Nieuws/Financieel

’Douane-unie met VK goed voor bedrijfsleven’

1 / 2

Amsterdam - Er zou bijna een akkoord zijn tussen het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie. In het akkoord zou onder meer afgesproken zijn dat de Britten deel blijven uitmaken van de douane-unie. Dat is gunstig voor het Nederlandse bedrijfsleven, maar er zitten nog wel wat haken en ogen aan deze optie.

1 / 2

Van onze verslaggevers

Het is niet voor het eerst dat er gesproken wordt over deze optie. Wanneer de Britten deel blijven uitmaken van een douane-unie met de EU, betekent dat er vrije handel van goederen is tussen het Verenigd Koninkrijk en de EU-lidstaten. Minimale douane-formaliteiten en geen tarieven dus.

Lees hier de laatste stand van zaken over het plan van Theresa May.

Douane-unie

„Dat zou goed nieuws zijn voor het Nederlandse bedrijfsleven.” Dat stelde Jeroen Lammers, directeur Economische Zaken van werkgeversorganisatie VNO-NCW. Lammers deed die uitspraak in februari, toen Labour-leider Jeremy Corbyn met een voorstel kwam waarbij het VK in de douane-unie bleef. Lammers: „Dit komt dichterbij wat wij willen. Wij willen een zo frictieloos mogelijke handel. Eigenlijk had ik niet meer verwacht dat dit nog op zou komen in de Britse politiek.”

„Dan kunnen we in ieder geval de goederenstromen zonder problemen van de ene kant naar de andere krijgen”, aldus Lammers. „We zitten dan nog niet op het niveau van de interne markt, maar een douane-unie komt redelijk in de buurt.”

Onder de interne markt valt ook het vrije verkeer van diensten, personen en kapitaal. In het Verenigd Koninkrijk ligt vooral de vrije toegang van personen gevoelig. Veel Britten menen dat hun banen worden ingepikt door Polen.

„Áls dit doorgaat, is dat heel gunstig voor het Nederlandse bedrijfsleven", zegt ING-econoom Raoul Leering. „Onze belangrijkste exportonderdelen met de Britten zijn machinebouw en agri- en voedingsindustrie. Die douane-unie geldt voor de goederenhandel, voor diensten zou je eigenlijk iets soortgelijks moeten regelen.”

Harde Brexit

In het geval van een harde Brexit, het uitblijven van een akkoord tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk, valt de handel terug op het regime van de Wereldhandelsorganisatie. In dat geval gelden standaard-handelstarieven.

„Welk land hoeveel kwijt is aan die tarieven hangt af van de samenstelling van de handel”, aldus Leering. „Nederland zit dan boven het gemiddelde.” ING berekende eerder al dat de importtarieven tussen het Verenigd Koninkrijk en de EU op gemiddeld 4,9% uitkomen. Voor Nederland geldt dan een gemiddelde van 5,5%.

Adriaan Schout, Europa-deskundige van Clingendael, is positief, en ziet dat hiermee het grensprobleem met Noord-Ierland wordt aangepakt: „Want de handelsgrenzen blijven open. Het Ierse probleem is anders onoplosbaar.” Omdat Noord-Ierland onderdeel is van het Verenigd Koninkrijk is het heel ingewikkeld om een goede oplossing te vinden voor de grens tussen Ierland en Noord-Ierland.

„Er liggen natuurlijk in het verlengde wel nieuwe vragen over het recht om zelfstandig handelsverdragen af te sluiten", aldus Schout. „Zal het Verenigd Koninkrijk zich schikken in de wens van de EU om de Europese Commissie de handelsverdragen te laten trekken en coördineren?”

Geen zelfstandig handelsbeleid

Een douanie-unie betekent wel dat de Britten een deel van hun soevereiniteit opgeven. „Bij de douane-unie is het Verenigd Koninkrijk gebonden aan de douanetarieven die de EU hanteert in handelsrelaties met andere landen", legt Peter Van Elsuwege, hoogleraar EU-recht aan de Universiteit van Gent, uit. „Dat betekent dus dat de Britten geen zelfstandig handelsbeleid kunnen voeren. Dit ligt natuurlijk heel moeilijk voor premier May, aangezien ze meermaals heeft beklemtoond dat het voeren van een zelfstandig Brits handelsbeleid voor haar één van de belangrijkste gevolgen is van Brexit.”

De EU heeft verschillende handelsrelaties met naburige landen. De relaties met Noorwegen, Liechtenstein en IJsland zijn het innigst. Met deze landen vormt de EU de Europese Economische Ruimte, waarbij die landen toegang hebben tot de interne markt.

Met Turkije vormt de EU een douane-unie. De Britse plannen betekenen overigens niet dat de Turkse afspraken gekopieerd kunnen worden. Hoogleaar Van Elsuwege: „Natuurlijk zal elk akkoord ook rekening moeten houden met de specificiteit van de Britse uittreding waardoor een simpele copy-paste van andere modellen niet evident is.”

Welke samenwerkingsmodellen kent de EU?

Europese unie landen hebben een gezamenlijke interne markt en houden zich aan EU-wetgeving. Dit geldt voor alle EU-lidstaten.

Europese Economische ruimte Landen van buiten de EU hebben toegang tot de interne markt. Dit geldt voor Noorwegen, IJsland en Liechtenstein

Europese Vrijhandelsorganisatie Landen van buiten de EU hebben toegang tot de interne markt, er is vrije handel van industriële goederen. Dit geldt voor Zwitserland

Associatieverdrag Er is vergaande politieke en economische samenwerking met de EU. Dit geldt onder meer voor Oekraïne.

Douane-unie Er is vrij verkeer van goederen met de EU en uniforme handelspolitiek. Dit geldt voor Turkije

Vrijhandelsverdragen De EU heeft geen of lagere invoerrechten tussen verdragslanden. Dit geldt onder meer voor Canada en Zuid-Korea.

Handel volgens de regels van de Wereldhandelsorganisatie Er is sprake van basis-importtarieven voor landen waar de EU geen ander verdrag mee heeft. Dit geldt voor de rest van de wereld.