Nieuws/Financieel

Column: Europa wordt weggevaagd door Amerikaanse techreuzen

Willem Vermeend en Rick van der Ploeg

Willem Vermeend en Rick van der Ploeg

Archief

Amerikaanse internetreuzen als Apple, Facebook, Amazon, Google en Microsoft domineren de Europese economie. Deze bedrijven lopen ook voorop bij digitalisering en nieuwe technologieën, zoals kunstmatige intelligentie en kunnen daardoor het Europese bedrijfsleven wegconcurreren. Europese regeringsleiders moeten daarom snel maatregelen nemen.

Willem Vermeend en Rick van der Ploeg

Willem Vermeend en Rick van der Ploeg

Archief

Het belangrijkste agendapunt bij de internationale congressen die wij het afgelopen jaar hebben bijgewoond was de wereldwijde concurrentiestrijd om digitale kennis, nieuwe technologieën en talenten. Als we kijken naar de nieuwe uitnodigingen voor het komende half jaar dan is dit een absoluut topthema. De kern van de boodschap op deze congressen is dat landen en bedrijven die er in slagen om met digitalisering, innovatieve technogieen, zoals robots en slimme software programma’s voorop te lopen, de winnaars zullen zijn van nieuwe economie, aangeduid als 4.0. Kunstmatige intelligentie (AI) wordt daarbij als de sleuteltechnologie beschouwd.

Deze strijd is vooral begonnen doordat China de VS, de huidige mondiale marktleider op dit terrein, wil overtroeven. Vorig jaar lanceerde de Chinese regering een meerjarenprogramma om met digitalisering en de nieuwste technologieën wereldkampioen 4.0 te worden. Als de Chinezen daarin slagen, dan kunnen ze de wereldeconomie op veel terreinen domineren met hun economische en technologische machtspositie.

Zorgen over opmars China

Niet alleen binnen de VS, maar ook in andere landen, zoals Japan, Rusland en in de EU heeft de opmars van China bij regeringen en het bedrijfsleven tot bezorgdheid geleid, maar ook tot een race. Inmiddels zien we steeds meer landen en bedrijven die koploper willen worden in de wereld van 4.0. Zo heeft Rusland een (tech)programma aangekondigd waarmee het tot de vijfde economie van de wereld wil uitgroeien. Simpel gezegd zal de wereldkampioen 4.0 de ‘baas’ worden van de mondiale economie van de toekomst. Daarvoor zijn toptalenten en slimme ondernemers nodig. Op dit moment is er al sprake van een wereldwijde ‘oorlog’ om deze (tech)talenten en creatieve bedrijven. Ze worden vooral gelokt met lucratieve aanbiedingen, zoals belastingvrijstellingen, gratis bedrijfspanden, snelle vergunningen enz. In onze werkkring zien we dat met deze werving successen worden geboekt. Bij de strijd om het wereldleiderschap van de economie van de toekomst heeft de VS, vooral dankzij vijf internet-techreuzen ,een voorsprong opgebouwd.

De machtspositie van Amerikaanse techreuzen

Medio 2018 was de beurswaarde van de Amerikaanse vijf grootste internet-techreuzen in dollars als volgt: Apple 937 miljard, Amazon 827 miljard, Alphabet (Google) 791 miljard, Microsoft 667 miljard en Facebook 561 miljard. Deze giganten beschikken bovendien over vele honderden miljarden aan kasgeld waarmee ze kunnen investeren en bedrijven overnemen. De gezamenlijke beurswaarde van deze ‘Frightful 5’ ( aanduiding door The New York Times) is bijna 3800 miljard dollar en ligt hoger dan de economische waarde (BBP) van de verschillende Europese landen. De top tien van de EU-landen met het hoogste bbp (2017 in dollars) is: Duitsland 3.650 miljard, Frankrijk 2.574 miljard, VK 2.665 miljard, Italië 1.921 miljard, Spanje 1,390 miljard, Nederland 824 miljard, Zweden 541 miljard, Polen 509 miljard, België 491 miljard en Oostenrijk 409 miljard.

De enorme economische machtspositie van deze bedrijven wordt duidelijk als je hun gezamenlijke economische waarde beziet in relatie tot het bbp van de EU: hun waarde bedraagt ongeveer 20% van het bbp van de totale EU. Zowel Apple als Amazon hebben een economische waarde die hoger ligt dan het bbp van Nederland. Eind juli was Apple het eerste bedrijf in de Amerikaanse geschiedenis met een beurswaarde van 1000 miljard dollar.

Binnen de EU maken zowel Europese commissie als het Europese bedrijfsleven zich zorgen over de ongekende concurrentiekracht van ‘Frightful 5’ die bovendien over vele miljarden beschikt om Europese bedrijven weg te concurreren of over te nemen.

AFP

Europa heeft geen antwoord

Verschillende bedrijfssectoren in de EU hebben zich tot de Europese Commissie gewend om te waarschuwen dat ze door deze giganten onder de voet worden gelopen. Tot op heden hebben de Europese regeringsleiders nog geen adequaat antwoord kunnen geven op de economische machtspositie van deze Amerikaanse techreuzen. De Commissie is vooral bezig ze aan te pakken met belasting- en mededingingsprocedures en het schenden van privacywetgeving. Maar aan het kernprobleem, de verzwakte internationale economisch positie van de EU, wordt weinig gedaan. Deze zwakte wordt onderstreept door de wereldranglijst 2018 van de meest concurrende landen. Duitsland, van oudsher het trekpaard van de EU, is op deze lijst gezakt naar plek 15. Vier jaar geleden stonden onze buren nog op 6. De VS stond in 2017 op 4 en is gestegen naar de eerste plaats. Trump zal daar zeker zijn voordeel meedoen.

Europa heeft geen internetbedrijven die vergelijkbaar zijn met de Amerikaanse internetreuzen. De oorzaken zijn divers. Elk Europees land is bezig met zijn eigen Silicon Valley te ontwikkelen en van samenwerking met andere landen is geen sprake. Dat leidt tot vele kleinduimpjes zonder internationale invloed op de wereldmarkt. Daarnaast werken taal- en culturele verschillen binnen de EU belemmerend voor het creëren van een Europese internet-techgingant. Bovendien zijn Europese ondernemers, vergeleken met Amerikaanse, over het algemeen risicomijdend.

Regelvrije zones

Zonder de inzet van onorthodoxe maatregelen zal het Europese bedrijfsleven de concurrentieslag met de ‘Frightful 5’ verliezen. Naast het invoeren van een Europese winstbelasting om belastingontwijking door deze bedrijven tegen te gaan en toezichtregels op hun verdienmodel, denken we aan twee maatregelen.

Wereldwijd zien wij een sterke toename van start-ups en scale-ups die zich bezighouden met nieuwe technologieën ( AI, Big Data ,Robotica enz.) In veel landen hebben deze jonge bedrijven te maken met bureaucratische regels, fiscale belemmeringen, gebrek aan financiering enz. Om deze slimme ondernemers naar de EU te lokken, moet de EU een wettelijk regeling treffen voor regelvrije zones waar ze, maximaal vijf jaar, zonder knelpunten kunnen uitgroeien tot topbedrijfjes. Daarnaast moet de EU een regeling treffen die de kleinduimpjes stimuleert om gezamenlijk een techreus te worden.

Bekijk meer van