Nieuws/Financieel

Column: Senaat redt Rutte inzake dividendbelasting

Voormalig bewindslieden Willem Vermeend en Rick van der Ploeg.

Voormalig bewindslieden Willem Vermeend en Rick van der Ploeg.

DFT

Premier Mark Rutte moet bijna dagelijks uitleggen dat de afschaffing van de dividendbelasting (jaarlijkse kosten: €2 miljard) nodig is om Shell en Unilever voor Nederland te behouden. In de internationale belastingpolitiek is deze belasting echter onbelangrijk en ook bij beleggers speelt deze geen rol speelt. U mag er daarom vanuit gaan dat de afschaffing van de dividendbelasting niet doorgaat en sneuvelt in de Senaat. Rutte zal daarvan niet wakker liggen.

Voormalig bewindslieden Willem Vermeend en Rick van der Ploeg.

Voormalig bewindslieden Willem Vermeend en Rick van der Ploeg.

DFT

Desondanks moet Nederland zich voorbereiden op een keiharde belastingoorlog. Wereldwijd is er tussen landen sprake van een keiharde strijd om belangrijke internationale ondernemingen naar hun land te lokken en tegelijk te voorkomen dat in hun land gevestigde bedrijven naar andere landen gaan verhuizen. Omdat bedrijven zorgen voor banen en belastingopbrengsten doen regeringen er alles aan om een aantrekkelijk bedrijfsvestigingsklimaat te creëren. Belangrijke factoren die dit klimaat bepalen zijn het opleidingspeil van de beroepsbevolking, loonkosten, de politieke stabiliteit, onderwijs en opleidingen die internationaal hoog zijn aangeschreven, een goede transportinfrastructuur en maatschappelijke en culturele voorzieningen. Ook de geografische ligging is cruciaal, maar dat is een kwestie van geluk. Daarnaast zien we dat bedrijven zich steeds vaker laten lokken door lage belastingtarieven voor bedrijven, fiscale tegemoetkomingen voor aandeelhouders en het management en lage werkgeverslasten. Ook met allerlei faciliteiten, zoals subsidies, goedkope kantoorpanden en snelle overheidsprocedures en soepele ontslagregels worden ondernemers gepaaid.

Veel geld voor onzin!

Een goed voorbeeld van deze strijd haalt in ons land al vele maanden de voorpagina’s. Premier Rutte moet bijna dagelijks uitleggen dat de voorgenomen afschaffing van de dividendbelasting nodig is om te voorkomen dat Shell en Unilever ons land verlaten. Met die opvatting komt hij steeds meer alleen te staan, zelfs buitenlandse beleggers vallen hem af. In de wereld van de internationale belastingpolitiek geldt de dividendbelasting als onbelangrijk. Het wordt als onzin beschouwd dat Nederland aantrekkelijker wordt door de dure afschaffing die de schatkist volgens de jongste raming jaarlijks geen €1,4 miljard, maar €2 miljard gaat kosten. Ongekend veel geld voor onzin! Rutte is nog niet zover, maar gebruikte deze week wel het woord bizar. Maar voor zijn halsstarrige houding kunnen we begrip opbrengen, zeker als hij de einduitkomst al heeft geregisseerd.

Knieval

Na alle debatten en kritische commentaren zal een knieval van de premier op dit moment zeker leiden tot internationale politieke en economische schade. Rutte en Nederland zullen worden weggezet als onbetrouwbaar en dat blijft in de fiscale wereld lang hangen. Wat wereldwijd wel wordt geaccepteerd is dat in een parlementaire democratie de meerderheid kan besluiten om het belastingvoorstel te laten sneuvelen. De mooiste plek daarvoor is de Senaat. De senatoren hebben voldoende gewichtige gronden om de afschaffing van de dividendbelasting af te wijzen. En daags daarna mogen we krantenkoppen verwachten waarin wordt gemeld dat de Senaat Rutte en Nederland heeft gered.

Trump wint de belastingoorlog

Nederland staat met het bieden van belastingvoordelen aan bedrijven niet alleen. Op het terrein van de belastingen is er wereldwijd zelfs sprake van een fiscale oorlog die leidt tot een race to the bottom. Hoewel daaraan forse nadelen kleven, veelal een hogere lastendruk op burgers en kleine bedrijven, kennen wij geen westers industrieland dat niet meedoet. Wie afhaakt merkt al snel dat internationale bedrijven hun investeringen in landen gaan uitvoeren met een gunstiger bedrijfsklimaat of daarheen verhuizen. De afgelopen decennia zijn er verschillende internationale pogingen gedaan (OESO, Europa) om aan deze race een einde te maken en ook belastingontwijking te bestrijden. Tot op heden zijn daarmee helaas geen echte successen geboekt. Landen zien elkaar veelal als concurrenten, zelf in EU-verband, en zijn niet bereid om eigen (fiscale) maatregelen om bedrijven te lokken op te geven (wel aangeduid als het ‘prisoners dilemma’ ).

Internationaal geldt de VS als de winnaar van de belastingoorlog. Donald Trump doet niet mee aan het internationale overleg over belastingen en heeft met zijn enorme belastinghervorming vooral de EU, waar veel landen hoge belastingen kennen, met een mokerslag getroffen. Maar ook Rusland en China ondervinden daarvan nadelige effecten. Een toenemend aantal internationale bedrijven geeft gehoor aan de lokroep van de Amerikaanse president om in de VS te investeren en een verhuizing naar Trump-land te overwegen. Vooral de staat Delaware, wel het beste belastingparadijs van de wereld genoemd, is populair. Geraamd wordt dat Europa door de belastingmaatregelen van Trump de komende jaren vele 100 miljarden aan kapitaal zal verliezen dat naar de VS wordt overgeheveld. Dat zal nog toenemen als de EU een omstreden voorstel voor een digitaks op internetbedrijven gaat invoeren. De enige echte oplossing voor Europa is een simpele Europese winstbelasting voor grote bedrijven die digitaal wordt opgezet en uitgevoerd.

De concurrentiestrijd neemt toe

Voor het komende decennium verwachten we een concurrentiestrijd die nog veel heftiger zal worden. Dat heeft vooral te maken met de digitalisering van het bedrijfsleven en het gebruik van nieuwe technologieën. In deze nieuwe digitale en tech economie (aangeduid als 4.0) kunnen bedrijven snel en goedkoop verhuizen naar landen die het meest gunstige klimaat aanbieden. Voor regeringen levert de 4.0 wereld het grote probleem op dat je met de bestaande belastingen de schatkist niet meer vol kan krijgen. Dit belastingstelsel is van oudsher gebaseerd op de fysieke economie en niet geschreven voor de ongrijpbare digitale wereld. Belastinginspecteurs krijgen te maken met bedrijven, maar ook werknemers die zich digitaal overal kunnen bevinden.

Gevaar voor onze economie

Met onze open economie en de vele buitenlandse bedrijven die in Nederland gevestigd zijn, zullen we veel last krijgen van de deze fiscale oorlog. Het risico is groot dat we bedrijven en arbeidsplaatsen zullen verliezen. Afwachten en niets doen is geen optie. Gelukkig heeft het kabinet Rutte III reeds een verlaging van de vennootschapsbelasting (Vpb) aangekondigd, maar daarmee gaan we het niet redden. In de steeds scherpere wereldconcurrentie kan ons land alleen overeind blijven als we ons bedrijfsvestigingsklimaat niet alleen fiscaal hervormen, maar veel breder. Een mooie uitdaging die snel op de politieke agenda moet worden gezet. Daarbij gaat het niet alleen om een digitale hervorming van ons belastingstelsel maar ook om andere cruciale factoren die leiden tot een gunstig bedijfsvestigingsklimaat. In de wereld van 4.0 staat human capital daarbij centraal.

Overheden en bedrijven moeten daarom meer nadruk leggen op digitalisering en het toepassen van de nieuwste technologieën, zoals kunstmatige intelligentie, het internet of things, 3D-printen, robottechnologie enz. Voor iedere werknemer, ongeacht leeftijd, moet het mogelijk worden dat zijn/haar kansen op de arbeidsmarkt worden vergroot door permanent deel te kunnen nemen aan om- en bijscholingspramma’s die inspelen op de nieuwe arbeidsmarkt.