Nieuws/Financieel
2060063
Financieel

Boekentips

Miljarden in schimmige kunsthandel

Koons fotografeert zijn Balloon-werk.

Koons fotografeert zijn Balloon-werk.

Grote beleggers en miljardairs hebben voor fortuinen kunstwerken opgeslagen in belastingvrijhavens. De kunstmarkt is niet gereguleerd en biedt schuilplaatsen voor miljarden, blijkt uit onderzoek. Dat en andere boekentips.

Koons fotografeert zijn Balloon-werk.

Koons fotografeert zijn Balloon-werk.

De wereldwijde kunstmarkt is in totaal geschat $60 miljard groot. Slechts een deel van de werken staat in musea. Een groep van 150 zeer vermogenden gebruikt veel kunstwerken als beleggingen en onderpand bij transacties. Met bijzondere kunst als onderpand kunnen eigenaren een veelvoud lenen, eveneens buiten toezicht.

Vorige week ging een werk van $150 miljoen van Modigliani in eigendom van de Ierse paardenfokker Magnier naar de veiling. Steeds meer kunst gaat als belegging naar de zeer rijken, schrijft econoom Don Thompson van de York University in Toronto in ’The Orange Balloon Dog’ (McIntyre, €20), verwijzend naar het kunstwerk van Jeff Koons uit 2000. Dat staat sinds de aankoop door Jose Mugrabi tegen $58 miljoen in de opslag.

Voetbalvelden groot

Nog nooit was er zoveel uitgegeven voor het werk van een levende kunstenaar. Thompson bezocht de opslag van 36 voetbalvelden groot, goeddeels gevuld met kunstwerken en beschrijft in het boek ook het ontstaan door decennia met handel, doordrenkt van speculatie en belastingduiking en witwasserij. Het is een kwestie van tijd voordat toezichthouders deze markt onder controle gaan brengen, betoogt hij.

Bill Gates noemde ’Factfullness’ (Sceptre, €15,99) ,,een van de belangrijkste boeken die ik ooit gelezen heb”. Rosling was van oorsprong arts en hoogleraar internationale gezondheidszorg, hij overleed in februari vorig jaar. Zijn laatste jaren besteedde hij aan dit boek, een volgende aanval in zijn strijd tegen wat hij noemt „ernstige ontwetendheid over de wereld”.

Vooroordelen wankelen

Het is ondanks de stroom data allesbehalve saai. We weten niet wat we niet weten, richten ons op vooroordelen, maar op basis van feiten staat de wereld er beter voor. We focussen ons consequent op de negatieve en vaak minder relevante ontwikkelingen, betoogt Rosling. „We kunnen nu zien op welke zaken we ons moeten richten”, aldus Rosling over de waarde van het boek.

Hij brengt met feiten vooroordelen aan het wankelen. Zoals dat de huidige CO2-uitstoot niet vooral door verouderde industrie in China en India wordt veroorzaakt, landen als het ‘schone’ Canada zijn goed voor het veelvoudige.

Extreme beloningen

In ’The Value of Everything’ (Allen Lane, $20) onderzoekt hoogleraar Mariana Mazzucato van de University City College in Londen waarom de verhoudingen in beloningen zo scheef zijn. De markt die geleid wordt door vraag en aanbod zou de miljoenenbeloningen voor beurshandelaren of eigenaren van een medisch patent nooit zo extreem kunnen belonen. Ze scheppen maar beperkt welvaart.

Het overhevelen van winsten via dividend voor aandeelhouders en de hoge bankiersbonussen staan in geen verhouding tot de prestaties, betoogt zij, en dat heeft tot een crisis in de samenleving geleid. Wie echt iets maakt dat de maatschappij vooruit helpt, van een metrolijn tot een verwarmingsinstallatie, krijgt aanzienlijk minder.

Het systeem is ziek geworden, betoogt ze in het boek dat geroemd wordt als ongemakkelijk, omdat het ons dwingt te bepalen wat nog waarde heeft in een maatschappij die het leven waard moet zijn.

Ruimtebaronnen

Over hoe innovatieve technologiebedrijven als Amazon en Tesla hun kennis inzetten om in de ruimtevaart de volgende stap te zeten, schreef Christian Davenport ‘The Space Barons’ (Public Affairs, $28). Jeff Bezos van Amazon en Elon Musk van Tesla besteden miljarden van missies die de eerste bemande vlucht van 1969 een vervolg moeten geven tot permanente bewoning van andere planeten. In die groei is een uitgebreid shuttle-programma nodig.

Beide Amerikanen werden volgens Davenport aangestoken door de woorden van John F. Kennedy dat de VS de eerste mens op de maan krijgt. Het boek concentreert zich op hoe Tesla’s herbruikbare Falcon respect afdwong bij Nasa op zijn lanceerterrein van Florida, maar Bezos snel volgde met zijn Blue Origin, eveneens met herbruikbare raketinstallaties. Beide geloven in permanent leven buiten aarde.

Nederlands uranium

Over de man die elektriciteitszekerheid in Nederland heeft grootgemaakt heeft Abel Streefland het boek ’Jaap Kistemaker en uraniumverrijking in Nederland 1945-1962’ (Prometheus, €29,99). Streefland kreeg inzage in eerder niet gepubliceerde notities van Kistemaker. Hij beschrijft de hele geschiedenis van uraniumverrijking. Een interessant boek in de huidige discussie rondom overgang naar andere energievormen.

Kistemaker (1917-2010) leverde al vroeg uranium, terwijl dat in bijvoorbeeld de VS, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk nog lang niet verkrijgbaar was. De Nederlandse natuurkundige kreeg steun van de Nederlandse overheid en het Amsterdams elektriciteitsbedrijf. Kistemaker wist de publiciteit handig te bespelen, maar was niet onomstreden vanwege zijn vermeende samenwerking voor Duitse kernwapens. De pionier trad op alle rumoer uiteindelijk uit de leiding van onderzoeksinstituut terug en richtte zich sindsdien op het onderzoek.