als ze met buitenstaanders sprak over de bank en de wens ’het nieuwe ABN Amro’ snel te laten groeien in Europa. Met lijdzaam afwachten dreigt de bank de komende jaren een overnameprooi te worden.

Kees is bestuursvoorzitter Kees van Dijkhuizen. Hij rolde eind 2016 als compromiskandidaat uit de bus toen de opvolging van zijn voorganger Gerrit Zalm ontaardde in chaos. Hierbij eiste niet alleen de raad van commissarissen (rvc) onder leiding van Zoutendijk een hoofdrol op, maar ook toenmalig minister Jeroen Dijsselbloem van Financiën. Dat botste. De PvdA-minister prefereerde iemand met een ’maatschappelijke antenne’, de rvc wilde een internationale topbankier.

Gepasseerd

Op de achtergrond groeide ondertussen de weerzin bij leden van de ’oude bank’. Die moesten niks van Dijsselbloems bemoeienis hebben en voelden zich zwaar gepasseerd door Zoutendijks drang naar een externe kandidaat. Vooral de mogelijkheid dat Zoutendijk een profielschets had laten opstellen waar zij zelf als geschikte kandidaat uit naar voren kon rollen, zorgde voor veel onrust binnen de gevestigde kaders van ABN Amro. Uiteindelijk bleek oud-ambtenaar en chief financial officer (cfo) Van Dijkhuizen de enige resterende kandidaat waar alle betrokkenen zich in konden vinden.

Maar ’Kees en ik’ is nu verleden tijd.

Van Dijkhuizen krijgt een jaar na zijn benoeming prima recensies van betrokkenen en toont zich in de regel een bescheiden, ietwat saaie bestuursvoorzitter. Zeker geen alfamannetje. Desalniettemin verslechterde zijn relatie met de president-commissaris de afgelopen maanden. „Van Dijkhuizen lijkt niet de man die een machtsstrijd aangaat als het niet nodig is, maar wellicht wilde hij niet over zich heen laten lopen”, suggereert een insider. Een ander suggereert dat hij stelling nam na te veel bemoeienis van de president-commissaris, die wel erg hands on-toezicht hield. „Het moment dat het wel eens kon uitdraaien op óf Kees eruit, of Olga eruit,” werd steeds reëler, weet een goed ingevoerde bron.

Jolige bui

Hoewel Zoutendijk onder druk in het najaar van 2016 al liet weten zélf geen kandidaat te zijn voor de opvolging van Zalm, streefde zij wel een moderne, ruime invulling van het president-commissariaat na. Veel ABN Amro-bankiers moesten hier erg aan wennen. Haar populariteit liep verdere averij op nadat ze Zalm tot een vervroegde bekendmaking van zijn pensioen dwong omdat hij volgens haar in een te jolige bui op een personeelsbijeenkomst zijn mond voorbij had gepraat met een grap over zijn pensioen. Daarnaast werd de in de bank als gedoodverfde nieuwe ceo beschouwde Chris Vogelzang afgeserveerd en moesten oudgedienden zoals chief risk officer (cro) Wietze Reehoorn vertrekken.

Ook de krimp van het top 100-management met 60% en het terugbrengen van de laag onder de raad van bestuur (het executive committee) van 19 naar 9 man deden pijn. Meerdere ABN’ers beklagen zich daarop, al dan niet in een exit-gesprek bij De Nederlandsche Bank (DNB). De toezichthouder besluit daarop een onderzoek in te stellen, zo bevestigen bronnen rond DNB. Dat onderzoek is echter nog niet afgerond. DNB heeft dan ook geen actieve rol gespeeld in het onverwachte vertrek, bevestigen betrokkenen.

Datzelfde geldt voor minister Wopke Hoekstra van Financiën en NLFI, het agentschap dat het staatsaandeel van ABN Amro (nog 56,3%) beheert. Hoekstra is maandagmiddag gebeld over het besluit van Zoutendijk. De CDA’er, die zich tot op heden een stuk minder bemoeizuchtig toont dan voorganger Dijsselbloem, is volgens Haagse bronnen verrast over het bericht.

Opvallend is echter dat geen van bovenstaande instanties het voor Zoutendijk opneemt. Net zo min als een kwartet mede-commissarissen. Wel wil één van hen kwijt dat Zoutendijk oneerlijk hard wordt aangepakt. Maar verder laat iedereen rond de bank haar keihard vallen. Twee zielsverwanten van Zoutendijk spreken van een schop na uit het old boys-network.

Ongelukkig

Van alle betrokkenen reageert alleen Zalm. De formateur van het nieuwe kabinet vereffende dinsdag een openstaande rekening in een keiharde, on-Nederlandse en volgens een hoge betrokkene niet heel chique quote in het Financieele Dagblad („Naar mijn mening is haar benoeming een ongelukkige geweest die de bank schade berokkent”). Daarmee haalt hij gevraagd of ongevraagd de kastanjes uit het vuur voor zijn voormalige rechterhand.

Van Dijkhuizen, die zijn oud-collega’s de afgelopen twee kwartaalcijfers uitvoerig bedankte, is er volgens mensen uit zijn directe omgeving ’waarschijnlijk niet heel erg rouwig om’ dat Zoutendijk vertrekt.

Vice-voorzitter Steven ten Have neemt voorlopig de voorzittershamer over. Of de relatief lichte Ten Have de strenge toetsing door DNB voor een definitieve voorzittersrol kan doorstaan wordt echter betwijfeld. „Er zal een zware president-commissaris van buiten moeten komen”, concludeert een headhunter.

Van Dijkhuizen en zijn nieuwe cfo Clifford Abrahams presenteren vandaag de jaarcijfers.

M.m.v. Lise Witteman en Martin Visser.

Bekijk meer van