Nieuws/Financieel

Ziekteverzuim naar record door supergriep

ANP XTRA

Amsterdam - Nederland is de afgelopen winter goed ziek geweest. De ’supergriep’ die ons land maar liefst achttien weken teisterde, stuwde het verzuimpercentage in het eerste kwartaal op naar bijna 5%, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek.

ANP XTRA

Zelfs vergeleken met andere griepseizoenen lagen er bijzonder veel werknemers ziek thuis. Voor elke duizend te werken dagen, werden er 49 verzuimd wegens ziekte. De laatste keer dat de verzuimpercentages zo hoog waren, was in de winter van 2002-2003.

Peter Hein van Mulligen, hoofdeconoom bij het CBS, spreekt zelfs van een ’nare griepgolf’. „Door de epidemie zijn in het eerste kwartaal ook meer mensen overleden. Dan kun je verwachten dat er ook meer mensen ziek worden en dat blijkt nu dus uit de cijfers.” Geen enkele sector is aan de griep ontsnapt: in alle branches lag het verzuim in het eerste kwartaal ongeveer een half procentpunt hoger dan in dezelfde periode vorig jaar.

Hap uit winst

Al die verzuimdagen kosten de BV Nederland flink wat geld. Uitzendreus Randstad noemde het hogere verzuim eind april, bij de kwartaalcijfers, als reden voor lager uitgevallen winst in Nederland en Duitsland. In totaal bedraagt de rekening van alleen al de doorbetaalde lonen van zieke werknemers €1,3 miljard. Als je daar de kosten bij optelt van bedrijfsartsen die in actie komen bij de zwaardere gevallen, en het verlies aan productiviteit, verdubbelt dat bedrag, stelden onderzoekers van TNO destijds.

En nu het stof van de vorige epidemie is neergedaald, bereiden doktoren zich alweer voor op de komende griepgolf. In juni bestellen huisartsen traditiegetrouw de vaccins die ze in oktober en november aan kwetsbare mensen kunnen uitdelen – ouderen en chronisch zieken. Werknemers in een aantal sectoren moeten aan die doelgroep worden toegevoegd, vindt Leo Bil. Hij heeft, als directeur sociale zaken bij de private Ziektewet-uitvoerder Acture, de gevolgen van de ’supergriep’ van dichtbij meegemaakt.

Grieppik standaard

„Veel verplegers nemen de prik niet”, weet Bil. „Terwijl het goed zou zijn als werknemers met veel intermenselijk contact dat wél zouden doen. Dat is dus in de zorg, maar bijvoorbeeld ook in het onderwijs. Tot nu toe doen bedrijven niet heel veel tegen de griep.”

Werkgevers kunnen hun personeel niet dwingen om een griepprik te nemen, geeft de Acture-directeur toe, maar „ze kunnen het vaccin aanbieden, het werknemers eenvoudiger maken om zich te laten inenten”.

En bedrijven kunnen de preventieve vaccinatie met geld aantrekkelijker maken. Tegen een financiële prikkel voor een prik hoeft niemand bezwaar te hebben, meent Bil. „Je hebt het over een bedrag van €50 per persoon, maar daarmee haal je wel een beter resultaat”, rekent hij voor. „Dat vind ik ethisch wel verantwoord.”

Gegokt en verloren

Probleem is dat zelfs als (kwetsbare) werknemers de griepprik krijgen, een epidemie binnen een bedrijf nooit helemaal valt uit te sluiten. Het jaarlijkse vaccin is een mengsel van griepvarianten waarvan wetenschappers vermoeden dat die in het komende griepseizoen zullen huishouden – maanden nadat de vaccins op kweek zijn gezet. Daarbij wordt onvermijdelijk gegokt, en soms verloren.

Het ligt dan ook grotendeels aan de sterkte van het virus, en bijvoorbeeld niet aan de toestand op de arbeidsmarkt, of een epidemie lang aanhoudt en veel slachtoffers maakt, zegt Van Mulligen. „Als je deze cijfers naast de economische groei legt, om bijvoorbeeld te zien of werknemers zich in tijden van ontslaggolven minder vaak ziek melden, zie je nauwelijks een verband. De verzuimcijfers zijn de laatste twaalf jaar, dus inclusief de crisis, nauwelijks van hun plaats gekomen.”

Als bedrijven dan toch willen proberen om onder dat langjarig gemiddelde te duiken, kunnen ze – naast het aanbieden van een griepprik – ook nog werken aan hun ’gezondheidscultuur’, doceert Bil. „Gratis fruit voor alle werknemers is een onderdeel van zo’n cultuur. Op zichzelf zal het niet helpen, maar het helpt werknemers wel om meer over hun fitheid en inzetbaarheid op lange termijn na te denken.”