Nieuws/Financieel

Column: Wegwerptrackers

REUTERS

Voor veel beleggers is het niet weggelegd zelf een goed gespreide aandelenportefeuille samen te stellen op basis van individuele aandelen. Het bedrag dat ze ter beschikking hebben voor beleggen is simpelweg te klein. Vandaar dat veel van hen in fondsen beleggen. In één keer wordt daarmee een breed gespreid mandje met aandelen gekocht. In dergelijke mandjes zitten vaak hoge (verborgen) kosten.

REUTERS

Daarnaast belegt een groot aantal beleggers, mede op advies van de diverse toezichthouders, in Exchange Traded Funds (ETF’s), trackers. Dit zijn beursgenoteerde mandjes van aandelen die exact een index proberen na te bootsen. Deze trackers zijn doorgaans vele malen goedkoper dan de traditionele beleggingsfondsen, al was het maar omdat ze geen slimme beheerders hebben wiens salaris maandelijks betaald moet worden. Er hoeft slechts een index nagebouwd te worden. Geen duur actief beheer, maar goedkoop passief beheer.

Risico’s onderbelicht

De gedachte is dat de belegger daarmee, vanwege de lagere kostencomponent, uiteindelijk een hoger rendement realiseert. Die conclusie lijkt gerechtvaardigd zolang we tenminste trackers vergelijken met ‘actief beheerde’ fondsen die vaak indexknuffelaars blijken. Het is naar mijn mening echter te kort door de bocht om daarmee trackers heilig te verklaren. Er kleven namelijk wel degelijk risico’s aan trackers, die nu vaak onderbelicht blijven.

Wereldwijd staan er ruwweg 43.000 bedrijven beursgenoteerd. Het lijkt heel moeilijk daar een goede keuze uit te maken. Maar volgens een enquête van de Index Industry Association bestaan er ruim 3 miljoen aandelenindices! Dat lijkt mij nog lastiger kiezen. Gelukkig zijn er ‘slechts’ 5300 ETF’s op de beurs te koop. Zou dat de boel eenvoudiger maken? In plaats van aanbieders op hun blauwe ogen te geloven moeten beleggers zich vooraf een aantal vragen stellen; welke tracker wil je kopen, welke index wil je volgen en zijn trackers wel zo veilig als ze lijken?

Vroeger kocht je een aandeel omdat je binding had met het bedrijf en/of er goede verwachtingen van had. Je deed je huiswerk, spitte het jaarverslag uit, las beleggingsbladen en nam vervolgens een beslissing. Je was er serieus mee bezig en stak er je tijd in. Helaas gebeurt dat steeds minder.

Wegwerpartikel

‘Gelukkig’ is de financiële industrie creatief en de mens hebberig. Beleggen in trackers lijkt steeds meer weg te krijgen van het kopen van een wegwerpartikel. Je koopt het voor je gemak, je wilt er mee inspelen op een populair thema of je ziet er een specifieke visie in vertaald, bijvoorbeeld een dalende beurs. Het goud blinkt aan de horizon, maar je huiswerk doen naar wat je eigenlijk koopt wordt nog nauwelijks gedaan.

Er zijn trackers in vele kleuren en smaken. Koop je de fysieke variant, dan krijg je een ETF die rechtstreeks in de onderliggende aandelen investeert. Synthetische exemplaren daarentegen kopiëren de prestatie van een index door een derivatencontract met een financiële tegenpartij af te sluiten. Mochten we weer een crisis zoals in 2008 meemaken, dan zouden beleggers in deze laatsten in de problemen kunnen komen. Overigens zijn sommige fysieke trackers vanwege de mogelijkheid van het uitlenen van effecten evenmin geheel van tegenpartijrisico gevrijwaard.

Daarbij komt dat je met trackers niet alleen long hoeft te gaan op de markt. Of het spel een-op-een hoeft te spelen. Als je bijvoorbeeld denkt dat de markten gaan dalen kun je ook een tracker kopen die short gaat op een index, of zelfs short met een hefboom! Zo stijgt bijvoorbeeld een tracker ultrashort op de Nasdaq twee keer zo snel als de daling van diezelfde index.

Gevaar

Trackers zijn in relatief korte tijd populair geworden. Daar schuilt ook het gevaar. De recente correctie op de beurzen is bijvoorbeeld mede versneld door een specifiek product. Dat waren trackers die de VIX (de paniekgraadmeter van de beurs) short zaten. Toen de VIX omhoog schoot moesten veel fondsen die hierop gebaseerd waren aandelen verkopen, wat de beweeglijkheid waarschijnlijk nog eens vergrootte. De VelocityShares Daily Inverse VIX Short-Term Exhange Note daalde in één dag met meer dan 90%... Reden voor uitgever Credit Suisse om daar de stekker uit te trekken. Een soortgelijk geval was er in Japan waar Nomura een vergelijkbaar product aan de man bracht. Voor andere aanbieders is het echter juist de reden om hier nieuwe trackers op uit te geven.

Gelukkig zijn dit (nog) uitzonderingen. De AFM vindt gelukkig ook veel trackers zo moeilijk te doorgronden, dat ze vindt dat deze eigenlijk niet aan de particulieren verkocht zouden mogen worden zonder tussenkomst van een adviseur of vermogensbeheerder. Daarmee gaat de AFM volgens mij nog wel voorbij aan een nieuw gevaar dat ontstaan is door de grote populariteit van de trackers. Het zijn voor de meeste ‘beleggers’ wegwerpartikelen geworden die bij het minste of geringste verkocht worden. Een aandeel van een bedrijf waar je vertrouwen in hebt verkoop je niet zomaar bij wat turbulentie op de beurs, een tracker daarentegen… Flashcrashes zoals in 2015 zouden weleens het nieuwe normaal kunnen worden.

Bekijk meer van