Nieuws/Financieel

Column: Tech aan de macht

Facebook-topman Mark Zuckerberg

Facebook-topman Mark Zuckerberg

AFP

Hoewel hij gegrild had kunnen worden, kwam Mark Zuckerberg niet eens lichtgeschroeid uit de hoorzittingen in het Amerikaanse Congres. Eén senator moest van zijn zoontje zelfs de groeten aan hem doen. Een ander moest uitgelegd krijgen dat Facebook geld verdient met advertenties. Weer een ander leek e-mail te verwarren met WhatsApp.

Facebook-topman Mark Zuckerberg

Facebook-topman Mark Zuckerberg

AFP

Veel vragen blijven

Uit de aanleiding voor de hoorzittingen, het schandaal waarbij het Britse bedrijf Cambridge Analytica data van 87 miljoen mensen misbruikte voor politieke campagnes, blijkt wat op het spel staat. Terwijl Zuckerberg de parlementariërs de meest basale dingen moest uitleggen, werden veel urgente vragen niet gesteld. Bijvoorbeeld: hoe erg is het dat algoritmes, die een groot deel van ons informatiedieet sturen, bedrijfsgeheim zijn van Facebook en volstrekt oncontroleerbaar zijn? Hoe worden data van Facebookgebruikers gebruikt voor het ‘trainen’ van systemen met kunstmatige intelligentie? Hoe kunnen polarisering en nepnieuws worden bestreden?

Wat eveneens onbehandeld bleef: moet Facebook worden opgebroken om de datamacht te verkleinen door bijvoorbeeld dochterbedrijven Instagram en WhatsApp verplicht af te splitsen? De senatoren stelden deze vraag niet, maar Zuckerberg bleek er in zijn uitgelekte notities wel op voorbereid. Let op zijn ingestudeerde: ‘Amerikaanse techbedrijven zijn cruciaal voor Verenigde Staten. Opsplitsen is goed voor Chinese concurrentie.’

Facebook ziet zichzelf als pion in de technologische wedloop tussen de Verenigde Staten en China. ‘Amerika gaat niets doen om zijn techindustrie in te perken’, twitterde Evgeny Morozov. ‘Iedereen die denkt dat het anders zit, ontkent de geopolitieke realiteit.’

Van de Amerikaanse politiek gaat het tegenwicht voor Facebooks macht niet komen. Wat zijn dan reële oplossingen voor het feit dat één bedrijf, en in feite één 33-jarige man, over het lot van al z’n gebruikers beslist zonder goede democratische controle? Stoppen met Facebook klinkt het meest eenvoudig. Maar wat dán? Facebook brengt veel waardevols, anders zouden er niet zoveel mensen op zitten. Waar moet je dan vakantiefoto’s, uitnodigingen, oproepen kwijt? Helemaal offline gaan is voor weinigen een optie.

Digitale kolonie

Europa is door de dominantie van bedrijven als Alphabet, Facebook en Apple de afgelopen jaren praktisch een digitale kolonie geworden van de Verenigde Staten. Dat begint zich nu te wreken. Omdat Europa zelf geen toonaangevende techbedrijven heeft, zet men vooral in op regulering. Eurocommissaris voor de mededinging Margrethe Vestager heeft de term opsplitsing al in de mond genomen. Europa verandert zo in de digitale politieman van de wereld. Het is echter de vraag of dat snel genoeg gaat. Beschikken Europese politici wel over voldoende kennis op IT-gebied? Zijn de Chinezen achteraf niet slimmer geweest met het afschermen van hun markt voor de Amerikaanse techbedrijven en in de tussentijd bezig geweest hun eigen reuzen op te bouwen?

Daar zit ‘m de crux. Technologie is het speerpunt geworden in de strijd tussen de Verenigde Staten en China om werelddominantie: wie de leider is op technologisch vlak heeft economische en militaire dominantie. Daar waar de politiek zich diep in de technologie roert spelen niet langer louter marktkrachten van vraag en aanbod een rol. Zuckerberg en Morozov constateerden het al, Amerikaanse politici zullen de Amerikaanse techgiganten niet echt aanpakken. Net zo min als de Chinese overheid bij techkampioenen als Tencent, AliBaba en Baidu zal ingrijpen.

In de Verenigde Staten wordt door marktcommentatoren al gesteld dat deze technologiebedrijven vergelijkbaar zijn met de financials van voor 2008. Ze zijn te groot om om te vallen: too big to fail. De Amerikaanse economie Inc. floreert mede dankzij deze giganten. Bedenk eens wat er zou gebeuren wanneer de netwerken en de gigantische hoeveelheid data in bezit van deze bedrijven uiteen zouden vallen? Vandaar de fluwelen handschoenen waarmee Zuckerberg werd aangepakt in het Congres. In Europa ligt de situatie anders, maar dat is, zoals gezegd, onze eigen fout. Google is in Europa groter dan in de Verenigde Staten zelf. Daardoor zijn wij alle controle over ons eigen lot kwijtgeraakt en rest slechts regelgeving.

Geen zorgen

Op korte termijn hoeven beleggers zich geen zorgen te maken voor de FAANG-aandelen. Op de langere termijn zullen de huidige technologische grootmachten aanlopen tegen nieuwe concurrenten. Zo bleek over de afgelopen 68 jaar dat de 49 bedrijven die een top-5 positie in de lijst van de grootste bedrijven ter wereld veroverden, deze positie gemiddeld slechts 6,5 jaar vast wisten te houden. Uiteindelijk maakt ieder bedrijf op een gegeven moment plaats voor een concurrent, net zoals de huidige bedrijven de plaats van hun voorgangers hebben ingenomen.

Bekijk meer van