Nieuws/Financieel
21491911
Financieel

Column: linkse droom smelt als sneeuw voor de zon

Links denkt dat er veel geld te verdelen is, maar dat zal na de verkiezingen tegenvallen.

Links denkt dat er veel geld te verdelen is, maar dat zal na de verkiezingen tegenvallen.

De Nederlandse overheid geeft jaarlijks vele tientallen miljarden euro’s uit aan de publieke sector, ook wel aangeduid als de collectieve sector. Daarbij gaat het om overheidsgeld dat besteed wordt aan de zorg, sociale zekerheid, onderwijs, veiligheid, politie, defensie, gemeenten enz. Als we op dit moment de Nederlandse collectieve sector vergelijken met die van de meeste andere landen dan vallen drie zaken op.

Links denkt dat er veel geld te verdelen is, maar dat zal na de verkiezingen tegenvallen.

Links denkt dat er veel geld te verdelen is, maar dat zal na de verkiezingen tegenvallen.

In de eerste plaats valt op dat Nederland in vergelijking met de meeste andere Europese landen een grote collectieve sector heeft. Ten tweede dat ons land in de kopgroep zit van landen met de hoogste collectieve lastendruk (het totaal aan belastingen en premies dat burgers en bedrijven hier moet betalen). Deze hoge druk is het gevolg van onze hoge collectieve uitgaven.

Zorgkosten

Op de derde plaats valt op dat Nederland volledig uit de toon valt bij de samenstelling van de collectieve uitgaven: bijna 60% van de collectieve uitgaven heeft betrekking op de uitgaven voor de sociale zekerheid en onze zorg. Nederland behoort daarmee tot de wereldwijde koplopers.

In veel andere landen zien we dat het aandeel van deze uitgaven aanzienlijk lager ligt en dat de overheid veel meer geld besteed aan een versterking en vernieuwing van de economie, zoals uitgaven voor research & development, voor het stimuleren van bedrijfsinvesteringen in nieuwe technologieën, voor de modernisering van infrastructuur en voor klimaatinvesteringen. Nederland loopt hierin achterop en in politiek Den Haag ging het de afgelopen maanden vooral over andere uitgaven die de publieke sector verder vergroten, maar niets doen aan deze economische achterstand.

Verwaarlozing

Rutte III heeft mede onder druk vanuit de Tweede Kamer en acties van ambtenaren uit de collectieve sector, zoals politie, defensie, onderwijs, maar ook medewerkers vanuit de zorgsector vele miljarden extra uitgetrokken om de publieke sector te versterken.

Vooral gezien de ’verwaarlozing’ van deze sector is dat op zich een verstandige beslissing die bij de nieuwe verkiezingsprogramma’s tot een verdere discussie zal leiden. De afgelopen weken lieten tijdens de verschillende begrotingsdebatten vooral linkse politiek partijen blijken dat het kabinet nog steeds te weinig uitgeeft aan de publieke sector en daarom opnieuw een greep in de schatkist moet doen. Daarom geven ze onder meer steun aan de eisen vanuit de zorg en het onderwijs om extra uitgaven die maatschappelijk op een brede steun mogen rekenen.

Schatkist

Deze partijen menen ook dat de schatkist van Rutte III bulkt van het geld, zodat een grotere publieke sector geen probleem hoeft te zijn. Omdat Nederland een van de beste economieën van Europa heeft vinden deze partijen het ook niet bezwaarlijk dat deze uitgaven tot hogere belastingen voor bedrijven en hogere inkomens leidt. Hun boodschap is duidelijk: Nederland is een rijk land en kan zich best hoge overheidsuitgaven en een hoge lastendruk veroorloven. Bij deze benadering passen waarschuwende kanttekeningen.

We nemen aan dat deze partijen toen nog geen kennis hadden genomen van de recente economische voorspellingen van het Centraal Planbureau voor 2022-2025. Telegraaf-verslaggevers Leon Brandsma en Martin Visser vatten dinsdag de inhoud daarvan kernachtig samen onder de kop: Na zuur en zoet volgt bittere pil.

Volgens de cijfers van het CPB gaan we de komende jaren minder mooie tijden tegemoet. De opvolger van Rutte III krijgt niet alleen te maken met de structurele doorwerking van alle besluiten die dit kabinet tot op heden heeft genomen, maar ook met de gevolgen van de vergrijzing van de bevolking. Daardoor valt de groei van onze economie in de periode 2022-2025 terug naar gemiddeld 1,1%, terwijl we tot op heden gewend waren aan ruim 2% of zelfs hogere percentages.

Koopkracht

Daarnaast blijven de lasten voor burgers en bedrijven toenemen als gevolg van hogere zorguitgaven en pensioenpremies. Door de optelsom van plussen en minnen zullen we in deze periode bovendien te maken krijgen met een koopkrachtbeeld van gemiddeld 0%. Bovendien zal door de combinatie van een lage economische groei en hogere collectieve uitgaven (vooral in de zorg) het huidige begrotingsoverschot omslaan in een tekort op de overheidsbegroting. De linkse gedachte van een rijk en economisch sterk Nederland is daarmee als sneeuw voor de zon verdwenen.

Deze ontwikkeling zal in politiek Den Haag niet alleen leiden tot een verdere discussie over de omvang en samenstelling van de collectieve uitgaven maar ook hoe we onze huidige welvaart zoveel mogelijk kunnen waarborgen.

Bedrijfsleven

Uit ervaring weten we in ieder geval dat we voor extra economische groei niet alleen een efficiënte en daadkrachtige overheid nodig hebben, maar evenzeer een sterk en innovatief bedrijfsleven. Maar zowel de positie van Nederland als ons bedrijfsleven staan onder druk. Op steeds meer economische wereldranglijsten zijn we aan het zakken: onder meer bij economische groei, bij innovatiekracht en bij internationale handel.

De afgelopen jaren zien we ook dat Nederland voor bedrijven een minder aantrekkelijk land is geworden om te investeren en zich hier te vestingen. Dit heeft veel te maken met onze hoge lastendruk, nieuwe fiscale regels, bureaucratische regelgeving op allerlei gebieden, maar ook hoge werkgeverslasten. Daarnaast zijn onze overheid en veel bedrijven internationaal achterop geraakt bij digitalisering en het introduceren van de nieuwste technologieën. Ook ons hoger onderwijs baart zorgen. Voor politiek Den Haag wordt het daarom hoog tijd om samen met het bedrijfsleven aan de slag te gaan om met een meerjarenaanpak te komen over de wijze waarop we als Nederland ook in de toekomst ons geld gaan verdienen. Dat verdelen komt later wel.

Reageren? Mail naar [email protected].