1830800
Financieel

Column: Europese economie wordt een verliezer

Willem Vermeend (l.) en Rick van der Ploeg

Willem Vermeend (l.) en Rick van der Ploeg

Veel overheden en bedrijven beseffen nog niet hoe snel de ‘oude’ economie (3.0) wordt getransformeerd tot de nieuwe economie (4.0) waar digitale productie- en bedrijfsprocessen, kunstmatige intelligentie, het klimaatbeleid en innovatieve technologieën alles op zijn kop zetten.

Willem Vermeend (l.) en Rick van der Ploeg

Willem Vermeend (l.) en Rick van der Ploeg

Ook zijn ze niet voorbereid op de gevolgen van het historische wereldklimaatakkoord van Parijs (2015). Deze klimaatafspraken zullen een geweldige impact hebben op de economieën van landen en businessmodellen van het bedrijfsleven. Ze luiden het einde in van het fossiele tijdperk en dat mag je zeker revolutionair noemen. In de meeste landen is deze revolutie in kringen van het bedrijfsleven en overheden nog niet echt doorgedrongen. Er is sprake van een afwachtende houding. Maar wie in de wereld van 4.0 niet snel genoeg innoveert, telt straks niet meer mee. Dat geldt voor alle bedrijfssectoren.

Revolutie

Vooral het afgelopen jaar was deze revolutie het meest besproken onderwerp op internationale bijeenkomsten en congressen. In onze vorige column hebben wij verslag gedaan van voorspellingen over zogenoemde winnaars van de toekomst. Daarbij gaat het om bedrijven die met nieuwe businessmodellen in de wereld van 4.0. concurrenten op een achterstand gaan zetten. Deze zijn vooral te vinden in de zogenoemde smart industry. Bij deze bijeenkomsten ging het daarnaast ook over economische machtsverschuivingen. Tot voor kort werd aangenomen dat de opkomende economieën in snel tempo de westerse economieën zouden inhalen en marktleiders worden en dat vooral de VS weg zou zakken. Bij die gedachte worden nu kanttekeningen geplaatst omdat de toekomstige economische machtspositie in de wereld vooral wordt bepaald door landen met een 4.0 bedrijfsleven.

Europa op achterstand

Hoewel China de afgelopen jaren honderden miljarden heeft uitgetrokken om te investeren in nieuwe technologieën, als kunstmatige intelligentie, slimme robots, blockchain, het Internet of Things, maar ook duurzame energie waren de meeste ‘voorspellers’ op de bijeenkomsten van oordeel dat de VS op het terrein van digitalisering en nieuwe technologieën de Chinezen voorlopig kan weerstaan. Als we kijken naar de wereldwijde opmars van de Chinese techgiganten Alibaba en Tencent, dan rijst de vraag: hoelang?

Over de Europese economie die op dit moment goed draait, is de prognose voor de toekomst somber. Het Europese bedrijfsleven, waaronder het Nederlandse, investeert veel te weinig in 4.0 en wordt daardoor onder de voet gelopen door ondernemers uit de VS en China. In Europa wordt het internet gedomineerd door vijf Amerikaanse internetreuzen, Google, Facebook, Apple, Microsoft en Amazon, maar ook door kleinere Amerikaanse wereldspelers als Twitter, Netflix, LinkedIn, Pinterest, Yahoo/Tumblr, Airbnb en Uber. Deze dominantie heeft niet alleen grote gevolgen voor de omzetten en winsten van een toenemend aantal bedrijven in Europa, maar ook voor de Europese werkgelegenheid en regelgeving op het terrein van de sociale zekerheid en belastingheffing. Deze superrijke tech- giganten gaan op steeds meer gebieden een hoofdrol spelen. De toverformule is het slim gebruik maken van kunstmatige intelligentie en big data.

Tech-giganten

Tech’s Frightful 5’Will Dominate Digital Life for Foreseeable Future”. Begin 2016 werd in The New York Times, onder deze kop, al gewaarschuwd voor de vijf Amerikaanse tech-giganten. Ze zouden niet alleen in hun eigen sector maar op steeds meer terreinen, zoals de media, de gezondheidssector, de financiële wereld, de logistiek, retail en de industrie, een dominante positie gaan innemen, vooral omdat ze beschikken over een gigantische hoeveelheid data, en vooroplopen bij het gebruik van kunstmatige intelligentie. Deze machtspositie zien we zowel in de VS als in Europa. Google heeft bijvoorbeeld op smartphones ruim 90% van de zoekmarkt in handen en Facebook is goed voor meer dan 70% van al het verkeer naar sociale media-apps.

Digitale platforms

Grote internationale digitale platforms waar producenten en consumenten samenkomen, nemen daar de macht over. Ze worden marktleider. De ‘platformeconomie’ wordt als de toekomstige trend beschouwd. Voorbeelden van deze marktplaatsen zijn Airbnb, Uber, Amazon, Alibaba , Spotify en Booking.com. Deze ontwikkeling heeft niet alleen grote gevolgen voor de traditionele bedrijven en fysieke winkels die op deze markten actief zijn, maar ook voor kleinere nationale webwinkels.

Van de 100 grootste digitale platforms wereldwijd komen er 70 uit de VS, 25 uit China en slechts 5 uit Europa. Vooral de giganten uit de VS en China beschikken over zo veel geld dat ze op hun platforms forse kortingen kunnen aanbieden, waarmee concurrenten worden weggevaagd. Ze hebben bovendien weinig kosten, bijvoorbeeld veelal geen kosten voor dure winkels. Niet alleen in Nederland maar ook in andere Europese landen zullen steeds meer bedrijven omzet gaan verliezen aan deze marktleiders.

Europa is het spoor bijster

In plaats van met een ambitieuze meerjarenaanpak te komen op het terrein van digitalisering, innovatieve technologieën (waaronder green tech) is de Europese Commissie vooral bezig met achterhoedegevechten. Ze probeert Amerikaanse techgiganten aan te pakken met procedures, boetes en regelgeving. Deze week kwam de Commissie met een voorstel om digitale bedrijven in de EU te belasten met een tijdelijke 3%-omzetbelasting die vooral bedrijven uit de VS zal raken. Deze digitaks is technisch onuitvoerbaar, staat haaks op de wereld van economie 4.0 en zal nauwelijks geld opleveren. Recent heeft Donald Trump Europa al met een mokerslag getroffen door de grootste belastinghervorming ooit, waarbij bedrijven wereldwijd naar de VS worden gelokt met een laag winstbelastingtarief en andere faciliteiten. De Amerikaanse president boekt daarmee succes. Op dit moment zien we al dat Europese ondernemingen op zoek gaan naar een vestigingsplaats in de VS. Met de digitaks geeft de Commissie digitale bedrijven een extra impuls om de EU te verlaten. Wij hebben een simpel advies. Stoppen met deze onzinnige heffing. De oplossing voor de EU is het snel invoeren van een eenvoudige Europese winstbelasting met een laag (minimum) tarief die volledig digitaal (met behulp van blockchain technologie) kan worden uitgevoerd. Met deze heffing voorkom je niet alleen belastingontwijking, maar ook dat ondernemers de EU verlaten. Bovendien worden alle lidstaten aantrekkelijk voor bedrijven die nu buiten Europa gevestigd zijn.