Nieuws/Financieel

Column: Idealpolitik en het Geely gevaar

Bloomberg

Dat Europa zeer dikwijls pas echt in actie komt wanneer het met de rug tegen de muur staat, is inmiddels welbekend. De eurozone- en de vluchtelingencrisis zijn hier de meest duidelijke voorbeelden van.

Bloomberg

Hiermee laat Brussel helaas te vaak zien dat het slechts in staat is om op cruciale thema’s die sociale, economische en veiligheidsaspecten raken, te reageren in plaats van te regeren. Regeren is zoals u weet vooruitzien, terwijl reageren in veel gevallen neerkomt op achter de feiten aan lopen.

Handelsrelatie

Een van de zaken waarin Europa weer hopeloos achter de feiten aanloopt, is de handelsrelatie met China. De inmiddels jongvolwassen grootmacht China heeft een heldere en duidelijke strategie op alle vlakken die van wezenlijk belang zijn. Tevens is China zeer goed in staat om met engelengeduld deze agenda langzaam uit te rollen. Of het nu gaat om een visie op de economie, technologie, defensie, internationale invloed of milieu, China denkt in periodes van 25 jaar of langer. De Chinese president Xi heeft onlangs tijdens het partijcongres ook nog het mandaat gekregen om deze visie verder te implementeren door hem zo lang te laten regeren als dat hij nodig acht.

Ter vergelijking, onze premier Rutte heeft zich dikwijls laatdunkend uitgelaten over het begrip visie. Volgens onze premier moet je voor visie naar de oogarts en in andere gevallen vergelijkt hij visies met vage vergezichten. De uitspraak „Visie is als de olifant die het uitzicht belemmert” tijdens de H.J. Schoo-lezing, doet wellicht ook nog een belletje rinkelen. Het is duidelijk, met visies heeft onze premier niets.

Daimler

Terug naar Europa en in het bijzonder Duitsland. In Duitsland lijkt men onlangs wakker te zijn geschud nadat het Chinese autobedrijf Geely via uitgekookte constructies en onder de radar, een belang van ongeveer 10% in het Duitse kroonjuweel Daimler heeft gekocht. In het naoorlogse Duitsland wordt de politiek gekenmerkt door een idealistisch ingegeven agenda waar in het geval van zaken doen met China werd uitgegaan van reciprociteit; in elk geval op termijn. China beloofde de wereld lange tijd dat ze hun economie langzaam zouden openen voor het buitenland, maar de recente ontwikkelingen lijken zich eerder in de tegengestelde richting te bewegen.

Zo haalt de communistische partij in toenemende mate de macht naar zich toe in de bedrijfsvoering. Dieter Kempf, hoofd van de Duitse bedrijfslobby, verwoordde dit als volgt: „Internationale investeerders zouden het laatste woord moeten hebben over bedrijfs- en investeringsbeslissingen, niet de partij”. Zo eist Beijing dat interne communistische partijcellen in joint ventures van buitenlandse bedrijven en bedrijven die Chinees staatseigendom zijn, een expliciete rol in de besluitvorming krijgen. Ook is er in China een cyber-veiligheidswet van kracht die de Chinese overheid de controle geeft over gecodeerde datastromen van buitenlandse bedrijven die in China actief zijn. Hierdoor lopen bedrijven het gevaar dat ze onvrijwillig bedrijfsgeheimen prijsgeven. Overigens zijn buitenlandse bedrijven in China verplicht om een Chinese partner te hebben en technologie over te dragen.

Elon Musk

Ook Tesla-topman Elon Musk maakte de grote verschillen in spelregels die gelden voor China en haar handels- en investeringspartners duidelijk. In een tweet liet hij weten dat het geen enkel Amerikaans bedrijf is toegestaan om een belang van meer dan 50% te hebben in hun eigen fabrieken in China, terwijl er op dit moment al vijf autobedrijven in Amerika actief zijn die volledig in Chinese handen zijn. In dat opzicht zouden we in Europa misschien ook wat meer open moeten staan voor de zienswijze van de regering Trump, ook al vinden we dat soms ongemakkelijk.

En met een beschuldigend vingertje wijzen naar China is gemakkelijk, maar slechts deels gerechtvaardigd. We laten het ons immers zelf allemaal welgevallen en de Chinese regering doet slechts wat de primaire taak is van een regering; het dienen van het landsbelang.

Tijd voor visie

Het wordt dus tijd voor een visie. Het wordt tijd voor Duitsland en de Europese Unie om een oud, notabene Duits, concept van stal te halen. De Duitse politicus en schrijver Ludwig von Rochau kwam in 1853 met een boek uit waar het begrip realpolitik werd geïntroduceerd. De historische definitie van dit begrip valt uit te leggen als een antwoord op het raadsel, hoe de liberale en verlichte doelen te bereiken in een wereld die deze regels niet volgt. Dit betekent afstand nemen van het meer idealistische concept van wie goed doet (uiteindelijk) goed ontmoet. Gelukkig lijkt Duitsland langzaam het Geely of moet ik zeggen gele gevaar, te onderkennen.

Bekijk meer van