Financieel/Ondernemen

Column: (Ex-)Zzp’er moet fiscale voordelen terugbetalen

Jur Engelchor

Het CBS kwam vorige week met schokkende cijfers: bijna 60% (!) van de startende zzp’ers is na vijf jaar al weer gestopt. Wie draait er op voor deze ongekende kostenpost?

Jur Engelchor

Ondernemerschap in Nederland lijkt intussen een leuk ’pretpark-probeerseltje’ geworden voor iedereen die denkt dat slechts gezonde ambitie tot ware onafhankelijkheid leidt. Zes van de tien zzp’ers haalt niet het eerste lustrum en gaat iets anders doen. Het merendeel keert terug naar een gewone baan, in loondienst.

Uit de cijfers blijkt verder dat na vijf jaar méér vrouwen afhaken dan mannen. Interessant! Hebben mannen dan tóch aantoonbaar méér doorzettingsvermogen, discipline en drive? Hebben vrouwen inderdaad niet genoeg kracht om het glazen plafond te doorbreken? Of dat ze het huishouden, de zorg voor de kinderen en de boodschappen liever niet delegeren?

Biologische jam

Ik ken deze dames wel. Ze zitten vol enthousiaste plannen om bijvoorbeeld met hun biologische jam uit de achtertuin de wereld te veroveren. Of van die dames, eind dertig, begin veertig, die in hun parttime baan één keer een succesvol advies gaven aan de baas. En, dat ze daarna menen dat ze per direct ondernemend zelfstandig consultant kunnen worden, terwijl het persoonlijke netwerk niet veel verder strekt dan de andere moeders op het schoolplein, in de supermarkt of op de tennisclub. Ik heb het dan nog niet eens gehad over de eigenaressen van die welbekende webshopjes, vol met zelf geregen kralenkettingen, die hopen op jaarbasis twee ton binnen te halen. Allemaal gedoemd te mislukken. Althans, binnen vijf jaar is 60% al gestopt. Ik verzin het niet. Het CBS zegt het.

Goed, het bovenstaande geldt natuurlijk ook voor mannen. Eerlijk is eerlijk. Een beetje handig met hamer, boor en zaag maakt nog geen communicatief vaardige en servicegerichte ondernemer van je. Ook voor hen zijn de cijfers niet rooskleurig. Ook daar te veel afhakers zonder concreet plan of doel en vooral een hilarische overschatting van de eigen competenties en capaciteiten.

€40.000 aftrekpost

Dat zoveel zzp’ers hun ambitie vaarwel zeggen, is vanuit een financieel-economisch perspectief bezien zéér ernstig. Want, in de eerste vijf jaar van hun zelfstandig bestaan, hebben deze ex-zzp’ers wel geprofiteerd van allerlei fiscale voordelen zoals de zelfstandigenaftrek en de startersvrijstelling. Als ik even uit het blote hoofd reken, dan hebben ze in die vijf jaar – mits ze aan de fiscale criteria voldeden om ondernemer te mogen zijn – zo’n €40.000 als aftrekpost mogen opvoeren.

Dat is bizar. En veel te duur. Daar kunnen we met z’n allen – collectief – veel leukere dingen voor doen. Bovendien hebben we ooit die fiscale voordelen bedacht om ondernemerschap te stimuleren. Maar dat werkt dus niet.

In de periode 2008-2010 zijn er – volgens het CBS – 650.000 zzp’ers gestart. Als na vijf jaar 60% is afgehaakt, dan hebben we het dus over 390.000 (ex-zzp’ers). Ik hoef u nu dus niet meer te vertellen wat voor een gigantische kostenpost deze Zelfstandigen Zonder Potentie ineens voor de schatkist blijken te zijn.

Serieuze prikkel

Kortom; moet iedereen ’zomaar’ ondernemer kunnen worden in Nederland? Moeten we fiscale (stimulerings-)regelingen, die aantoonbaar niet werken, in stand houden? Moeten we de deuren van het pretpark open houden? Nee. Natuurlijk niet.

Het is tijd om een écht serieuze prikkel te creëren, die ondernemerschap én doorzettingsvermogen structureel stimuleert. Bijvoorbeeld: als je binnen vijf jaar stopt dan moet je met terugwerkende kracht de genoten fiscale voordelen terugbetalen. Bij zo een prachtig fiscaal regime ontdekken we meteen hoeveel mensen nog de moed hebben om te starten als zzp’er.

Dat antwoord weet ik overigens al: dat zijn alleen de échte ondernemers.