Nieuws/Financieel

Column: Don’t shoot the messenger

EPA

De Pruisische generaal en militaire theoreticus Carl Von Clausewitz is befaamd vanwege zijn uitspraak dat oorlog niets anders is dan politiek bedrijven met andere middelen. De huidige Amerikaanse president lijkt hier lering uit te hebben getrokken. Hij heeft alleen het begrip ’oorlog’ uitgelegd als ’handelsoorlog’. Het steeds verder uitdijende handelsconflict tussen de twee grootmachten van deze wereld, de Verenigde Staten en China, neemt meer en meer de gedaante aan van een handelsoorlog. Het gaat in deze strijd niet alleen om muntjes die de ene of de andere kant op moeten rollen. Politieke motieven spelen eveneens een heel belangrijke rol.

EPA

Nieuwe heffingen

Trump kondigde onlangs een nieuwe ronde importheffingen aan van 10 procent op een totaal van 250 miljard dollar aan Chinese goederen en diensten. Waarschijnlijk zullen deze tarieven over enige tijd verhoogd worden naar 25 procent. China reageerde direct met heffingen op een totaal van 60 miljard dollar aan Amerikaanse goederen. In dat antwoord schuilt meteen het probleem waar de Chinezen mee kampen. De export van China naar de Verenigde Staten is veel omvangrijker dan andersom. Met andere woorden, het antwoord van China op iedere nieuwe ronde van Amerikaanse heffingen zal steeds beperkt zijn. Op een bepaald moment is China uitgespeeld.

Vooralsnog lijkt de Verenigde Staten de overhand te hebben in dit spelletje armpje drukken. Hoewel sommige Amerikaanse bedrijven er zeker last van hebben, lijkt de schade tot op heden erg mee te vallen. China staat daarentegen onder druk. Terwijl de Amerikaanse beurzen het ene record na het andere neerzetten, zitten de Chinese aandelen in een bearmarket. De Verenigde Staten zijn zo bezien aan de winnende hand. Wanneer de ene partij sterk aan de winnende hand is betekent dat meestal dat een conflict snel ten einde is. Dat is deze keer echter maar zeer de vraag.

Schaken op meer borden

Trump lijkt op stoom en niet van zins op korte termijn op te houden. Hij lijkt met zijn handelsoorlog op meer borden te schaken. Zo is deze handelsoorlog officieel een antwoord van de Verenigde Staten op het Chinese mercantilisme. China subsidieert zijn exporteurs op grote schaal en bevordert daarmee oneerlijke concurrentie met westerse ondernemingen die het zonder of met veel minder staatssteun moeten doen. Daar komt nog bij dat, wanneer een westers bedrijf zaken in China wil doen, een overdracht van intellectueel eigendom haast onvermijdelijk lijkt. Handelsverdragen gebaseerd op dergelijke oneerlijke verhoudingen zijn inderdaad gedoemd te mislukken. In dat opzicht hebben de Verenigde Staten het gelijk aan hun zijde en worden hun acties door hun Europese ’bondgenoten’ met instemming begroet.

Amerikaanse ambities rijken verder

De ambities van de Verenigde Staten lijken echter verder te rijken. Ze streven ernaar het enorme handelstekort met China terug te dringen. Trump ziet dit tekort als een grootschalige overdracht van welvaart van de Verenigde Staten naar China. In dat opzicht kon hij weleens van een koude kermis thuiskomen. De herindustrialisatie waarbij Amerikaanse bedrijven hun productie weer terugverhuizen naar hun eigen land zal slechts in beperkte mate nieuwe banen opleveren en bovendien duurdere producten. De lonen in de Verenigde Staten zijn nu eenmaal hoger. Anders ligt robotisering wel op de loer. China en andere opkomende markten houden hun kostenvoordeel ten opzichte van de westerse wereld nog wel even. Zodoende kunnen de Verenigde Staten hun handelstekort alleen opheffen door de economie in een stevige recessie te laten belanden.

Schade tot op heden beperkt

Overigens betekent een heffing van 25 procent op 250 miljard aan Chinese goederen naar schatting een reductie van 0,4 procent van het Chinese BNP.

Daarmee is de werkelijke schade nog goed te overzien, zeker omdat de daling van de Chinese yuan van 9 procent weer veel importheffingen tenietdoet. De Chinezen zouden hun productie overigens ook gewoon kunnen verplaatsen naar Aziatische buurlanden die (nog) niet in conflict zijn met de Verenigde Staten.

Hoe het ook zij, het lijkt er sterk op dat deze handelsoorlog nog maar net is begonnen. Don’t shoot the messenger, maar voormalig adviseur van de regering Steve Bannon liet zich in een interview ontvallen dat het Trumps doel is de Chinese middenklasse te treffen. Het is immers de middenklasse waarop de macht van de Communistische Partij is gebaseerd. Ook Jack Ma van Alibaba is van mening dat deze handelsoorlog nog een jaar of twintig kan duren. Een wapenstilstand behoort tot de mogelijkheden, maar vrede lijkt op korte termijn niet erg waarschijnlijk.

Martine Hafkamp, algemeen directeur Fintessa Vermogensbeheer

Bekijk meer van