Nieuws/Financieel

Column: Powell en Fed staan voor ‘dollar-dilemma’

Joachim Fels (Pimco): Oncoventionele stappen van ’s werelds belangrijkste centrale bank zijn nodig.

Joachim Fels (Pimco): Oncoventionele stappen van ’s werelds belangrijkste centrale bank zijn nodig.

EPA

De Amerikaanse centrale bank is verdoemd, wat ze in september ook besluit. Zowel een renteverhoging als een besluit om daarvan af te zien, heeft ongewenste bijverschijnselen. Fed-voorzitter Jerome Powell weet dat. Hij staat voor een duivels dilemma, dat zich vooral concentreert rond de dollar.

Joachim Fels (Pimco): Oncoventionele stappen van ’s werelds belangrijkste centrale bank zijn nodig.

Joachim Fels (Pimco): Oncoventionele stappen van ’s werelds belangrijkste centrale bank zijn nodig.

EPA

Aan de ene kant kan de Fed gewoon doorgaan op de ingeslagen weg: een renteverhoging in september, gevolgd door in totaal vier verhogingen tot eind 2019. Daar valt op zich niets op aan te merken, gelet de kracht van de Amerikaanse economie, die dicht in de buurt komt van volledige werkgelegenheid en een inflatie van 2%, de doelstellling van de Fed.

Maar de Fed is behalve centrale bank van de VS ook gangmaker van de wereldwijde kredietcyclus.

Dankzij de extreem lage Amerikaanse rente, de monetaire verruiming en de relatief lage dollar in de afgelopen jaren leende de rest van de wereld er rustig op los. In dollars. Ook buiten de VS is daardoor een grote schuldenlast in dollars ontstaan.

Volgens de Bank for International Settlements (BIS) verdubbelde het bedrag in dollarleningen aan andere instellingen dan banken buiten de VS sinds de financiele crisis tot 11,5 biljoen dollar. In opkomende landen alleen steeg de dollarschuld van 1,5 biljoen dollar naar 3,7 biljoen dollar in maart dit jaar.

Boemerang

Naarmate de Fed de ruime geldvoorraad inkrimpt, door verkleining van zijn balans, en de dollarkoers en de rente stijgen, komt die dollarschuld als een boomerang naar de schuldenaars terug. Vooral zwakke broeders met een zwakke binnenlandse economie en twijfelachtig beleid, zoals Turkije, worden hard geraakt.

Nu de internationale schuldensituatie dus ingrijpend aan het veranderen is, kan de traditionele manier van opereren door de Fed op twee manieren averechts werken.

Ten eerste kan vasthouden aan verdere renteverhogingen een zogenoemde ‘dollar doom loop’ tot gevolg hebben. Dit betekent niet alleen dat opkomende landen hun schuld moeilijk kunnen terugbetalen, wat ook schadelijk kan zijn voor (Europese) banken die dergelijke leningen in bezit hebben.

Het betekent ook dat het verschil in economische voorspoed tussen de VS en de rest van de wereld groter wordt, zodat de dollar nog verder stijgt. Dit kan uiteindelijk nadelig uitpakken voor Amerikaanse bedrijven.

Boze tweets

Ten tweede kan een sterkere dollar tot boze tweets leiden van Donald Trump. Zijn focus op het tekort op de handelsbalans – dat door een sterkere dollar groter kan worden – zou hem tot aanvullende protectionistische maatregelen kunnen verleiden. Een ingreep in de valutamarkt is dan zelfs niet uit te sluiten. Dit zou een botsing betekenen met het Fed-beleid.

Een andere optie voor de Fed is om in september te stoppen met renteverhogingen om zo de koers van de dollar in bedwang te houden. Dan is er tegelijkertijd minder reden om zich in een handelsoorlog te storten, of in de valutamarkten in te grijpen.

In dit scenario is er echter het risico dat de toch al goed draaiende Amerikaanse oververhit raakt. Bovendien kunnen de financiele markten tot de conclusie komen dat de centrale bank zijn oren laat hangen naar de tweets van Trump, wat de geloofwaardigheid van de Fed zou ondermijnen.

Balans gebruiken

Alles samen genomen zal de Fed waarschijnlijk in september toch de rente verhogen, maar erbij aangeven dat ze eventuele aanvullende verhogingen vertraagt zodra de situatie daar om vraagt.

Of dat voldoende is om de rust in de opkomende markten te bewaren en de opwaartse gang van de dollar te temperen, is een andere zaak.

Een effectievere maatregel zou zijn als de Fed zijn balans weer gebruikt om de zaken te sturen. Daarbij blijven renteverhogingen achterwege en verkleint de Fed sneller zijn balans.

De stijging van de dollar kan ermee tot staan gebracht worden. De dollarkoers kan er zelfs door omlaag gaan, doordat het renteverschil met de rest van de wereld immers veel kleiner blijft.

Gezien de voorkeuren van Powel zal hij vermoedelijk toch vasthouden aan renteverlagingen.

Maar een nieuwe situatie, met een berg aan dollarschulden en een schietgrage president in het Witte Huis vragen wellicht om oncoventionele stappen van ’s werelds belangrijkste centrale bank.

Joachim Fels is hoofdeconoom van Pimco