Nieuws/Financieel

Column: Operatie geslaagd, patiënt overleden?

Mario Draghi

Mario Draghi

EPA

Vorige week was het de Europese Centrale Bank (ECB), deze week kwamen de andere grote centrale banken met hun rentebesluit, gepaard gaande met besluiten omtrent overige monetaire operaties.

Mario Draghi

Mario Draghi

EPA

Ondanks het wereldwijde economische herstel in de afgelopen jaren is de Fed op dit moment de enige centrale bank die serieuze stappen heeft gezet in het normaliseren van het monetaire beleid. De rente is daar inmiddels 7 keer met 0,25% verhoogd en de Fed is zelfs al begonnen met het verkleinen van de balans. De ECB daarentegen, is de balans nog steeds aan het vergroten en een eerste renteverhoging zal pas op zijn vroegst plaatsvinden in de zomer van 2019.

De zegeningen van QE

Het is nu 10 jaar geleden dat de Fed als eerste met kwantitatieve verruiming (QE) begon; een monetair experiment waarvan we 10 jaar na dato inmiddels enkele effecten kunnen identificeren. Eerst dienen we vast te stellen dat het opkopen van (staats)obligaties destijds inderdaad nodig was om het vertrouwen in het financiële systeem te herstellen. Ook hielp QE overheden (met name in de eurozone) hun financiële positie, die door stijgende rentes in het nauw waren gekomen of dreigden te komen, te verbeteren. Tot zover de noodzaak en de heilzame effecten van de eerste QE programma’s. QE is echter geen medicijn zonder bijwerkingen, ondanks het feit dat centrale banken graag doen voorkomen alsof.

Moet er doorbehandeld worden?

Men zou QE bijvoorbeeld kunnen vergelijken met het toedienen van morfine aan een patiënt. Indien een patiënt in kritische toestand en met veel pijn aan het ziekbed is gekluisterd, dan is het toedienen hiervan zeer te billijken. Wanneer de patiënt echter herstellende is en de pijn is verzacht, dan zal het blijven toedienen van morfine de patiënt al snel afhankelijk maken. Dit geldt ook voor financiële markten. QE heeft er voor gezorgd dat de koersen van praktisch elke asset class zijn gestegen. Marktparticipanten namen in hun euforie steeds meer risico, maar wanneer centrale banken stoppen met QE zal de markt moeten afkicken. Hoe langer de afhankelijkheid hoe zwaarder de afkickverschijnselen.

Een andere metafoor, om in het medische spectrum te blijven, is dat QE werkt als het toedienen van penicilline. Wederom is dit aan te raden bij een ernstig zieke patiënt maar het blijven toedienen van penicilline terwijl de patiënt al (praktisch) is hersteld leidt tot resistentie. Mocht de goeddeels herstelde patiënt toch weer ziek worden en nog steeds penicilline gebruiken, dan zijn er geen of zeer weinig middelen meer ter beschikking om nog iets voor de patiënt te kunnen betekenen.

Ook kunnen bepaalde behandelingen relatief eenvoudig ernstige klachten verhelpen voor patiënten met een ongezonde levensstijl, maar hierdoor kan ook de prikkel voor de patiënt om de levensstijl drastisch aan te passen worden ontnomen. Vervang het woord patiënt voor overheid en u begrijpt exact waar het over gaat.

Dit zijn slechts enkele van de negatieve bijeffecten van QE maar de lijst van kwalijke bijwerkingen is langer dan dat. Dokter Jerome Powell is het behandeltraject duidelijk aan het afbouwen maar dokter Mario Draghi stopt de goeddeels herstelde patiënt nog steeds allerhande medicijnen toe. Het is te hopen dat de patiënt van alle medicijnen af is voordat de volgende kwaal toeslaat!