Nieuws/Financieel

Column: Reken je niet (te) rijk

ANP

Volgens de laatste gegevens van het statistiekbureau Eurostat bedraagt de inflatie in de Europese Unie 2,1 procent. Daarmee zijn de consumentenprijzen op het hoogste punt van de afgelopen zes jaar beland.

ANP

Het gaat hierbij overigens niet om de zogenaamde kerninflatie, het cijfer waar de Europese Centrale Bank het beleid op baseert. Bij deze kerninflatie zijn de prijzen voor voeding en energie er uitgefilterd, waardoor het percentage momenteel lager uitkomt.

Ondanks de toch redelijk florerende economie blijven de prijsstijgingen opvallend beperkt. Daardoor kunnen de centrale bankiers hun ruime monetaire beleid met bijbehorende historisch lage rentes handhaven. Economen breken zich al langere tijd het hoofd over de vraag hoe het toch mogelijk is dat de inflatie zo laag blijft ondanks de aantrekkende economie. Zo zou de krapte op de arbeidsmarkt, die inmiddels vrijwel overal zichtbaar is, toch tot loon- en prijsstijgingen moeten leiden?

Geld is goedkoop

Het is echter de vraag of zij zich wel concentreren op het juiste inflatiecijfer. Het lage rentebeleid van de centrale banken heeft geld immers heel goedkoop gemaakt. Door die lage rente kunnen mensen zich een veel hogere hypotheek veroorloven dan anders het geval zou zijn. De huizenmarkt lijkt daardoor inmiddels oververhit. Bedrijven kunnen zich als gevolg van de lage rente goedkoop financieren. Bedrijven die normaal gesproken moeilijk het hoofd boven water kunnen houden, blijven gewoon voortbestaan met als gevolg een overproductie die vervolgens weer tot lagere prijzen leidt. En wat te denken van de enorme hoeveelheden eigen aandelen die bedrijven dankzij de lage rente kunnen inkopen? Zo kan ik nog wel even doorgaan. Het goedkope geld heeft, of het nu huizen, aandelen, obligaties, kunst of oude auto’s gaat, tot een ware koersexplosie van bezittingen geleid.

Een aangenaam neveneffect van deze koersstijgingen is dat mensen zich rijker zijn gaan voelen. Als je huis steeds verder in waarde stijgt ga je uiteindelijk ook meer geld uitgeven. Dat is goed voor de economie.

Nominaal of reëel

Huizenbezitters en beleggers hebben echter de neiging zich blind te staren op de nominale waarde van geld en niet op de reële waarde. Zo rekenen zij zich rijker dan zij zijn. Ik leg ’t uit. Stel iemand heeft een huis gekocht voor 200.000 euro. Vijf jaar later blijkt zijn huis in waarde gestegen naar 400.000 euro. De huizenbezitter glimlacht van oor tot oor want hij heeft zijn vermogen, dat volledig in zijn huis zat, verdubbeld. Bij verkoop zal hij een mooie winst kunnen opstrijken. De huizenbezitter maakt hier echter de (gangbare) fout in nominale termen te denken. In reële termen is er in zijn situatie niet zo veel veranderd. De stenen waar hij in woont zijn nog steeds hetzelfde. De materialen waar zijn huis van is gebouwd zijn zelfs aan slijtage onderhevig en minder waard geworden. Zolang er aan de locatie en omgeving van zijn huis niets is veranderd, is zijn huis dus niets meer waard geworden. De 400.000 euro die er nu voor zijn woning wordt geboden, is net zoveel waard als de 200.000 euro vijf jaar geleden. Het geld is in waarde gehalveerd! Met die 400.000 euro kan hij aanmerkelijk minder kopen dan hij in eerste instantie denkt.

Een ander voorbeeld. Een werknemer krijgt een loonsverhoging van 2 procent. De inflatie bedraagt op dat moment echter 3 procent. Hoewel de werknemer een tevreden indruk maakt is hij er in reële termen een procent op achteruit gegaan. Bijna iedereen leidt aan deze geldillusie. Geldillusie ontstaat doordat u denkt meer geld en vermogen te hebben door een oplopende inflatie, terwijl juist het tegendeel het geval is. In werkelijkheid heeft men juist minder te besteden, omdat het geld minder waard is geworden. In koopkracht is men erop achteruitgegaan.

Lage inflatie belangrijk

Dat brengt mij terug bij het begin van dit verhaal. De officiële inflatiecijfers spreken nog steeds van zeer lage prijsstijgingen. Daardoor kan de rente laag blijven en geld goedkoop. Maar wanneer het mandje goederen op basis waarvan de inflatie berekend wordt nu eens anders wordt samengesteld? Wat als de prijzen van huizen en financiële assets meegenomen worden in de berekening? De inflatie zou navenant oplopen. Centrale banken zouden hun rente moeten verhogen. Maar, dáár zit niemand op te wachten! Overheden, bedrijven en een groot aantal particulieren hebben zich immers stevig in de schulden gestoken om zich een hogere levensstandaard te kunnen permitteren. Een hogere rente komt dan minder goed uit. Het zou een spaak in het wiel van de florerende economie betekenen. Denk daar eens over na wanneer u hoort dat de inflatie zo laag blijft.

Martine Hafkamp is algemeen directeur van Fintessa Vermogensbeheer.