Nieuws/Financieel

Column: Het is uit met de fiduciair pensioenuitvoerder

Kamerlid Pieter Omtzigt

Kamerlid Pieter Omtzigt

ANP

De Amerikaanse wet op de pensioen-fiduciair kwam tot stand na een schrijnende documentaire over verloren pensioenen. Na zeven afleveringen van de pensioendocumentaire Zwarte Zwanen zijn we in Nederland nu ook zo ver.

Kamerlid Pieter Omtzigt

Kamerlid Pieter Omtzigt

ANP

Vorige week is het wetsvoorstel van Kamerlid Pieter Omtzigt aangenomen en Artikel 34 van de Pensioenwet gewijzigd—zie laatste twee zinnen van Wet Omtzigt: „Dit betekent dat fiduciair beheer niet mogelijk is. Een pensioenfonds mag wel het vermogensbeheer uitbesteden, maar niet de verantwoordelijkheid ervoor.”

Eindelijk duidelijkheid voor het pensioenbestuur. Je kan het ze haast niet kwalijk nemen dat ze er telkens instonken. De websites en PR van de vermogensbeheerder vertellen een fabeltje over de fiduciair bestuursverantwoordelijkheid die ze zeggen te delen.

Bestuurders bij het pensioenfonds dachten dat ze de verantwoordelijkheid hadden uitbesteed, maar vergaten om de beheersovereenkomst te lezen. De standaard overeenkomst, opgesteld door de Brauw—bekend uit Zwarte Zwanen—is een contractueel machtsmisbruik zoals ik nog nooit eerder gezien heb. Het is een wrange situatie waar fiduciair beheerders van pensioengeld geen enkele contractuele verantwoordelijkheid nemen; minder nog dan de doorsnee vuilnisman—zie ons artikel. Zelfs in het geval van opzet of grove schuld hoeft de pensioen-fiduciair niets te vergoeden. Dankzij Omtzigt kan de vermogensbeheerder niet eens meer doen alsof ze fiduciair zijn.

Swap-problematiek

Strikt juridisch gesproken, kan een pensioenfonds de verantwoordelijkheid nooit afwentelen. Pensioenbestuurders die door grove schuld onnodige verliezen veroorzaken op beleggingen of op swap-posities, hebben persoonlijk bestuurdersaansprakelijkheid. Zeker als ze van tevoren zijn gewaarschuwd. Ten Oak heeft de afgelopen jaren tientallen zulke waarschuwingen gestuurd naar fondsbesturen m.b.t. renteswaps.

Eindelijk krijgt de toezichthouder door dat de belangenverstrengeling bij renteswaps het grootste pensioenprobleem is. De adviseur voor swaps benoemt zichzelf tot een swap-fiduciair en mag het eigen advies uitvoeren en posities verhandelen. Maar alleen die fiduciair weet wat de posities waard zijn en geeft de ’cijfers’ door aan de accountant. Met die spelregels is kostentransparantie ver te zoeken.

Kijk uit!

Blijf wakker pensioendeelnemers; de Wet Omtzigt is een hele verbetering, maar dat gold ook voor de Pensioenwet die uitvoerder en pensioenfondsbestuur onafhankelijk van elkaar maakt. Kijk eens voor de grap naar de voor-de-vierde-keer gewijzigde statuten van de Stichting Administratiekantoor MN (’STAK’). Wie zijn de uiteindelijke bestuurders van uitvoerder MN?

Nee, dat kan toch niet! Het bestuur van STAK bestaat uit de bestuurders van PMT en de bestuursvoorzitter van PME. Maar ik probeer al jaren PME te bewegen om MN en hun onderaannemer Credit Suisse aan te klagen voor swap-fraude met verlies van een half miljard.

Nu begrijp ik waarom bestuursvoorzitter PME (F.C.W. Briët) niet de bestuurder STAK (F.C.W. Briët) wil aanklagen. Zijn collega, mede-bestuursvoorzitter PME vertelt verder: we hebben meerdere rapporten van gerenommeerde accountants (wat kost dat niet?) dat het swap-verlies gewoon door stommiteit en niet door fraude is veroorzaakt. Maar openbaar maken van deze rapporten of delen met de pers dat doen we niet. Ik praat hier al jaren over, maar op een goede dag (als er genoeg partners van Ernst & Young en KPMG in de Amerikaanse gevangenis zitten) luistert er wel iemand. Het gaat om het pensioen van de hardwerkende Nederlander dat even aan een Zwitserse bank verpatst wordt, terwijl ik van tevoren gewaarschuwd heb tegen deze belegging.

Leuke show op de televisie: Ik hou van Holland. Heren met de STAK-PME bestuurspet op, kunt u even deze ontploffende dozen erbij nemen? Wel vasthouden tot je het goede antwoord geeft en zoals u kunt ruiken zit er geen confetti in de doos.

Michael van Bemmelen is managing director van Ten Oak Capital in New Jersey en een specialist in structured securities & financiële derivaten. Hij is afgestudeerd in de Economie in Rotterdam en gepromoveerd aan de Columbia University in New York.