2084160
Financieel

Column: Trump maakt gehakt van Europa

Willem Vermeend (l.) en Rick van der Ploeg

Willem Vermeend (l.) en Rick van der Ploeg

Tot voor kort waren de Europese regeringsleiders optimistisch over de politieke en economische toekomst van de EU. De Europese economie klom uit het dal en Brussel presenteerde eind 2017 mooie groeicijfers.

Willem Vermeend (l.) en Rick van der Ploeg

Willem Vermeend (l.) en Rick van der Ploeg

Ook het aantreden van de nieuwe Franse president Macron werd als een potentiele versterking van de EU beschouwd. Momenteel is er weinig meer over van dit optimisme. In Italie is een populistische regering aangetreden die weinig op heeft met de EU.

Samen met regeringen in Polen, Hongarije en Oostenrijk vertoont een deel van Europa populistische trekken en is ronduit kritisch over oorspronkelijke EU-idealen. Daarnaast werd deze week bekend gemaakt dat de groei van de eurozone het eerste kwartaal van dit jaar is afgezwakt. Bovendien zijn er signalen dat Europa in de toekomst te maken krijgt met lagere groeicijfers. Maar de grootste stoorzender is Donald Trump die zowel op politiek als economisch terrein Europa dwars zit. Dat begon al bij zijn aantreden toen hij het Klimaatverdrag van Parijs opzegde. Volgens Trump is dit verdrag schadelijke voor het Amerikaanse bedrijfsleven en het past ook niet in zijn zogenoemde America First beleid.

Mokerslag

Eind 2017 lanceerde Amerikaanse president de grootste belastinghervorming uit de Amerikaanse geschiedenis die een mokerslag voor de EU betekent. Daarmee is een belastingverlaging gemoeid van 1400 miljard dollar. Verreweg de grootse voordelen komen terecht bij grote Amerikaanse bedrijven en rijke Amerikanen.

Volgens Trump zal deze belastingverlaging een sterke bijdrage leveren aan zijn America First beleid. Trump verwacht dat het Amerikaanse bedrijfsleven veel meer in de VS zal investeren en daarmee nieuwe banen gaat scheppen. Daarnaast zal de regering Trump actief aan de slag gaan om internationale bedrijven die nu in andere landen gevestigd zijn aan te moedigen om naar de VS te verhuizen. Bovendien doet de VS niet mee aan het beleid van Brussel om belastingontwijking te bestrijden, waardoor dit beleid krachteloos wordt.

Eerder schreven we al dat dat het belastingbeleid van de Amerikaanse president succesvol is en dat verhuizingen op gang komen. Afgelopen woensdag verscheen in het Financieele Dagblad een interview met Clemens Fuest, president van een gezaghebbende Duitse denktank die er voor waarschuwt dat Europese bedrijven meer activiteiten naar de VS zullen verplaatsen. Hij meent ook dat Nederland tot de verliezers behoort.

Onvrede

Europa krijgt ook steeds meer last van de handelsbelemmeringen die Trump heeft aangekondigd en die tot conflicten leiden. Begin mei verraste hij de wereld met zijn besluit om de VS terug te trekken uit het internationale nucleaire akkoord met Iran en zware sancties tegen bedrijven die zaken blijven doen met Iran. Hoewel Brussel pogingen doet om het Europese bedrijfsleven tegen deze sancties te beschermen, is de verwachting dat het Europese bedrijfsleven schade zal ondervinden van de actie van Trump.

In de Europese politiek neemt de onvrede toe over de onverwachte en wispelturige acties van de Amerikaanse president en wordt er getwijfeld aan de van oudsher vriendschappelijke banden met de VS. Kijken we naar Amerikaanse peilingen dan ligt de VS daar niet wakker van. Niet alleen de aanhang van Trump juicht zijn beleid toe, maar ook breder is er waardering. In de Amerikaanse pers wordt al gespeculeerd over een tweede termijn voor Trump. Het zou goed zijn als de Europese leiders daarmee ook rekening houden.

Internetreuzen

Dat moeten ze ook doen met het gegeven dat het Europese bedrijfsleven onder de voet wordt gelopen door ondernemers uit de VS en China. Zo wordt het internet gedomineerd door vijf Amerikaanse internetreuzen, Google, Facebook, Apple, Microsoft en Amazon, maar ook door kleinere Amerikaanse wereldspelers als Twitter, Netflix, LinkedIn, Pinterest, Yahoo/Tumblr en Airbnb De Chinese opmars wordt vooral zichtbaar door Alibaba en Tencent.

Van de 100 grootste digitale platforms wereldwijd komen er 70 uit de VS, 25 uit China en slechts 5 uit Europa! Vooral de giganten uit de VS en China beschikken over zo veel geld dat ze op hun platforms forse kortingen kunnen aanbieden, waarmee concurrenten worden weggevaagd. In de EU zullen steeds meer bedrijven omzet gaan verliezen aan deze marktleiders.

VS overheerst Europa

De overheersende positie van de VS op Europa werd deze week ook duidelijk gemaakt door de topman van Facebook, Mark Zuckerberg. Tijdens een hoorzitting in het Europese parlement bood hij veel excuses aan voor het feit dat Facebook zich schuldig had gemaakt aan de privacyschendigen van Europese burgers. Maar opvallend was dat hij geen toezeggingen deed om zijn omstreden winstgevende businessmodel aan te passen. Inmiddels is zijn monopoliepositie in Europa zo groot dat hij meent met excuses te kunnen volstaan. Hij wordt daarin bevestigd door Facebook-gebruikers die blijkbaar geen punt maken van deze schendingen. Ze zijn niet massaal weggelopen. Facebook is een belangrijk deel van hun leven geworden en er is geen vergelijkbaar Europees alternatief.

Brussel

De Europese leiders zijn vooral bezig met verdedigende acties die weinig opleveren en Trump in de kaart spelen. Vriendschapsbanden met de VS blijven belangrijk, maar die moeten dan wel van twee kanten komen. Het wordt tijd dat Europa Trump dit duidelijk maakt, maar het zal waarschijnlijk weinig opleveren. Brussel kan alleen echt indruk maken door een aanzienlijke versterking van de eigen economische concurrentiekracht. Die is hard nodig. Volgens de afgelopen woensdag gepubliceerde wereldranglijst 2018 van de meest concurrerende landen is de locomotief van Europa, Duitsland, gezakt naar plaats 15. Vier jaar geleden stonden onze buren nog op 6. De VS stond in 2017 op 4 en is gestegen naar de eerste plaats. Trump zal daar zeker zijn voordeel meedoen.

Er liggen talloze adviezen en plannen in Brussel om de concurrentiekracht van de EU te vergroten die uitgevoerd kunnen worden. Dit zal niet gemakkelijk zijn, maar de kern is voorop lopen bij digitalisering en nieuwe technologieën en een lagere lastendruk voor het mkb. Daarnaast meer handelssamenwerking met opkomende economieën , zoals China. Het wordt hoog tijd om vaart te maken.