Nieuws/Financieel
2763785
Financieel

Column: Afremmen of noodrem

In maart 2009 bereikten de beurzen wereldwijd het dieptepunt tijdens de zwaarste financiële crisis van de laatste tachtig jaar. Op negen maart van dat jaar liet Obama, de toenmalig president van de Verenigde Staten, zich ontvallen dat het een mooi moment was om aandelen te gaan kopen.

Dat bleek een niet onaardig beleggingsadvies. De belangrijkste graadmeter van de Amerikaanse economie, de S&P 500, steeg van een bodem van 666 punten naar het huidige niveau. Dat komt neer op een koerswinst van 377 procent inclusief herbelegde dividenden. Het is een rendement van 17,6 procent gemiddeld per jaar.

Twijfel

Nu de koersen de laatste maanden wat zakken omdat beleggers overspoeld worden door onzekerheden loopt hier en daar het rotsvaste vertrouwen in de toekomst dat de beurzen jarenlang beheerste wat deukjes op. Het gaat economisch nog steeds voor de wind. De meeste macro-cijfers duiden nog steeds op een voortgaande groei, de meeste bedrijfsresultaten zijn naar behoren. Wel lijkt het tempo van de groei af te nemen.

Er zijn voornamelijk twee zware motoren verantwoordelijk geweest voor de jarenlang aanhoudende groei op de beurzen. In de eerste plaats waren dat de centrale banken die beleggers erg behulpzaam waren met een zeer ruim monetair beleid. De rente in de Verenigde Staten zakte naar het nulpunt en daarbovenop kocht de Federal Reserve voor meer dan 4.000 miljard dollar aan staats- en hypotheekobligaties op. Het was vooral deze lage rente die bedrijven in staat stelde om een tweede motor aan de praat te krijgen en wel die van het grootschalig opkopen van eigen aandelen. Geld was immers goedkoop en met geleend geld kon men op grote schaal eigen aandelen inkopen. In het huidige jaar is er zelfs sprake van een recordhoeveelheid. Zo is er in de Verenigde Staten in de eerste zes maanden voor minimaal 379 miljard dollar aan eigen aandelen ingekocht, 50 procent meer dan in dezelfde periode vorig jaar.

Fed remt af

We zijn nu in de herfst van 2018 en het lijkt er sterk op dat beide motoren wat beginnen te haperen. Powell verhoogt de rente stapsgewijs. Maar wellicht nog belangrijker is het feit dat het opkoopprogramma al enige tijd is stopgezet. Sterker nog, de Fed verkoopt per saldo op dit moment voor 50 miljard dollar aan obligaties per maand. Dat scheelt voor de markten toch een slok op een borrel.

De andere motor achter de stijgende koersen begint eveneens te haperen. In de Verenigde Staten lijkt het grootschalig inkopen van eigen aandelen aan momentum te verliezen. Zo blijkt volgens onderzoeksbureau TrimTabs Investment Research dat er in het derde kwartaal voor nog maar gemiddeld 750 miljoen dollar per dag aan eigen aandelen is ingekocht. Dat was de afgelopen drie jaar gemiddeld 3,3 miljard per dag. Er wordt nog wel gekocht, maar op een veel kleinere schaal. De ratio aankopen ten opzichte van verkopen staat nu op 2,1. Dat was vorig jaar nog 4,4. Met andere woorden, het aanbod van aandelen neemt relatief behoorlijk toe. Is het dan gek dat de beurzen overal wat dalen?

Te vroeg

Volgens TrimTabs is het nu nog te vroeg om conclusies te trekken. De inkoop van eigen aandelen neemt in de tweede helft van het jaar altijd wat af ten opzichte van de eerste helft. Bovendien lijkt de impact van de handelsoorlog met China veel bedrijven voorzichtig te maken. Dat is ook op te maken uit het feit dat insider selling, het verkopen van eigen aandelen door bestuurders van bedrijven in de Verenigde Staten, de afgelopen maanden een recordhoogte bereikte.

Natuurlijk, het kan een tijdelijke dip zijn. Wellicht remt de gematigde inflatie de daadkracht van de Fed af en keert het vertrouwen bij bestuurders van bedrijven terug. Het zou kunnen dat de onderliggende kracht vande Amerikaanse economie minder is dan Powell doet voorkomen waardoor de Fed niet aan de noodrem hoeft te trekken en zelfs minder hard kan afremmen...

Martine Hafkamp is algemeen directeur Fintessa Vermogensbeheer