Financieel/Stan Huygens Journaal
2116261956
Stan Huygens Journaal

Conservator Huis Doorn legt uit over rouwrituelen aan het hof en onder het volk

’Met hele straat één zwart theeservies’

Heraldiekkenner Thijs van Leeuwen (l.) met conservator Cornelis van der Bas.

Heraldiekkenner Thijs van Leeuwen (l.) met conservator Cornelis van der Bas.

Door de coronapandemie zijn meer Nederlanders in rouw dan normaal. Voor conservator Cornelis van der Bas van Museum Huis Doorn, was dat aanleiding om een tentoonstelling te maken over het verdriet na de dood van een dierbare.

Heraldiekkenner Thijs van Leeuwen (l.) met conservator Cornelis van der Bas.

Heraldiekkenner Thijs van Leeuwen (l.) met conservator Cornelis van der Bas.

’Tot begin twintigste eeuw was rouw zeer aanwezig in de maatschappij”, vertelt de historicus in het poortgebouw van het ’huis’, het voormalige ballingsoord van de Duitse keizer Wilhelm II. „Weduwen kleedden zich in het zwart of brachten zwarte accenten aan op hun kledij en de huisraad.

Pot

„Ook dronk men uit een zwart theeservies.” Hij wijst op een pikzwarte pot met dito kopjes op het aanrecht van de in vroeg 20e-eeuwse stijl ingerichte kasteelkeuken.

„Dit gold niet alleen voor koning en adel maar ook voor de gewone man”, weet hij. „Alleen deelde die een rouwservies met de hele straat. Het rouleerde tussen de families waar Magere Hein had aangeklopt. ”

Afscheid

De overledene stond gewoon opgebaard in zijn woning, waar afscheid van hem werd genomen en vanwaar hij, via de kerk, naar de laatste rustplaats werd gebracht. „Rouwcentra, die alles regelen, kwamen pas na de oorlog”, meldt de conservator.

Zijn expositie is verdeeld in twee delen: in het kasteel is aandacht voor rouw bij de adel en aan het hof, in het paviljoen op het landgoed aan volksverdriet.

De baar van keizerin Auguste Victoria in haar rustkamer.

De baar van keizerin Auguste Victoria in haar rustkamer.

In het van oorsprong middeleeuwse landhuis, dat voor de keizer het in 1920 betrok ontelbare malen is verwoest en verbouwd, staat de dood van Wilhelms vrouw, keizerin Auguste Victoria, centraal. Conservator Van der Bas heeft aan de hand van foto’s en schilderijen zowel het rouwbetoon in haar rustkamer, waar zij eerst stond opgebaard, als in de eetkamer waar later een chapelle ardente voor de overleden ex-vorstin was ingericht, nagebootst compleet met kransen van onder meer koninginmoeder Emma en haar persoonlijke vlag die over haar kist is gedrapeerd.

Ook een vaas met het portret van Auguste Victoria, gemaakt na haar dood, is te zien op de expo.

Ook een vaas met het portret van Auguste Victoria, gemaakt na haar dood, is te zien op de expo.

„Welke symbolen er allemaal op die vlag staan, moet je aan Thijs vragen”, wijst hij op kasteelvrijwilliger Thijs van Leeuwen. „Nou, hier zie je bijvoorbeeld de rijksadelaar”, lacht de voormalig protocolchef van diverse Haagse burgemeesters.

In het moderne paviljoen, waar de volksrouw wordt belicht, merkt de conservator op: „De laatste decennia is groots rouwbetoon weer terug. Dat begon na het ongeluk van prinses Diana en zag je later ook na de moord op Pim Fortuyn en Peter R. de Vries en de dood van André Hazes.”

Borstbeeld van Pim Fortuyn, uitgeleend door tv-makelaar Harry Mens.

Borstbeeld van Pim Fortuyn, uitgeleend door tv-makelaar Harry Mens.

Daarna nam hij afscheid. „Ik ga naar Duitsland, ik heb een zakelijke afspraak met prins Georg Ferdinand van Pruisen, de achter-achterkleinzoon van de keizer.”