Nieuws/Financieel
2596174
Financieel

Boekentips: ’China is Silicon Valley al voorbij’

Silicon Valley mag de zelfrijdende auto hebben bedacht, in het gebruik van kunstmatige intelligentie in de praktijk zijn de Chinezen de Amerikaanse conglomeraten als Google, Uber en Amazon al voorbij, weet een Chinese investeerder die het Westen kent. Dat en meer financieel-economische boeken.

In het zojuist verschenen ’AI Superpowers’ (uitgeverij Houghton Mifflin, $28) schrijft investeerder in kunstmatige intelligentie Kai-Fu Lee hoe tech-smaakmaker Silicon Valley al achterop is geraakt. Chinese bedrijven investeerden net als de Amerikanen tientallen miljarden in zelfrijdende auto’s, vooruit denkende apps en robots - hun prototypen staan echter al in de etalage.

Terwijl de grote Amerikaanse bedrijven hun volgende ontwikkelingsstappen veelal binnenshuis houden - vaak uit vrees voor kritiek op privacyschending vanwege het massale datagebruik - hebben Chinese bedrijven dat dilemma niet dankzij hun dictatuur, verklaart Kai-Fu Lee, die Google in China hielp uitrollen.

Lee waarschuwt in het boek tegelijkertijd hoe in beide landen enkele ontwikkelaars als monopolist de rest van de markt op achterstand houden dankzij hun jarenlange verzamelwoede van data (rekeningnummers, persoonsgegevens). Burgers en overheden worden evneens buiten de deur gehouden. Een indirect pleidooi voor ingrijpen door overheden bij de ontwikkelaars van kunstmatige intelligentie.

Wegwezen dus

Voormalig Silicon Valley-uitvinder Jaron Lanier was ooit betrokken bij de verkoop een bedrijf in gezichtsherkenningstechnologie aan Google, maar waarschuwt nu tegen de grenzeloze macht van de grote social mediabedrijven. In zijn boekje ’Tien argumenten om je sociale media-accounts nu meteen te verwijderen’ (Business Contact, €15), biedt hij precies wat de titel belooft.

Een greep daaruit: social media ondermijnen de waarheid, je empathisch vermogen, maken politiek bedrijven onmogelijk en hebben geen boodschap aan je ziel. Met name Google en Facebook zijn er puur op ingericht om partijen die daarvoor betalen, in staat te stellen het gedrag van de gebruikers te manipuleren.

Facebook-topman Mark Zuckerberg.

Facebook-topman Mark Zuckerberg.

Wegwezen dus, van al die platforms die zogenaamd gratis zijn, maar je in werkelijkheid laten betalen met zaken die veel belangrijker zijn dan geld: je onafhankelijke wil, je vrije blik op de wereld, je gevoel en uiteindelijk je ziel.

Lanier behoorde ooit tot een van de pioniers van internet en werd gedreven door het ideaal van het verspreiden van kennis voor het goed van de wereld, maar ziet nu een kleine groep nerds schathemeltjerijk worden aan een informatiemanipulatiesysteem. Lanier is zeker niet tegen internet. Maar gewoon betalen voor het gebruik van social media, zou een veel beter systeem zijn.

Alarmbel

De kredietcrisis van 2008 werd vooral een bankencrisis, maar historicus Adam Tooze toont in het zeer gedetailleerde ’Crashed. How a Decade of Financial Crises Changed the World’ (Penguin, $29,90) dat de oorzaken ervan dieper liggen. Dat geldt helemaal voor de nu volgende economische crisis: het is fundamenteel verkeerd te denken dat die uitsluitend op de Zuidas wordt veroorzaakt, stelt hij.

De Brit Tooze, die veelvuldig gecomplimenteerd is voor zijn aanpak, luidt de alarmbel voor het Westen. Daar heeft zich een omslag voltrokken vanaf de Irak-oorlog. De Europese grootmachten en de VS zijn volgens Tooze, die Duitse wortels heeft, niet meer in staat om een eensgezinde strategie te vormen en te handhaven. Populisme trekt de eurozone uiteen.

Vooral het verval van instituten is met de storm van brexit en handelsoorlogen veel zorgelijker dan een financiële crisis op zich, aldus Tooze, werkend aan Colombia University. Er is geen zekerheid dat president Trump wil ingrijpen bij een nieuwe ’Lehman Brothers’.

Maar uiteindelijk zal de Amerikaanse economie telkens worden gered: er blijkt telkens een niet te stillen vraag naar zijn schuldpapier, de staatsobligaties, omdat alle andere beleggingen veel risicovoller zijn.

Banken blijven redden

In ’Over de Dijken’ (Prometheus, €19,99) wordt de val van Lehman Brothers in breder economisch perspectief geplaatst door voormalig CPB-directeur Coen Teulings. Het boek sluit in veel aan op Tooze. Waar lezers verwachten dat de hoogleraar Teulings vooral de economische achtergronden fileert, kijkt hij opvallend vaak naar het gevaarlijk ingezakte vertrouwen in de politiek.

Nederland moét wel over zijn dijken kijken om te overleven. En banken redden zullen we blijven doen, zegt hij in een interview met De Telegraaf. ,,En dat is maar goed ook.”

Lees hier het interview met Coen Teulings door Martin Visser.

Jeroen Dijsselbloem bevond zich, behalve als minister van Financiën als voorzitter van de eurogroep, in het oog van de crisis in de eurozone. Verwacht van ‘De Eurocrisis’ (Prometheus, €19,99) geen grote onthullingen, de PvdA’er vertelt vooral het verhaal van binnenuit. En over hoe hij de Grexit van de agenda hield. Lees hier het interview met Dijsselbloem.

Miljoenen bv’tjes

Een leger met werknemers is sinds die kredietcrisis, gedwongen of vrijwillig, zo’n beetje zelfstandig in de eigen bv geworden. Het leger zzp’ers groeit. Daarmee zijn echter ook de verbanden waarop de werknemers vroeger konden leunen verdwenen. Voor hoe werknemers annex zelfstandigen zich digitaal staande kunnen houden, heeft hoogleraar Louis Hyman (Cornell University) in het nieuwe boek ’Temp’ (Penguin/RandomHouse, $28) talloze creatieve tips verzameld. Bijvoorbeeld je eigen app bouwen, om je daarmee los te maken van de apps van de grote social mediaplatforms die alle contacten naar zich toe zuigen.

Crisis wordt groter

Ray Dalio is de oprichter van het grootste Amerikaanse hedgefonds, Bridgewater Associates. In ’A Template For Understanding Big Debt Crisis’ geeft hij naast een dieper begrip van de oorsprong van de vorige kredietcrisis - soms tot in groot detail, maar zeer goed te begrijpen - ook een onheilspellende waarschuwing. De volgende crisis wordt het echt menens.

Volgens eenvoudige oude economische wetten zullen de huidige, sinds 2007 alleen maar verder opgelopen schulden bij een nieuwe crisis als een molensteen gaan werken, stelt het boegbeeld van Amerikaanse durfinvesteerders.

Want hoe groter de schuld, hoe moeilijker die te repareren is nu centrale banken al hun kruit hebben verschoten om nog te kunnen ingrijpen. Wat nu welvaart lijkt, zal straks niets meer blijken te zijn dan een oude belofte om ooit geld te verstrekken, stelt Dalio.

Maar dat zal dan niet meer gebeuren.

Daarin zijn specifiek Europese landen kwetsbaarder. De VS kwam eerder uit de crisis, omdat het land de waarde van zijn eigen munt kan beïnvloeden. Landen in Europa hebben ieder voor zich niet dezelfde invloed op de eenheidsmunt euro, ze zullen machteloos naar elkaar blijven kijken terwijl de crisis voortzet.

Nieuwe economie

Na Lehman moet de economie anders: minder schulden, meer bedrijven die daadwerkelijk iets toevoegen. Maar wat dan? Vaak ’duurzamer’, is het antwoord. Series ondernemers hebben zich op deze aanpak stuk gebeten, tonen auteur Nadine Maarhuis en Kees Klomp, de directeur van denktank SMO (Erasmus Universiteit) in ’Pioniers van de Welvaart’.

Waarom slagen daarin ontwerper Piet Hein Eek, de Vegetarische Slager of Tony Chocolonely wel, en gingen Granny’s Finest en WakaWaka richting bankroet? Een aanrader voor starters en wie dagelijks worstelt met de nieuwe markten en ‘groene’ eisen.

Een middel is de blockchain. Aan dit ’digitale logboek’, waarop onder andere cryptomunten als bitcoins uniek en transparant worden verhandeld, is door veel bedrijven gesnuffeld. Don Tapscott was een van de eerste consultants die het Amerikaanse bedrijfsleven interesseerde voor de technologie.

Don Tapscott, goeroe voor Amerikaanse bedrijven in blockchain.

Don Tapscott, goeroe voor Amerikaanse bedrijven in blockchain.

Met zoon Don schreef hij een update. Door Steve Jobs-biograaf Walter Isaacson is het boek ’Blockchain Revolution’ (Xander Uitgevers, €11,20) gemunt als een ,,duidelijke uitleg” waarom het een revolutionaire technologie is die het leven van consumenten maar vooral bedrijven zal veranderen.

Westen gedateerd

Nog even, hoe raakte China zo voor op? In ’China’s Change: The Greatest Show on Earth’ (World Scientific, €26,50), schrijft Hugh Peyman, die sinds 1977 naar Hongkong verhuisde en veertig jaar in Singapore en Shanghai woonde, met talloze voorbeelden hoe China profiteert omdat het land een langetermijnvisie heeft, gesteund door een sterke economie en de geldpers. ,,China snapt wat verandering is, het Westen niet meer.”

Het Westen maakt zich grote zorgen om de schuld van het Aziatische schaduwbankensysteem, dat buiten het bankentoezicht valt, maar China’s schuldenlast is volgens Peyman dankzij de bovengemiddelde groei toch beheersbaar - maar ook dankzij de dictatoriale almacht op zijn geldmarkt zal China koers houden terwijl het Westen blijft haperen.