2585787
Financieel

Column: Het 87%-wonder van oktober

Nederlandse politici houden zich rustig in de aanloop naar de Provinciale Statenverkiezingen en Europese Parlementsverkiezingen in 2019. En dat geldt ook voor een groot deel van Europa. Raakt u hierdoor verveeld? Kijk dan eens naar Amerika! De midterms van november komen eraan – met een enorm, onverwacht en positief effect op de markt.

Het Amerikaanse politieke systeem kent net zoals Nederland twee kamers. Het lagere Huis van Afgevaardigden – vergelijkbaar met de Tweede Kamer in Nederland – heeft 435 zetels en wordt elke twee jaar in november herkozen. De hogere Senaat heeft twee zetels per staat en senatoren hebben een zittingstermijn van zes jaar. Dit jaar zijn er verkiezingen voor 35 senatoren.

Politieke impasse

Trumps Republikeinen hebben een krappe meerderheid in beide kamers, maar zouden die kunnen kwijtraken in november. De Democraten zouden weleens een meerderheid kunnen krijgen in het Huis van Afgevaardigden, terwijl de Republikeinen misschien zetels winnen in de Senaat. Geen van de partijen krijgt zo een overweldigende meerderheid, waardoor een politieke impasse ontstaat. En dat is goed nieuws! Een partij met een ruime meerderheid in de regering betekent namelijk meer risico op nieuwe wetgeving, en dat werkt door in de aandelenkoersen. Regeringen met een krappe meerderheid hebben weinig daadkracht en verkleinen het risico op nieuwe wetgeving. De impasse die ontstaat na de midterms heeft dan ook positieve gevolgen voor Amerika en Europa. En voor Nederland! Amerikaanse aandelen vertegenwoordigen 55% van de wereldmarkt, dus als die het goed doen, doet de rest het ook goed. Europa volgt Amerika en Nederland volgt Europa. Financiële instellingen, techbedrijven en producenten van consumptiegoederen – de drie grootste sectoren van de AEX – gaan het waarschijnlijk goed doen in het vervolg van de bullmarkt.

Amerikaanse media noemen het ten onrechte een “Democratische golf”. De Democraten hebben maar 23 zetels extra nodig om een meerderheid te krijgen in het Huis van Afgevaardigden. Dat is te doen. De partij van de president verliest meestal zetels tijdens de midterms. Aan de andere kant: de Democraten deden het niet goed in recente voorverkiezingen. De opkomst bij de Democraten nam toe, maar bleef meestal onder die van de Republikeinen. Het lijkt er dus op dat de Democraten kunnen winnen in kiesdistricten waar het ongeveer gelijk opgaat, maar het in de overige districten moeilijk zullen krijgen. Sinds de traditionele politieke verdeling van de kiesdistricten is veranderd, gaat het maar in zo'n 36 districten gelijk op. Een Democratische overwinning in 23 van de 36 districten is mogelijk, maar absoluut geen zekerheid.

Intussen staat er voor de Republikeinen maar één Senaatzetel op het spel in staten waar de Democraten meestal winnen. In traditioneel Republikeinse staten bevinden echter 10 Democratische senatoren zich in de gevarenzone. Uit recente polls blijkt dat de Republikeinen op zijn minst vier zetels kunnen winnen, en de Democraten twee of drie – een zeer kleine nettowinst voor de Republikeinen dus.

De resultaten hangen af van fondsenwerving en campagnevoering. Per persoon hebben de Democraten meer geld binnengehaald dan de Republikeinen, maar bij de officiële partijcommissies is dit precies andersom. De totale krijgskas is dus iets groter aan de Democratische kant. De partij die haar middelen het best inzet om de kiezer naar de stembus te krijgen, zal waarschijnlijk winnen.

Geen nieuwe wetgeving

Wat de uitkomst ook zal zijn, het Congres belandt in een impasse. De onderlinge strijd tussen de Republikeinen houdt nieuwe wetgeving tegen. In tegenstelling tot Nederland is het Amerikaanse Congres geen lappendeken van partijen. Elke partij bestaat daarentegen wel uit verschillende stromingen die vaak lijnrecht tegenover elkaar staan. Als de Republikeinen een kleine meerderheid behouden, blokkeren onderlinge meningsverschillen nieuwe wetgeving. Deze impasse binnen de partij is aanwezig sinds de inauguratie van Trump en heeft een gunstig effect op de aandelenkoers. Als de Democraten een meerderheid in het Huis van Afgevaardigden behalen, volgt echter een traditionele impasse – een partijgebonden scheidslijn waarbij vrijwel geen enkele wezenlijke beslissing kan worden genomen. Ook een gunstige situatie dus, net als de laatste zes jaar onder president Obama.

Midterms leiden doorgaans tot een impasse – een reden waarom rendementen op aandelen tijdens het derde en vierde jaar van een ambtstermijn van een president vaak hoger zijn dan in de eerste twee jaren. Hoe groter de impasse, hoe kleiner het risico op nieuwe wetgeving. Politieke onzekerheid neemt af. Aandelen doen het goed. Geen enkel derde jaar van een Amerikaanse president is negatief geweest sinds 1939 de Tweede Wereldoorlog inluidde.

Drie mooie beurskwartalen

Het aantrekken van de beurs begint al voor de verkiezingen. Sinds 1925, toen het bijhouden van kwalitatief goede data begon in de VS, zijn Amerikaanse aandelen in 87% van de jaren waarin midterms plaatsvonden in het vierde kwartaal en de daaropvolgende twee kwartalen gestegen. Dit is de meest consistente positieve periode van drie maanden in de marktgeschiedenis (92% positief voor de volledige negen maanden). Oktober is doorgaans goed, wanneer de debatten verharden. Toekomstgerichte markten zijn uitermate goed in het inschatten van de uitkomst en het peilen van de toegenomen mate van impasse voorafgaand aan de verkiezingsdag. Ze hangen al een prijskaartje aan de impasse voordat de rest van de maatschappij het doorheeft.

De impasse voorkomt ook dat een impeachment van president Trump negatief doorwerkt in aandelen. Het Huis van Afgevaardigden kan met een meerderheid van 51% een impeachmentprocedure beginnen. Voor het afzetten van een president is echter een meerderheid in de Senaat vereist van 66%. Zelfs als ik het bij het verkeerde eind heb over de Senaatsverkiezingen, komen de Democraten niet eens in de buurt van een twee derde meerderheid. Bij de procedure tegen de Democratische president Bill Clinton, stemde zelfs een Republikeins Senaat niet voor zijn afzetting. De drempel hiervoor ligt extreem hoog. De markten verwerken een impeachment van Trump waarschijnlijk zoals ze dat deden bij Clinton in 1998/1999 – dat waren topjaren.

Laat u zich er dus vooral niet door van de wijs brengen dat de aandelen in Nederland in 2018 niet veel doen. Oktober staat voor de deur. Sla uw slag voordat het 87%-wonder de koersen omhoog stuwt.

Ken Fisher is bestuursvoorzitter van Fisher Investments Europe, in Nederland opererend als Fisher Investments Nederland, en oprichter en bestuursvoorzitter van Fisher Investments. Twitter: @KennethLFisher