1713805
Financieel

Willem Vermeend en Rick van der Ploeg

Column: Leve Europa

Eind deze week zijn de Europese leiders gestart met de eerste discussies over de nieuwe meerjarenbegroting van de EU. Tegelijk vindt er ook al informeel overleg plaats over de toekomst van Europa waarbij Duitsland en Frankrijk het voortouw nemen. Deze landen willen meer Europese samenwerking, ten koste van de huidige bevoegdheden die de EU-landen nu nog hebben. Daarbij gaat het vooral om meer Brussel op financieel-economisch terrein en meer geld voor de EU.

Afgelopen donderdag moest Mark Rutte in de Tweede Kamer uitleggen dat hij vreselijk zijn best zal doen om er voor te zorgen dat de Europese begroting zal worden verlaagd met het Britse aandeel (na Brexit).

Bovendien wil Rutte dat Nederland daarna niet meer in de Europese schatkist gaat storten dan nu. In het politiek verdeelde Haagse huis waarbij D66 pro Europa is en de VVD eigenlijk minder EU wil, is dit een begrijpelijke opstelling. Daarmee wint de premier wat tijd, want de kans is groot dat de besluitvorming over de begroting die door de Duitsers en Fransen wordt gedomineerd, pas in 2019 of 2020 zal plaatsvinden.

Maar ook dan is de kans minimaal dat Rutte zijn inspanningsverplichting kan waarmaken. Hij loopt daardoor het risico door EU-tegenstanders onderuitgehaald te worden. In 2020 zijn er al weer Tweede Kamerverkiezingen.

Andere opstelling

Voor Nederland en wellicht ook de VVD zou een andere opstelling ten opzichte van de EU meer vruchten kunnen afwerpen. Op dit moment zijn ook de pro EU-partijen binnen de EU het wel eens over de gedachte dat op verschillende gebieden de bemoeienis van Brussel moet worden terugdrongen. Tot op heden maakt Brussel nog weinig haast.

Nederland kan in samenwerking met andere landen hier een hard punt van maken. Daarnaast kan ons land ook voorstellen doen om de ouderwetse Europese bestedingen aan landbouw en zwakkere regio’s af te bouwen en deze te richten op innovatiebudgetten en nieuwe technologieën zoals robots en kunstmatige intelligentie.

Dat is de nieuwe economie, de wereld van Economie 4.0. Gaan we af op de huidige stand van zaken dan heeft Rutte het tij niet mee. Een meerderheid van de EU-landen is bereid om extra geld voor de EU uit te trekken. Bovendien zullen ze waarschijnlijk, met geven en nemen, Duitsland en Frankrijk volgen op weg naar een EU die op financieel-economisch gebied meer gaat samenwerken. En dat kost ook Europees geld.

EU is weer in

Tegenstanders van de EU hebben al vanaf de oprichting telkens weer het overlijden aangekondigd. Maar tot op heden is Europa nog springlevend en zien we vooral de afgelopen twee jaar een echte opleving.

De Europese economie draait als een tierelier en in alle Europese landen, met uitzondering van het VK, is een ruime meerderheid van de burgers voorstander van de EU. Ook politieke partijen, bijvoorbeeld in Frankrijk en Italië, die tot voor kort de EU wilden verlaten, laten die gedachte nu varen.

Dat heeft niet alleen te maken met de goed draaiende Europese economie, de EU als veiligheidsfactor en economische bolwerk in de wereld, maar ook met het VK dat met zijn Brexit geen hoopvol perspectief laat zien. Binnen de EU leveren de Britten de slechtste economische prestaties en zelfs de Brexiteers doen geen beloften meer dat het VK na de Brexit tot een economische wereldmacht zal uitgroeien.

Samen met Duitsers en Fransen

Rutte zou van deze opleving, ook in eigen land, gebruik moeten maken om aan te sluiten bij Duitsland en Frankrijk. Als elder statesman wordt hij daar gewaardeerd en ze zullen hem zeker verwelkomen. Op dit moment zit hij als “nee-zegger” aan de zijlijn met weinig invloed. Of we het nu leuk vinden of niet, als de Duitsers en de Fransen gaan samenwerken dan moet je er bij zijn.

Rutte kan vanuit deze positie meer doen om de Brexit-klap voor Nederland te verzachten en tegelijk ook op verschillende gebieden “minder Brussel” realiseren. Daarnaast kan hij geschiedenis schrijven door volop in te zetten op een Europa dat voorop gaat lopen bij digitalisering, innovatieve technologieën en een klimaatbeleid dat het ook van technologische innovaties moet hebben.

Op dit moment wordt Europa op het vlak van digitalisering en tech onder de voet gelopen door China en de VS. China investeert de komende jaren voor honderden miljarden in kunstmatige intelligentie en robots en nestelt zich met Alibaba en Tencent binnen de EU. De VS heeft zich onder Donald Tromp ontwikkeld tot een belastingparadijs en beschermt het eigen bedrijfsleven door buitenlandse concurrenten heffingen en ander barrières op te leggen.

En dit werkt; Europese bedrijven geven gehoor aan deze lokroep en laten zich overhalen naar Trump-land te vertrekken. Daarnaast maakt de VS mede gebruik van de superconcerns Google, Apple, Facebook, Microsoft en Amazon die binnen de EU de online-wereld al veroverd hebben.

Nieuwe EU

Europa heeft nog geen antwoord op deze desastreuze ontwikkeling. Rutte kan daarbij een rol spelen en er tegelijk voor zorgen dat de EU een socialer gezicht krijgt, waarbij meer de nadruk komt te liggen op werknemers en een verkleining van de kloof tussen arm en rijk.

Als Rutte zich aansluit bij de Duitsers en Fransen en deze rol op zich neemt, dan komt de vraag over de bijdrage die Nederland aan de Europese schatkist moet doen heel anders te liggen. Hij kan straks thuis komen met een pakket “minder Brussel” en tegelijk met een Europa dat socialer is, maar tegelijk ook met extra Europese uitgaven voor de wereld van Economie 4.0 die onze toekomst gaan bepalen. Juist Nederland met zijn open economie en export heeft alle nieuwe technologieën nodig om te kunnen overleven.

Als Rutte zijn EU-pakket weet te realiseren, zal niemand zeuren over een extra bijdrage van Nederland aan het nieuwe Europa. Hij kan dan heel goed uitleggen dat we er veel meer voor terug krijgen. En alle rekensommen wijzen ook nu al uit dat ons land per saldo extra voordelen van de EU heeft. Dit hadden de pro EU-partijen al veel eerder aan het publiek moeten uitleggen