Nieuws/Financieel

Column: Ruimte voor hogere rente

ECB-president Mario Draghi

ECB-president Mario Draghi

EPA

De 10 jaar Nederlandse staatsrente staat op hetzelfde niveau als op 1 januari 2018, namelijk rond de 0,50%. Volgens het januari-effect zou de 10 jaars rente aan het eind van 2018 hoger moeten staan. Dit omdat eind januari de 10 jaars rente op 0,74% stond en de theorie achter het januari-effect voorschrijft dat de rest van het jaar gaat zoals het in januari gaat.

ECB-president Mario Draghi

ECB-president Mario Draghi

EPA

Echter tot op heden is dit nog niet het geval geweest. Is dit een reden om de verwachting van een hogere lange rente in te trekken? Naar mijn mening niet.

Figuur: Januari-effect 10 jaars staatsrente

Ik leg aan de hand van drie factoren uit waarom ik denk dat de lange rentes kunnen stijgen:

1. Macro-economie en inflatie

2. Europese Centrale Bank

3. Politiek

Macro-economie en inflatie

Als je belegt in een rente-instrument verwacht je in normale tijden minimaal de inflatie plus een opslag te kunnen compenseren. Hieronder zien we de ontwikkeling van de inflatie in de eurozone de laatste jaren.

We zien dat de inflatie weer aan het stijgen is, de zogenaamde headline inflatie staat op 2% en de kerninflatie staat op 1%. Normaliter hoort hier een 10 jaars staatsrente bij van rond de 2%.

Ook de economische groei in de eurozone houdt aan en lijkt dit jaar op de 2% af te stevenen. Ook dit is een reden voor een hogere 10 jaars staatsrente.

Centrale banken

Een van de belangrijkste redenen waarom de rente nú lager staat dan normaliter in deze omstandigheden het geval is, vindt zijn oorzaak in het beleid van de Europese Centrale Bank. Hieronder staat in chronologische volgorde de speciale acties van de ECB in het recente verleden:

Juli 2012: Draghi belooft alles te doen om de euro te redden.

ECB presenteert LTRO plan om banken extra liquiditeiten te verschaffen.

September 2012: ECB lanceert het zgn. OMT plan om Europese landen in nood te helpen.

Juni 2014: ECB verlaagt de rente onder de nul procent.

ECB lanceert TLTRO plan om banken extra liquiditeiten te verschaffen om deze vervolgens uit te lenen aan de ‘echte’ economie.

Januari 2015: ECB lanceert het PSPP plan om staatsobligaties van Europese landen te kopen.

Maart 2016: ECB verlaagt rente tot minus 0,40%. ECB koopt nu ook bedrijfsobligaties. Totale ECB-aankopen €80 miljard per maand.

April 2017: ECB aankopen dalen naar €60 miljard per maand.

Januari 2018: ECB aankopen dalen naar €30 miljard per maand

September 2018: ECB aankopen dalen naar 15 miljard per maand.

Januari 2019: ECB is gestopt met het aankopen?

September 2019: Draghi gaat zijn laatste maand in als ECB-president en verhoogt voor het eerst de rente?

De grote lijn is dat de ECB hoe dan ook aan het afbouwen is. De verwachting is dus dat de centrale bank in 2019 helemaal gestopt zal zijn met het opkoopprogramma. Draghi heeft aangegeven de rente te kunnen verhogen, geruime tijd nadat dit opkoopprogramma is beëindigd. Met andere woorden op basis van de ECB lijkt een stijging van de rentes in het verschiet te liggen.

Politiek

De invloed van de politiek op de rentestanden van de Nederlandse staat is simpel. In tijden van politieke stress, zoals eerder in Griekenland en nu in Italië, vluchten beleggers naar zogenoemde veilige havens. Dit zijn plekken waar hun gelden geen risico lopen, zoals de AAA-staatsleningen van de Nederlandse overheid. Anderzijds, als er meer structuur en vastigheid komt in het Europese project zullen de rentes van de veilige landen oplopen. Immers, beleggers hebben dan minder reden om een veilig heenkomen te zoeken.

Simpel gesteld; winnen de plannen van de Franse president Macron om Europa verder te institutionaliseren, dan stijgen de rentes van de Nederlandse staat. Schoppen de onverwachte acties van vice-premier DiMaio uit Italië voor onrust, dan dalen de Nederlandse staatsrentes. Wie van deze twee bewegingen de komende maanden en jaren aan invloed wint, zal van invloed zijn op onze rentes.

Conclusie

Per saldo geven de huidige macro-economische indictoren ruimte voor hogere rentes. Ook het aanstaande afbouwen van de stimuleringsmaatregelen door de ECB geeft ruimte voor hogere rentes. Alleen de Europese politiek kan tussentijds de richting van opgaande rentes doen vertragen.

Erik Bakker is managing partner van OHV Vermogensbeheer.